Η ασφάλεια των ενεργειακών εγκαταστάσεων, των βιομηχανικών συστημάτων και των υποδομών στρατηγικής σημασίας αναδεικνύεται σε βασική πρόκληση για την Ελλάδα και την Ευρώπη, καθώς οι κυβερνοεπιχειρήσεις αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία στον σύγχρονο υβριδικό πόλεμο. Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας προχώρησε σε χαρτογράφηση εξοπλισμού που είναι προσβάσιμος μέσω διαδικτύου, την ώρα που οι γαλλικές υπηρεσίες αποδίδουν επιθέσεις σε δίκτυο συνδεδεμένο με τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν και οι ΗΠΑ λαμβάνουν έκτακτα μέτρα προστασίας στρατιωτικών αεροπορικών βάσεων στη Βρετανία.
Η δυνατότητα ενός αντιπάλου να επηρεάσει την ηλεκτροδότηση, τις τηλεπικοινωνίες, τη βιομηχανική παραγωγή ή τις στρατιωτικές υποδομές χωρίς να πραγματοποιήσει συμβατική στρατιωτική επίθεση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διαστάσεις της σύγχρονης ασφάλειας.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς μεγάλο μέρος των ενεργειακών και βιομηχανικών εγκαταστάσεων εξαρτάται από συστήματα αυτοματισμού, τηλεποπτείας και απομακρυσμένης διαχείρισης.
Οι τεχνολογίες αυτές επιτρέπουν τη λειτουργία και την παρακολούθηση εξοπλισμού από απόσταση, δημιουργούν όμως πρόσθετους κινδύνους όταν συνδέονται απευθείας με το δημόσιο διαδίκτυο χωρίς επαρκή προστασία.
Η ελληνική χαρτογράφηση και τα ευρήματα της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Star, οι ελληνικές αρχές έχουν εντοπίσει περίπου 580 ψηφιακές διευθύνσεις που σχετίζονται με εξοπλισμό βιομηχανικών και ενεργειακών εγκαταστάσεων.
Η επίσημη ανακοίνωση της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας στις 10 Νοεμβρίου 2026 παρουσιάζει μια αναλυτικότερη εικόνα, βασισμένη σε τρεις ανεξάρτητες πηγές πληροφοριών.
Ενδεικτικά ευρήματα της ΕΑΚ
| Schneider Electric Easergy | 54 IP |
| Modbus – Shodan | 140 IP |
| Modbus – ZoomEye | 589 IP |
| IEC 60870-5-104 | 77 IP |
| Siemens S7 | 77 IP |
| Fronius | 229 IP |
| Solar-Log | 38 IP |
Οι καταγραφές ενδέχεται να επικαλύπτονται. Δεν αποτελούν αριθμό επιβεβαιωμένων ευάλωτων εγκαταστάσεων ή επιτυχημένων κυβερνοεπιθέσεων. Πηγή: ΕΑΚ, 10/11/2026.
Η καταγραφή αφορά εξοπλισμό που χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, σε ηλεκτρικούς υποσταθμούς, βιομηχανικές γραμμές παραγωγής και φωτοβολταϊκά πάρκα.
Το Modbus είναι πρωτόκολλο επικοινωνίας βιομηχανικών συστημάτων, ενώ το IEC 60870-5-104 χρησιμοποιείται ευρέως στην τηλεποπτεία και στον απομακρυσμένο έλεγχο ενεργειακών εγκαταστάσεων.
Αντίστοιχα, οι ελεγκτές Siemens S7 αποτελούν βασικό εξοπλισμό βιομηχανικού αυτοματισμού.
Η παρουσία αυτών των συστημάτων στο διαδίκτυο δεν συνεπάγεται αυτομάτως παραβίαση της ασφάλειάς τους. Σημαίνει, ωστόσο, ότι χρειάζεται έλεγχος των όρων πρόσβασης, της κατάστασης των λογισμικών και της δυνατότητας απομόνωσής τους από μη εξουσιοδοτημένους χρήστες.
Η απειλή για την ηλεκτροδότηση και τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις
Οι κυβερνοεπιθέσεις εναντίον συστημάτων επιχειρησιακής τεχνολογίας, γνωστών ως Operational Technology (OT), διαφέρουν ουσιαστικά από τις συνήθεις επιθέσεις εναντίον υπολογιστών και εταιρικών δικτύων.
Στην πρώτη περίπτωση, ο στόχος δεν είναι απαραίτητα η υποκλοπή δεδομένων ή η οικονομική εκβίαση μιας επιχείρησης.
