ο Ηνωμένο Βασίλειο αποφάσισε να επικαιροποιήσει τα σχέδια που θα χρησιμοποιούσε σε περίπτωση μεγάλης διεθνούς σύγκρουσης. Πρόκειται για το λεγόμενο «Βιβλίο Πολέμου», ένα σύνολο κρατικών οδηγιών που περιγράφει πώς θα λειτουργούσε η χώρα αν περνούσε από την ειρήνη σε κατάσταση πολέμου. Η διαδικασία αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του έτους, όμως είναι πιθανό να αποκαλύψει σοβαρές ελλείψεις σε προσωπικό, υποδομές και διαθέσιμους πόρους.
Ένα σχέδιο για ολόκληρη τη χώρα
Το «Βιβλίο Πολέμου» δεν αφορά μόνο τις ένοπλες δυνάμεις. Περιλαμβάνει οδηγίες για τη λειτουργία των υπουργείων, των δημόσιων υπηρεσιών, των νοσοκομείων, των σχολείων και της βιομηχανίας σε συνθήκες κρίσης.
Τα παλαιότερα σχέδια προέβλεπαν μέτρα όπως το κλείσιμο σχολείων, την εκκένωση νοσοκομείων, τον περιορισμό της διανομής τροφίμων και την κινητοποίηση πολιτών και επιχειρήσεων. Υπήρχαν ακόμη οδηγίες για την προστασία και την αποθήκευση εθνικών θησαυρών, ώστε να μη χαθούν σε περίπτωση βομβαρδισμών ή γενικευμένης αναταραχής.
Το σχέδιο λειτουργούσε ως ένας πρακτικός οδηγός για τη διαχείριση της χώρας. Καθόριζε ποιος θα αναλάμβανε κάθε ευθύνη, ποιες υπηρεσίες θα συνέχιζαν να λειτουργούν και πώς θα μοιράζονταν οι διαθέσιμοι πόροι.
Η εποχή του Ψυχρού Πολέμου
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η προετοιμασία για μια πιθανή σύγκρουση αποτελούσε σταθερό μέρος της κρατικής λειτουργίας στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τα εθνικά σχέδια συμπλήρωναν τα ευρύτερα πολεμικά σχέδια του NATO, τα οποία είχαν σχεδιαστεί για ενδεχόμενη αντιπαράθεση με τη Σοβιετική Ένωση.
Τα έγγραφα φυλάσσονται στα Εθνικά Αρχεία και περιέχουν λεπτομερείς καταλόγους και παραπομπές σε ακόμη περισσότερα απόρρητα σχέδια. Η συλλογή δημιουργήθηκε αρχικά κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και ανανεωνόταν τακτικά. Μέχρι την κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου, το Ηνωμένο Βασίλειο θεωρούνταν μία από τις καλύτερα προετοιμασμένες χώρες για μια μεγάλη εθνική κρίση.
Η εγκατάλειψη μετά το 1991
Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, οι δυτικές κυβερνήσεις έπαψαν να αντιμετωπίζουν έναν παγκόσμιο πόλεμο ως άμεση υπαρξιακή απειλή. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, το σύστημα των στρατιωτικών σχεδίων του Ηνωμένου Βασιλείου μπήκε σταδιακά στο περιθώριο, κυρίως επειδή η συντήρησή του ήταν ακριβή.
Η κυβερνητική προσοχή στράφηκε τότε στην ισλαμιστική τρομοκρατία και στις επιχειρήσεις στο εξωτερικό, ιδιαίτερα στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ. Αυτό σήμαινε ότι η χώρα εξακολούθησε να σχεδιάζει για συγκεκριμένες απειλές, αλλά δεν διατηρούσε την ίδια συνολική προετοιμασία για έναν πόλεμο που θα επηρέαζε άμεσα την καθημερινή ζωή στο εσωτερικό.
Η ρωσική εισβολή αλλάζει τα δεδομένα
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 επανέφερε στο προσκήνιο την πιθανότητα μιας μεγάλης σύγκρουσης στην Ευρώπη. Το NATO ανανέωσε τα σχέδιά του για την άμυνα και των 32 κρατών-μελών του, όμως κάθε χώρα πρέπει να διαθέτει και δικό της εθνικό σχέδιο.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, την προσπάθεια συντονίζει το Γραφείο του Υπουργικού Συμβουλίου. Η αναθεώρηση θεωρείται καθυστερημένη, καθώς η χώρα χρειάζεται να εξετάσει όχι μόνο τις στρατιωτικές της δυνατότητες, αλλά και την αντοχή των δημόσιων υπηρεσιών, των δικτύων μεταφορών, της ενέργειας, των επικοινωνιών και της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η δοκιμή στην πράξη
Τα νέα σχέδια θα δοκιμαστούν σε άσκηση εσωτερικής άμυνας που έχει προγραμματιστεί για το επόμενο έτος. Σε αυτήν αναμένεται να συμμετάσχουν εκατοντάδες αξιωματούχοι, ομάδες διαχείρισης κρίσεων, στελέχη από τον σχεδιασμό εσωτερικής άμυνας και ανθεκτικότητας, τοπικές υπηρεσίες επέμβασης και υπουργοί.
Μια τέτοια άσκηση μπορεί να αποκαλύψει προβλήματα που δεν φαίνονται στα έγγραφα. Για παράδειγμα, ένα σχέδιο μπορεί να προβλέπει την εκκένωση ενός νοσοκομείου, χωρίς όμως να υπάρχουν αρκετά ασθενοφόρα, διαθέσιμα κτίρια ή προσωπικό για τη μεταφορά και τη φροντίδα των ασθενών.
Το κόστος της προετοιμασίας
Η επικαιροποίηση των σχεδίων είναι μόνο το πρώτο βήμα. Για να λειτουργήσει ένα εθνικό σχέδιο, χρειάζονται χρήματα, εξοπλισμός, αποθέματα και εκπαιδευμένο προσωπικό. Η διαδικασία αναμένεται να εντοπίσει κενά σε ολόκληρο τον δημόσιο τομέα, τα οποία θα πρέπει να καλυφθούν.
Αυτό θα οδηγήσει σε δύσκολες αποφάσεις για τη χρηματοδότηση. Κατά την αναθεώρηση των κρατικών δαπανών για το 2027, η κυβέρνηση θα πρέπει να σταθμίσει τις ανάγκες της άμυνας απέναντι σε άλλες απαιτήσεις, όπως η υγεία, οι κοινωνικές υπηρεσίες και οι υποδομές.
Η προετοιμασία αφορά και την κοινωνία
Η νέα προσπάθεια δείχνει ότι οι βρετανικές αρχές αντιμετωπίζουν ξανά σοβαρά το ενδεχόμενο μιας σύγκρουσης που θα επηρέαζε το εσωτερικό μέτωπο. Το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς θα επιχειρούσε ο στρατός, αλλά και πώς θα συνέχιζε να λειτουργεί η κοινωνία σε συνθήκες πίεσης.
Γνωρίζατε ότι το παλιό «Βιβλίο Πολέμου» περιλάμβανε ακόμη και οδηγίες για σχολεία, νοσοκομεία και τρόφιμα; Αν βρήκατε το θέμα ενδιαφέρον, μπορείτε να μοιραστείτε το κείμενο και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά άρθρα.