Μια νέα πολιτική συμμαχία ανάμεσα στη Σκωτία, την Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία φέρνει ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα της διάλυσης του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι ηγέτες των εθνικιστικών κομμάτων των τριών περιοχών υπέγραψαν στο Κάρντιφ ένα μνημόνιο συνεργασίας, δηλώνοντας ότι οι λαοί τους πρέπει να έχουν το δικαίωμα να αποφασίσουν μόνοι τους για το μέλλον τους.
Μια συμμαχία με κοινό μήνυμα
Η συνάντηση στην πρωτεύουσα της Ουαλίας δεν είχε μόνο συμβολικό χαρακτήρα. Οι συμμετέχοντες θέλησαν να δείξουν ότι, παρά τις διαφορές ανάμεσα στα πολιτικά τους σχέδια, μοιράζονται έναν κοινό στόχο: να μεταφερθεί περισσότερη εξουσία από το Γουέστμινστερ στις ίδιες τις περιοχές.
Η νέα κυβέρνηση της Ουαλίας υποστηρίζει ότι το σημερινό μοντέλο αποκέντρωσης δεν προσφέρει αρκετές αρμοδιότητες ούτε επαρκείς πόρους. Ζητά μεγαλύτερο έλεγχο στην οικονομία, στις δημόσιες υπηρεσίες και στις αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα τις τοπικές κοινωνίες. Παράλληλα, θέλει στενότερη συνεργασία με τη Σκωτία, τη Βόρεια Ιρλανδία και την Ιρλανδία.
Το αίτημα για αυτοδιάθεση
Στη βάση της συμφωνίας βρίσκεται η αρχή της αυτοδιάθεσης. Η θέση των κομμάτων είναι ότι οι πολίτες της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Ιρλανδίας πρέπει να μπορούν να αποφασίσουν δημοκρατικά αν θέλουν να παραμείνουν στο Ηνωμένο Βασίλειο ή να ακολουθήσουν διαφορετικό δρόμο.
Η Σκωτία βρίσκεται πιο κοντά σε ένα νέο δημοψήφισμα. Τα αποτελέσματα των τελευταίων εκλογών δημιούργησαν ένα κοινοβούλιο με τον μεγαλύτερο αριθμό εκπροσώπων που τάσσονται υπέρ της ανεξαρτησίας στην ιστορία του. Η σκωτσέζικη κυβέρνηση επιθυμεί να πραγματοποιηθεί νέο δημοψήφισμα μέσα στην τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο, όμως η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου εξακολουθεί να απορρίπτει το ενδεχόμενο.
Η διαφωνία θυμίζει την ψηφοφορία του 2014, όταν η Σκωτία αποφάσισε να παραμείνει στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι υποστηρικτές της ανεξαρτησίας υποστηρίζουν πλέον ότι η έξοδος από την Ευρωπαϊκή Ένωση και οι πολιτικές αλλαγές των τελευταίων ετών έχουν μεταβάλει τις συνθήκες.
Η διαφορετική πορεία της Ουαλίας
Η Ουαλία δεν ζητά ακόμη δημοψήφισμα. Η πολιτική της ηγεσία θεωρεί ότι δεν έχει φτάσει η κατάλληλη στιγμή και ότι η κοινωνική υποστήριξη για την ανεξαρτησία παραμένει χαμηλότερη από εκείνη της Σκωτίας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το ζήτημα έχει εγκαταλειφθεί. Η άνοδος των εθνικιστικών δυνάμεων στις εκλογές έδωσε μεγαλύτερη πολιτική νομιμοποίηση στη συζήτηση. Για πρώτη φορά, η ιδέα μιας πιο αυτόνομης Ουαλίας βρίσκεται πιο κοντά στο κέντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Η ουαλική πλευρά προτιμά, προς το παρόν, να δώσει έμφαση στην οικονομική ανάπτυξη, στη μείωση της φτώχειας και στην ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της χώρας. Η ανεξαρτησία παραμένει μακροπρόθεσμος στόχος για μέρος του πολιτικού χώρου, αλλά όχι άμεση προτεραιότητα για την κυβέρνηση.
Η Βόρεια Ιρλανδία και η Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής
Η Βόρεια Ιρλανδία διαθέτει διαφορετικό θεσμικό δρόμο προς ένα δημοψήφισμα. Η Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής προβλέπει ότι μπορεί να οργανωθεί ψηφοφορία για την ένωση με την Ιρλανδία, εφόσον υπάρχουν ενδείξεις πως η πλειοψηφία θα ψήφιζε υπέρ.
Αν και οι δημοσκοπήσεις δεν δείχνουν σήμερα πλειοψηφία υπέρ της ένωσης, οι πολιτικές εξελίξεις έχουν αλλάξει το σκηνικό. Ένα κόμμα που για πολλά χρόνια βρισκόταν στο περιθώριο έχει γίνει η μεγαλύτερη πολιτική δύναμη στην Ιρλανδία και η πρώτη υπουργός στη Βόρεια Ιρλανδία προέρχεται πλέον από αυτόν τον χώρο. Η εξέλιξη αυτή θα ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς πριν από μία ή δύο δεκαετίες.
Η παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ
Κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Ιρλανδία, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θα ήταν θετική εξέλιξη η διάλυση του Ηνωμένου Βασιλείου. Η παρέμβαση αυτή έδωσε επιπλέον δημοσιότητα στη συζήτηση, αν και δεν αλλάζει από μόνη της τους θεσμικούς συσχετισμούς.
Οι δηλώσεις ήρθαν σε μια στιγμή που τα εθνικιστικά κόμματα προσπαθούν να παρουσιάσουν το ζήτημα ως κοινό αγώνα των κελτικών εθνών. Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι μπορούν να συνεργαστούν σε θέματα ενέργειας, περιβάλλοντος, οικονομίας και ευρωπαϊκών σχέσεων, ακόμη κι αν κάθε περιοχή ακολουθεί διαφορετικό πολιτικό ρυθμό.
Το Γουέστμινστερ κρατά κλειστή την πόρτα
Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου απαντά ότι η άμεση προτεραιότητα είναι η κρίση του κόστους ζωής και η οικονομική πίεση που αντιμετωπίζουν οι οικογένειες. Δεν δείχνει διάθεση να ανοίξει νέα συνταγματική συζήτηση ούτε να εγκρίνει δεύτερο δημοψήφισμα στη Σκωτία.
Έτσι, η αντιπαράθεση περνά από την πολιτική ρητορική στους θεσμούς. Οι περιφερειακές κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι η άρνηση του Γουέστμινστερ ενισχύει το αίτημά τους. Η κεντρική κυβέρνηση, από την άλλη, θεωρεί ότι η συνταγματική αλλαγή δεν μπορεί να επιβληθεί από μονομερείς αποφάσεις.
Το μέλλον του Ηνωμένου Βασιλείου δεν έχει κριθεί. Ωστόσο, η κοινή δράση Σκωτίας, Ουαλίας και Βόρειας Ιρλανδίας δείχνει ότι η συζήτηση για την αυτοδιάθεση έχει περάσει σε νέα φάση.
Αν δεν γνωρίζατε αυτές τις εξελίξεις ή βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, μπορείτε να το μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά κείμενα.