Ένας επιτιθέμενος μπορεί να επιδιώξει την αλλαγή παραμέτρων λειτουργίας, τη διακοπή αυτοματοποιημένων διαδικασιών ή την αποσταθεροποίηση εξοπλισμού που ελέγχει φυσικές διεργασίες.
Σε μια ενεργειακή εγκατάσταση, μια επιτυχής παρέμβαση θα μπορούσε, ανάλογα με τις τεχνικές συνθήκες, να οδηγήσει σε διακοπή της λειτουργίας της.
Οι συνέπειες ενδέχεται να επεκταθούν πέρα από την ίδια την εγκατάσταση, εάν επηρεαστούν συστήματα που εξυπηρετούν ευρύτερα δίκτυα ηλεκτροδότησης ή άλλες κρίσιμες υπηρεσίες.
Δεν προκύπτει, πάντως, από τα ελληνικά ευρήματα ότι υπάρχει άμεσος κίνδυνος γενικευμένου μπλακάουτ. Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας παρουσιάζει τη χαρτογράφηση ως προληπτική διαδικασία αναγνώρισης πιθανών κινδύνων.
Οι πέντε κατευθύνσεις θωράκισης
Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας καλεί τους διαχειριστές των εγκαταστάσεων να εφαρμόσουν συγκεκριμένα μέτρα.
Πρώτη προτεραιότητα αποτελεί ο έλεγχος της έκθεσης συστημάτων στο δημόσιο διαδίκτυο και ο περιορισμός της μη αναγκαίας συνδεσιμότητας.
Η απομακρυσμένη πρόσβαση πρέπει να πραγματοποιείται μέσω ασφαλών συνδέσεων, με ισχυρή ταυτοποίηση και δικαιώματα που αντιστοιχούν στις πραγματικές ανάγκες κάθε χρήστη.
Παράλληλα, η Αρχή ζητά ενημερώσεις ασφαλείας, αντικατάσταση των προεπιλεγμένων κωδικών πρόσβασης, διαχωρισμό των εταιρικών πληροφοριακών συστημάτων από τα βιομηχανικά δίκτυα και εφαρμογή διαδικασιών έγκαιρης ανίχνευσης μη εξουσιοδοτημένων μεταβολών.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται επίσης στον έλεγχο της πρόσβασης εξωτερικών συνεργατών, καθώς οι εταιρείες συντήρησης συχνά διαθέτουν δυνατότητα απομακρυσμένης σύνδεσης με κρίσιμο εξοπλισμό.
Η ελληνική νομοθεσία, μέσω του νόμου 5160/2024 που ενσωμάτωσε την ευρωπαϊκή οδηγία NIS2, προβλέπει υποχρεώσεις κυβερνοασφάλειας και αναφοράς περιστατικών για τις οντότητες που υπάγονται στο σχετικό πλαίσιο.
Γαλλία: Έρευνες για τη μονάδα Shahid Kaveh των Φρουρών της Επανάστασης
Οι γαλλικές υπηρεσίες ασφαλείας διερευνούν κυβερνοεπιθέσεις εναντίον συστημάτων ψύξης, αποδίδοντας την ευθύνη σε δίκτυο που συνδέεται με το ιρανικό κρατικό σύστημα κυβερνοεπιχειρήσεων.
Στη Γαλλία, η έρευνα για πρόσφατες κυβερνοεπιθέσεις έχει οδηγήσει τις αρχές στη μονάδα Shahid Kaveh, η οποία εντάσσεται στο ευρύτερο σύστημα κυβερνοεπιχειρήσεων των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Le Monde στις 10 Νοεμβρίου, στην έρευνα συμμετέχουν η γαλλική εσωτερική υπηρεσία πληροφοριών DGSI, η εξωτερική υπηρεσία DGSE, η Εθνική Υπηρεσία Ασφάλειας Πληροφοριακών Συστημάτων ANSSI και στρατιωτικές υπηρεσίες κυβερνοάμυνας.
Οι γαλλικές αρχές αποδίδουν στο συγκεκριμένο δίκτυο επιθέσεις που επηρέασαν συστήματα ψύξης εμπορικών εγκαταστάσεων.
Σύμφωνα με το γαλλικό δημοσίευμα, η έρευνα εντόπισε τεχνικά χαρακτηριστικά που παραπέμπουν στη Shahid Kaveh, ίχνη κώδικα στην περσική γλώσσα και διευθύνσεις IP που συνδέονται με το Ιράν.
