Πέντε χρόνια μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, η Καμπούλ παρουσιάζει μια διαφορετική εικόνα από εκείνη των δύο δεκαετιών πολέμου. Τα σημεία ελέγχου και τα τείχη προστασίας έχουν περιοριστεί, ενώ οι δρόμοι μοιάζουν πιο ήρεμοι. Η βελτίωση της ασφάλειας, όμως, δεν έχει λύσει τα μεγάλα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα της χώρας.
Η εικόνα που παρουσιάζει η κυβέρνηση
Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν θεωρεί μεγαλύτερο επίτευγμά της το τέλος της ξένης κατοχής. Υποστηρίζει ότι το Αφγανιστάν αποφασίζει πλέον μόνο του για την εσωτερική και εξωτερική πολιτική του, χωρίς ξένες δυνάμεις να επηρεάζουν τις σχέσεις του με τις γειτονικές χώρες.
Παράλληλα, αναφέρει πρόοδο στην οικονομία, στις εμπορικές συναλλαγές και στις υποδομές. Οι εξαγωγές, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, αυξήθηκαν από περίπου 750 εκατομμύρια δολάρια το 2020 σε σχεδόν 2 δισεκατομμύρια. Ο αριθμός των εργοστασίων φέρεται να αυξήθηκε από 1.500 σε περίπου 6.000, ενώ συνεχίζονται έργα σε δρόμους, κτίρια και άλλες υποδομές.
Η οικονομία παραμένει αδύναμη
Παρά τις κυβερνητικές αναφορές για ανάπτυξη, μεγάλο μέρος του πληθυσμού εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ανεργία, φτώχεια και πείνα. Η μητρική και η παιδική θνησιμότητα παραμένουν υψηλές, ενώ η έλλειψη διεθνούς αναγνώρισης δυσκολεύει τις επενδύσεις και τις οικονομικές σχέσεις.
Η κυβέρνηση απαντά ότι χρειάζεται χρόνος για να αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες. Υποστηρίζει πως διαθέτει επαγγελματικό προσωπικό και ότι θα μπορέσει να συνεργαστεί στενότερα με άλλες χώρες. Παράλληλα, παραδέχεται ότι οι προσδοκίες των πολιτών είναι μεγαλύτερες από όσα μπορεί να προσφέρει το κράτος μέσα σε λίγα χρόνια.
Η διπλωματική απομόνωση
Η Ρωσία είναι η μόνη χώρα που αναφέρεται ως επίσημος αναγνωριστής του Αφγανιστάν, αν και άλλα κράτη διατηρούν διπλωματική παρουσία στην Καμπούλ. Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν αμφισβητεί τη σημασία της τυπικής αναγνώρισης, λέγοντας ότι ήδη υπάρχουν επαφές, εμπορικές σχέσεις και ανταλλαγές διπλωματών με ορισμένες χώρες.
Το ζήτημα, όμως, δεν είναι μόνο νομικό. Η διεθνής απομόνωση συνδέεται άμεσα με τις πολιτικές των Ταλιμπάν απέναντι στις γυναίκες και τα κορίτσια. Όσο παραμένουν κλειστά τα δημόσια σχολεία για τα κορίτσια από την έβδομη τάξη και μετά, πολλές κυβερνήσεις θεωρούν δύσκολη την πλήρη αποκατάσταση των σχέσεων.
Η εκπαίδευση των κοριτσιών
Οι περιορισμοί στην εκπαίδευση αποτελούν το πιο έντονο σημείο αντιπαράθεσης. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η εκπαίδευση δεν έχει απαγορευτεί συνολικά και ότι υπάρχουν άλλες επιλογές, όπως τα θρησκευτικά σχολεία, η κατ’ οίκον διδασκαλία και τα διαδικτυακά μαθήματα.
Ωστόσο, κορίτσια που συνεχίζουν να μελετούν σε ιδιωτικούς χώρους περιγράφουν φόβο και ανάγκη να κρύβουν τα μαθήματά τους. Η κυβέρνηση χαρακτηρίζει αυτές τις δομές μορφές κατ’ οίκον εκπαίδευσης και τις θεωρεί νόμιμες. Η αντίφαση παραμένει: τα κορίτσια μπορούν να σπουδάζουν σε ορισμένα πλαίσια, αλλά δεν έχουν πρόσβαση στο δημόσιο σχολείο όπως πριν.
Σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες
Παρά την απουσία επίσημων διπλωματικών σχέσεων, οι επαφές με τις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζονται. Έχουν υπάρξει ανταλλαγές κρατουμένων και συνεργασία σε θέματα πληροφοριών. Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν λέει ότι επιθυμεί κανονικές σχέσεις με την Washington και υπενθυμίζει ότι η συμφωνία της Doha προέβλεπε εξομάλυνση των σχέσεων και συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών στην ανοικοδόμηση του Αφγανιστάν.
Ένα άλλο μεγάλο ζήτημα είναι τα περίπου 7 δισεκατομμύρια δολάρια σε στρατιωτικό υλικό που εγκαταλείφθηκε μετά την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων. Οι Ταλιμπάν θεωρούν τον εξοπλισμό περιουσία του αφγανικού κράτους και αρνούνται να τον ανταλλάξουν με την αποδέσμευση των παγωμένων αποθεματικών της Κεντρικής Τράπεζας.
Η κληρονομιά της 11ης Σεπτεμβρίου
Η κυβέρνηση δηλώνει ότι καταδικάζει κάθε επίθεση εναντίον αμάχων και επαναλαμβάνει πως το Αφγανιστάν δεν θα χρησιμοποιηθεί ως βάση για επιθέσεις εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών ή άλλης χώρας. Η παρουσία του ηγέτη της Al-Qaeda, Ayman al-Zawahiri, στην Καμπούλ μέχρι τον θάνατό του, όμως, δημιούργησε σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο αυτή η δέσμευση εφαρμόζεται στην πράξη.
Οι Ταλιμπάν αμφισβητούν τις αμερικανικές πληροφορίες για την επιχείρηση που οδήγησε στον θάνατό του, αλλά δηλώνουν ότι η πολιτική τους παραμένει ίδια: καμία οργάνωση ή άτομο δεν πρέπει να χρησιμοποιεί αφγανικό έδαφος για επιθέσεις στο εξωτερικό.
Ένα αβέβαιο μέλλον
Το Αφγανιστάν είναι σήμερα πιο ασφαλές από ό,τι σε πολλές προηγούμενες περιόδους, αλλά η ασφάλεια δεν αρκεί για να βελτιώσει τη ζωή των πολιτών. Η ανεργία, η φτώχεια, οι περιορισμοί στις γυναίκες και η διπλωματική απομόνωση εξακολουθούν να βαραίνουν το μέλλον της χώρας.
Το μήνυμα της κυβέρνησης προς τους Αφγανούς είναι ότι η ανοικοδόμηση αποτελεί δική τους ευθύνη και δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί από ξένες δυνάμεις. Η πραγματική δοκιμασία θα είναι αν μπορέσει να μετατρέψει τη στρατιωτική σταθερότητα σε οικονομική και κοινωνική πρόοδο για ολόκληρο τον πληθυσμό.
Γνωρίζατε αυτές τις εξελίξεις; Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, μπορείτε να το μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά κείμενα.