Η επιμονή της επικεφαλής της Κομισιόν, άλλοτε αποτυχημένης υπουργού Αμυνας της Γερμανίας, Ούρσουλα φον ντερ Λάϊεν, να καταργηθεί το «βέτο» στη λήψη των αποφάσεων εντός της ΕΕ, ειδικότερα για θέματα που άπτονται την εξωτερική πολιτική και την άμυνα, άποψη που έχει εκφράσει επανειλημμένως το τελευταίο διάστημα με αφορμή την πτώση Ορμπαν, στην Ελλάδα, περιέργως πως, αν και αφορά άμεσα τη χώρα μας το θέμα, έχει περάσει στα ψιλά.
Σχετικά Άρθρα
Η Ο. Λάιεν προωθεί τη λήψη αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία, με πρόσχημα — δήθεν — τις ταχύτερες και πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις της ΕΕ σε μεγάλα γεωπολιτικά ζητήματα. Να σημειωθεί πως με «ενισχυμένη πλειοψηφία» πέρασαν οι αποφάσεις για ένταξη της Τουρκίας στα ευρωπαϊκά κονδύλια για την άμυνα. Τώρα, σε συνθήκες γενικευμένης αναταραχής διεθνώς, εξαιτίας της φωτιάς στη Μέση Ανατολή, την Ουκρανία, και με δυνητικά «μέτωπα» σε άλλες περιοχές του πλανήτη, η επικεφαλής της Κομισιόν, η οποία έδωσε γη και ύδωρ στον Τραμπ στον τομέα των δασμών ΗΠΑ – ΕΕ, προωθεί την κατάργηση του βέτο. Κάτι που, εάν συμβεί, θα ανοίξει τον δρόμο για την επιβολή των μεγάλων — ισχυρών χωρών της ΕΕ επί των μικρότερων.
Ο μηχανισμός της διαδικασίας λήψης αποφάσεων εντός της ΕΕ με ομοφωνία, αποτελούσε και αποτελεί βασικό «εργαλείο» κίνησης της Ενωμένης Ευρώπης. Αφενός διότι περιορίζει την αυθαιρεσία των μεγάλων, προστατεύει τους μικρότερους και δίνει τη δυνατότητα να ακούγεται η φωνή τους, αφετέρου διότι η λήψη οποιασδήποτε απόφασης γίνεται προϊόν συναίνεσης και ζύμωσης μεταξύ των κρατών — μελών.
Οι επιθυμίες μεγάλων χωρών της ΕΕ για την κατάργηση του «βέτο» δεν είναι καινούργια, όπως έχει επισημάνει το Neostrategy.gr. Συστηματικά, από το 2015 και μετά, ειδικά η Γερμανία προωθεί την αντικατάστασή του – για «σοβαρά» θέματα, όπως ισχυρίζεται – από την ενισχυμένη πλειοψηφία. Οι προσπάθειες εντάθηκαν με τον κορονοϊό (η Λάϊεν ελέγχεται για αποφάσεις της σχετικά με εμβόλια), και κατόπιν με τον πόλεμο στην Ουκρανία, το 2022.
Μητσοτάκης – Ανδρουλάκης
Το εντυπωσιακό, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, είναι ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, παρά τις περί του αντιθέτου εισηγήσεις που είχε δεχθεί, φέρεται να είχε συναινέσει τότε, προκειμένου να ικανοποιήσει τις ορέξεις του Βερολίνου. Τώρα, άραγε, σε συνθήκες γενικευμένης διεθνούς αναταραχής, με τη γειτονιά μας να υφίσταται τους κραδασμούς των πολέμων, και με αρκετά κράτη — μέλη της ΕΕ να επιδιώκουν στενές σχέσεις ΕΕ – Αγκυρας, η κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να κινηθεί στη γραμμή της «φίλης» του Κ. Μητσοτάκη, φον ντερ Λάϊεν;
Εως τώρα, το μέγαρο Μαξίμου και το υπουργείο Εξωτερικών αποφεύγουν να τοποθετηθούν επί αυτού του ακανθώδους ζητήματος, ενώ η αντιπολίτευση, είτε δεν πιέζει την κυβέρνηση να διευκρινίσει ποια είναι η στάση της για το «βέτο», είτε — ακόμα χειρότερα — όπως ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, έχει πει ότι «στα θέματα εξωτερικής πολιτικής και στα φορολογικά θέματα πρέπει να φύγουμε από τον κανόνα της ομοφωνίας που δεν ευνοεί σε τελευταία ανάλυση τα εθνικά συμφέροντα της χώρας μας».