Στην υπόθεση κατονομάζονται τρία πρόσωπα.
Ο Χαμίντ Ρεζά Λασγκαριάν παρουσιάζεται ως υψηλόβαθμο στέλεχος του ιρανικού μηχανισμού κυβερνοεπιχειρήσεων, με διασυνδέσεις στη Δύναμη Κουντς.
Ο Μαχντί Λασγκαριάν φέρεται να κατέχει σημαντική θέση στη μονάδα Shahid Kaveh, ενώ στον Ρεζά Σαλαρβάντ αποδίδεται ρόλος στην επιλογή στόχων και στον συντονισμό επιχειρήσεων κυβερνοδιείσδυσης.
Η Γαλλία κάλεσε τον Ιρανό πρέσβη στο Παρίσι, με τον υπουργό Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό να προειδοποιεί ότι η χώρα του θα λάβει μέτρα για την αποτροπή νέων επιθέσεων.
Η ιρανική κυβέρνηση απορρίπτει τις καταγγελίες περί εμπλοκής της.
Από το 2020 οι ενδείξεις για σχεδιασμό επιθέσεων σε κρίσιμες υποδομές
Η δραστηριότητα της Shahid Kaveh δεν αποτελεί νέο ζήτημα για τις δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Ήδη από το 2020, έγγραφα που αποδόθηκαν στο Ιράν και παρουσιάστηκαν από το βρετανικό Sky News περιέγραφαν ενδιαφέρον για επιχειρήσεις εναντίον εμπορικών πλοίων, πρατηρίων καυσίμων και δορυφορικών επικοινωνιών στη θάλασσα.
Η μονάδα συνδέεται επίσης με την ομάδα CyberAveng3rs, η οποία έχει αναλάβει την ευθύνη για κυβερνοεπιθέσεις εναντίον βιομηχανικών συστημάτων, κυρίως στους τομείς της ύδρευσης και της ενέργειας.
Τον Νοέμβριο του 2023, η συγκεκριμένη ομάδα κατάφερε να αποκτήσει πρόσβαση σε εξοπλισμό εγκαταστάσεων ύδρευσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, προβάλλοντας πολιτικά μηνύματα στις οθόνες των συστημάτων.
Το περιστατικό δεν προκάλεσε εκτεταμένες φυσικές καταστροφές, κατέδειξε όμως τη δυνατότητα προσβολής εξοπλισμού που συνδέεται άμεσα με τη λειτουργία κρίσιμων υποδομών.
Η ονομασία Shahid Kaveh παραπέμπει στον Μαχμούντ Καβέχ, διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης που σκοτώθηκε στη δεκαετία του 1980.
Συναγερμός στις αμερικανικές βάσεις της Βρετανίας
Η ανησυχία για τις υβριδικές απειλές αποτυπώνεται και στις έκτακτες προφυλάξεις των αμερικανικών δυνάμεων που σταθμεύουν στη Βρετανία.
Στις 9 Νοεμβρίου, αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη αναχώρησαν από τη RAF Mildenhall, μετά από πληροφορίες για απειλή που φερόταν να συνδέεται με το Ιράν.
Τα δεδομένα παρακολούθησης πτήσεων κατέγραψαν τη μετακίνηση αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού KC-135 Stratotanker και αεροσκαφών V-22 Osprey.
Οι προορισμοί περιλάμβαναν αεροπορικές βάσεις στη Γερμανία, στην Ισπανία και στη Βρετανία.
Σύμφωνα με το Associated Press, μετακινήθηκαν συνολικά 13 αεροσκάφη, ενώ αμερικανικές πηγές περιέγραψαν την κίνηση ως προληπτικό μέτρο.
Παράλληλα, σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, αυξήθηκε το επίπεδο προστασίας των βάσεων RAF Mildenhall και RAF Lakenheath στο FPCON Charlie, το δεύτερο υψηλότερο επίπεδο του σχετικού συστήματος ασφαλείας.
Η εξέλιξη ακολούθησε την προηγούμενη απομάκρυνση αμερικανικών βομβαρδιστικών από τη RAF Fairford, μετά τη διερεύνηση σχεδίου τρομοκρατικής επίθεσης εναντίον της εγκατάστασης.
Η αμερικανική και η βρετανική πλευρά δεν έχουν δημοσιοποιήσει συγκεκριμένα στοιχεία για τη φύση της απειλής κατά της RAF Mildenhall. Συνεπώς, δεν μπορεί να θεωρηθεί επιβεβαιωμένο ότι οι μετακινήσεις συνδέθηκαν με σχεδιαζόμενη κυβερνοεπίθεση.
