Η αντιπαράθεση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η προοπτική επανέναρξης των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση βρίσκονται στο επίκεντρο έντονης διπλωματικής κινητικότητας. Η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να παρουσιάσει στη διεθνή κοινότητα τις θέσεις της, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο κλιμάκωσης στην περιοχή. Το μήνυμα που εκπέμπει είναι ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να στερείται την άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων και ότι, σε περίπτωση αναταραχής λόγω τουρκικών ενεργειών, η ευθύνη θα βαρύνει την Άγκυρα.
Η ελληνική θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε στα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ τους λόγους για τους οποίους η Αθήνα χαρακτηρίζει το τουρκολιβυκό μνημόνιο παράνομο και ανυπόστατο. Με την ιδιότητα του προεδρεύοντος του Συμβουλίου, ο πρωθυπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη γεωγραφία της περιοχής και στα ελληνικά νησιά που παρακάμπτει η συμφωνία. Η παρέμβαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ενημέρωσης της διεθνούς κοινότητας μετά την κύρωση του μνημονίου.
Τα νησιά στο κέντρο του επιχειρήματος
Το βασικό ελληνικό επιχείρημα είναι ότι η Τουρκία και η Λιβύη επιχειρούν να οριοθετήσουν θαλάσσιες ζώνες αγνοώντας ελληνικά νησιά που βρίσκονται ανάμεσά τους. Η Κρήτη, η Κάρπαθος, η Ρόδος και η Κάσος αναφέρθηκαν ως χαρακτηριστικά παραδείγματα. Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι πρόκειται για νησιά με κατοίκους και οικονομική δραστηριότητα, όχι για ακατοίκητους βράχους. Σύμφωνα με την ελληνική θέση, η ύπαρξή τους δεν μπορεί να παραμερίζεται μέσα από μια διμερή συμφωνία άλλων κρατών.
Το παράδειγμα με τη Μάλτα και τη Σικελία
Για να κάνει πιο κατανοητή την ελληνική ένσταση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης χρησιμοποίησε μια σύγκριση: θα ήταν σαν να επιχειρούσε η Ελλάδα να οριοθετήσει θαλάσσιες ζώνες με την Τυνησία, αγνοώντας τη Μάλτα και τη Σικελία. Αναφέρθηκε επίσης στην Κρήτη ως τόπο καταγωγής του και ως το μεγαλύτερο ελληνικό νησί. Με αυτόν τον τρόπο, έδωσε μια συγκεκριμένη εικόνα του προβλήματος, πέρα από τη νομική ορολογία και τις διπλωματικές διατυπώσεις.
Γιατί εντείνεται η διπλωματική προσπάθεια
Οι επαφές του πρωθυπουργού, του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και άλλων Ελλήνων αξιωματούχων παρουσιάζονται ως προετοιμασία για κάθε ενδεχόμενο. Η Αθήνα θέλει να εξηγήσει εκ των προτέρων τις θέσεις της και τις συνθήκες υπό τις οποίες θα μπορούσε να προκληθεί ένταση. Δεν περιορίζεται, επομένως, στην καταγγελία του μνημονίου, αλλά επιδιώκει να καταστήσει σαφές ποιος θα έχει την ευθύνη μιας ενδεχόμενης κλιμάκωσης. Η ενημέρωση των διεθνών συνομιλητών αποτελεί κεντρικό μέρος αυτής της προσπάθειας.
Το καλώδιο ως κρίσιμη δοκιμασία
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην πιθανή επανέναρξη του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Στον σχετικό σχεδιασμό αναφέρεται ως ενδεχόμενο το πρώτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου, χωρίς αυτό να παρουσιάζεται ως οριστική ημερομηνία. Οι έρευνες στην επίμαχη θαλάσσια περιοχή θεωρούνται κρίσιμη δοκιμασία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς υπάρχει ανησυχία για την αντίδραση της Τουρκίας. Το ενδιαφέρον στρέφεται, έτσι, όχι μόνο στις διπλωματικές δηλώσεις, αλλά και στο τι μπορεί να συμβεί όταν οι εργασίες προχωρήσουν στο πεδίο.
Το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται το σενάριο αποστολής τουρκικών φρεγατών, όπως αναφέρεται ότι είχε συμβεί το 2024. Η ελληνική πλευρά έχει διαμηνύσει ότι, εφόσον υπάρξει αντίστοιχη κίνηση κατά την έναρξη των ερευνών, είναι αποφασισμένη να απαντήσει επί του πεδίου. Στις σχετικές δηλώσεις του Γιώργου Γεραπετρίτη περιλαμβάνεται η πιθανότητα χρησιμοποίησης φρεγατών ή μαχητικών F-16. Πρόκειται για περιγραφή ενδεχόμενης αντίδρασης και όχι για ανακοίνωση ότι έχει ήδη εκδηλωθεί στρατιωτική σύγκρουση.
Μια υπόθεση με περιφερειακές διαστάσεις
Η Αθήνα υποστηρίζει ότι το ζήτημα δεν αφορά αποκλειστικά μια διμερή διαφορά Ελλάδας και Τουρκίας, αλλά την ασφάλεια της Νοτιοανατολικής Μεσογείου σε μια κρίσιμη γεωπολιτική περίοδο. Παράλληλα, καταγράφονται τηλεφωνικές επαφές του Τούρκου προέδρου με τον Αμερικανό και τον Γάλλο πρόεδρο. Το ενδεχόμενο να συζητήθηκε σε αυτές και το καλώδιο διατυπώνεται ως εκτίμηση, όχι ως επιβεβαιωμένο γεγονός. Η διάκριση αυτή έχει σημασία, καθώς η αυξημένη διπλωματική δραστηριότητα δεν αποκαλύπτει από μόνη της το περιεχόμενο κάθε συνομιλίας.
Γνωρίζατε αυτές τις εξελίξεις; Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, μπορείτε να το μοιραστείτε με όσους παρακολουθούν το θέμα. Στην ιστοσελίδα μας μπορείτε επίσης να διαβάσετε άλλα σχετικά άρθρα για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και τις εξελίξεις στην περιοχή.