Προφανώς, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ αδυνατεί να αντιληφθεί γιατί παραδοσιακά η ελληνική διπλωματία, και επί ημερών Ανδρέα Παπανδρέου και Κωνσταντίνου Καραμανλή, υπερασπιζόταν το δικαίωμα του «βέτο». Οπως, εξάλλου, και οι περισσότερες από τις μικρότερες χώρες της ΕΕ. Αραγε, κατά τον ίδιον, είναι υπέρ των εθνικών συμφερόντων οι μεθοδεύσεις μιας ομάδας κρατών της ΕΕ, με μπροστάρη τις Γερμανία, Πολωνία, κ.α., να βάλουν στα ευρωπαϊκά κονδύλια την Τουρκία, με «ειδική πλειοψηφία»;
Αυθαιρεσία
Οι πρακτικές του «αποφασίζομεν και διατάσσομεν» εφαρμόζονται ευρέως στην ΕΕ τα τελευταία χρόνια, αρχής γενομένης του Covid, και στη συνέχεια του «εμπολέμου» με τη Ρωσία. Ενδεικτικό των απαράδεκτων μεθοδεύσεων, είναι ότι, ειδικότερα για ορισμένα από τα ευρωπαϊκά κονδύλια για την άμυνα (κανονισμός SAFE – Security Action for Europe), προωθήθηκε η λήψη της όποιας απόφασης για τη συμμετοχή τρίτων χωρών στα ευρωπαϊκά στρατιωτικά κονδύλια, με τη χρήση ειδικής πλειοψηφίας. Ουσιαστικά, δηλαδή, κατάργηση της ομοφωνίας. Ηδη, η Τουρκία έχει μπει από την … πίσω πόρτα σε τέτοια κονδύλια, όπως μέσω – και – της Ιταλίας.
Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε από το 2022, με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Μάλιστα, τότε, ο Γάλλος πρόεδρος, Εμμανουέλ Μακρόν, είχε προτείνει την επέκταση της «ειδικής πλειοψηφίας» και σε άλλους τομείς της πολιτικής της ΕΕ. Τώρα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, θεωρώντας ως «ευκαιρία» την πτώση Ορμπαν, επανέφερε με ιδιαίτερη ένταση την κατάργηση «βέτο».
Η ίδια ανέφερε ότι πρέπει να λαμβάνονται αποφάσεις με ειδική πλειοψηφία, ακόμη και σε ευαίσθητα ζητήματα όπως οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας ή η χρηματοδότηση της Ουκρανίας, αντί να απαιτείται ομοφωνία, που επιτρέπει σε ένα κράτος να μπλοκάρει αποφάσεις. Μιλώντας στον ιστότοπο, Politico, ανέφερε ότι απαιτείται θεσμοθέτηση της ειδικής πλειοψηφίας στην διαδικασία λήψεως αποφάσεων του Συμβουλίου Υπουργών Εξωτερικών. Επιπλέον, επεσήμανε ότι έχει τεραστία σημασία οι θεσμοί της ΕΕ να εκμεταλλευτούν τώρα τη δυναμική των πολιτικών εξελίξεων και την ήττα του Ορμπαν, ώστε να περάσουν οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις.
Ενδεχόμενη υϊοθέτηση της «γραμμής» Λάϊεν ανοίγει τον δρόμο για την επιβολή της βούλησης ομάδων κρατών που συντάσσονται με τη βούληση μεγάλων χωρών της ΕΕ. Τι θα συμβεί, άραγε, εάν καταργηθεί το «βέτο», στην περίπτωση αποφάσεων για συμμετοχή της ΕΕ σε πολεμικές περιπέτειες στη Μ. Ανατολή, στην Ουκρανία ή αλλού, καθώς και σε θέματα όπως τα ελληνο-τουρκικά και το Κυπριακό;
Πρόσφατα, στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, με τη συμμετοχή αραβικών κρατών, στην Κύπρο, η Ο. Λάϊεν είπε, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες, ότι «θα μπορούσαμε να εξετάσουμε το ενδεχόμενο επέκτασης του πεδίου εφαρμογής αποστολών, όπως η επιχείρηση «Aspides» που εξελίσσεται, από μια απλή προστασία σε έναν πιο εξελιγμένο θαλάσσιο συντονισμό». Η «Aspides», στην οποία μετέχει η Ελλάδα, είναι ναυτική αποστολή της ΕΕ στην Ερυθρά Θάλασσα, η οποία ξεκίνησε το 2024 για την προστασία εμπορικών πλοίων από επιθέσεις των Χούθι (Υεμένη). Συζητείται, άραγε, υπό τις πιέσεις Τραμπ, η ευρωπαϊκή εμπλοκή στα Στενά του Ορμούζ; Να σημειωθεί πως, εκτός των άλλων, υπό «εξέταση» (!) είναι η ιδέα μιας πολυεθνικής δύναμης που θα συνοδεύει εμπορικά πλοία και θα εκκαθαρίζει νάρκες στα Στενά.