Οι δύο υποθέσεις, πάντως, καταδεικνύουν την αυξανόμενη σημασία της προστασίας των στρατιωτικών εγκαταστάσεων από ασύμμετρες απειλές.
Υποθαλάσσια καλώδια και ενεργειακοί αγωγοί: Η επόμενη πρόκληση
Η ευρωπαϊκή ανησυχία δεν περιορίζεται στα βιομηχανικά δίκτυα και στις αεροπορικές βάσεις.
Οι υποθαλάσσιες τηλεπικοινωνιακές συνδέσεις, οι ενεργειακοί αγωγοί και τα υποβρύχια καλώδια ηλεκτρικής μεταφοράς αποτελούν υποδομές με στρατηγική σημασία, η διακοπή λειτουργίας των οποίων μπορεί να επηρεάσει την οικονομία και την ασφάλεια πολλών κρατών.
Η Ιρλανδία βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες που δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην προστασία των υποθαλάσσιων επικοινωνιών.
Ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Μίχαλ Μάρτιν έχει επισημάνει τη σημασία των υποθαλάσσιων καλωδίων και των ενεργειακών δικτύων για την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών υποδομών.
Οι απειλές σε αυτές τις εγκαταστάσεις μπορεί να έχουν διαφορετική μορφή: από ψηφιακή παρέμβαση σε σταθμούς ελέγχου και διαχείρισης μέχρι φυσική δολιοφθορά σε υποθαλάσσια τμήματα των δικτύων.
Η διάκριση είναι ουσιώδης, καθώς μια κυβερνοεπίθεση και μια φυσική δολιοφθορά απαιτούν διαφορετικά μέσα πρόληψης, εντοπισμού και αντιμετώπισης.
Η ελληνική διάσταση: Ενεργειακή ασφάλεια και γεωπολιτική
Για την Ελλάδα, η προστασία των κρίσιμων υποδομών συνδέεται με ευρύτερα ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Η γεωγραφική θέση της χώρας, η ανάπτυξη εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η λειτουργία διεθνών ενεργειακών διασυνδέσεων και η συμμετοχή της σε μεγάλα έργα μεταφοράς ενέργειας αυξάνουν τη σημασία της κυβερνοανθεκτικότητας.
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα επίκαιρο λόγω της ανάπτυξης του Great Sea Interconnector, του υποθαλάσσιου καλωδίου που σχεδιάζεται να συνδέσει ηλεκτρικά την Ελλάδα με την Κύπρο.
Το συγκεκριμένο έργο δεν αποτελεί αντικείμενο κάποιας επιβεβαιωμένης κυβερνοεπίθεσης στο πλαίσιο των παραπάνω περιστατικών. Ωστόσο, η σημασία του ως κρίσιμης ενεργειακής υποδομής καθιστά απαραίτητο τον σχεδιασμό μέτρων φυσικής και ψηφιακής προστασίας σε όλη τη διάρκεια λειτουργίας του.
Το ίδιο ισχύει για τους ηλεκτρικούς υποσταθμούς, τις εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας, τους τερματικούς σταθμούς φυσικού αερίου και τα βιομηχανικά συγκροτήματα.
Η αποτελεσματική αντιμετώπιση των σύγχρονων απειλών δεν εξαρτάται αποκλειστικά από στρατιωτικά μέσα ή από την ασφάλεια των πληροφοριακών συστημάτων.
Απαιτεί συνεργασία κρατικών υπηρεσιών, ιδιωτικών επιχειρήσεων, φορέων διαχείρισης ενεργειακών δικτύων και ευρωπαϊκών μηχανισμών ανταλλαγής πληροφοριών.
Η πρόσφατη κινητοποίηση της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας εντάσσεται σε αυτή την προσπάθεια, με στόχο να εντοπιστούν πιθανές αδυναμίες πριν εξελιχθούν σε πραγματικά περιστατικά.
Η σημαντικότερη διάσταση της υπόθεσης είναι ότι οι κρίσιμες υποδομές αποτελούν πλέον δυνητικούς στόχους επιχειρήσεων που μπορούν να προκαλέσουν φυσικές συνέπειες χωρίς τη χρήση συμβατικών όπλων. Για την Ελλάδα, η πρόληψη τέτοιων περιστατικών αποτελεί μέρος της συνολικής εθνικής ασφάλειας και όχι αποκλειστικά ζήτημα τεχνικής προστασίας υπολογιστών.