Πώς ένα κίνημα από τα βουνά της Υεμένης κατάφερε να αντέξει απέναντι στη Σαουδική Αραβία και να απειλήσει τη διεθνή ναυσιπλοΐα; Οι Χούθι δεν εμφανίστηκαν ξαφνικά με τις επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα. Η άνοδός τους συνδέεται με θρησκευτικές ταυτότητες, πολιτικό αποκλεισμό, διαφθορά και διαδοχικούς πολέμους. Η ιστορία τους εξηγεί πώς μια τοπική οργάνωση απέκτησε περιφερειακή επιρροή, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι εκπροσωπεί όλους τους κατοίκους της χώρας.
Μια χώρα με βαθιές ιστορικές διαφορές
Η Υεμένη υπήρξε για αιώνες ένα μωσαϊκό φυλών και θρησκευτικών κοινοτήτων. Στον βορρά κυριαρχούσαν οι ζαϊδίτες, ένας κλάδος του σιιτικού Ισλάμ, ενώ στον νότο και στις ακτές οι σαφιίτες σουνίτες. Παρά τις διαφορές τους, οι κοινότητες συχνά προσεύχονταν στα ίδια τεμένη. Οι ζαϊδίτες είχαν ισχυρή παράδοση αντίστασης στην εξωτερική εξουσία: οι επανειλημμένες συγκρούσεις τους με τους Οθωμανούς έκαναν τη βόρεια Υεμένη γνωστή ως «νεκροταφείο των Τούρκων».
Από τη διαίρεση στην προβληματική ένωση
Η βρετανική κατάληψη του Άντεν το 1839 και η οθωμανική παρουσία στον βορρά ενίσχυσαν τον διαχωρισμό της χώρας. Αργότερα προέκυψαν δύο κράτη με διαφορετικές πολιτικές διαδρομές: η Βόρεια Υεμένη και η Νότια Υεμένη, η οποία συνδέθηκε με τη Σοβιετική Ένωση. Η ενοποίηση ήρθε το 1990, με πρόεδρο τον Ali Abdullah Saleh. Όμως η διαμάχη για την κατανομή της εξουσίας συνεχίστηκε και το 1994 η προσπάθεια απόσχισης του νότου καταπνίγηκε στρατιωτικά.
Οι ρίζες ενός κινήματος διαμαρτυρίας
Στον βορρά, η δυσαρέσκεια μεγάλωνε λόγω της παραμέλησης βασικών υποδομών και της διαφθοράς. Παράλληλα, η σαουδαραβική χρηματοδότηση της διάδοσης του σαλαφισμού προκάλεσε ανησυχία για την τοπική ζαϊδιτική ταυτότητα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον δημιουργήθηκε η οργάνωση «Πιστή Νεολαία», με θρησκευτικά μαθήματα και θερινές κατασκηνώσεις. Ο Hussein al-Houthi, πρώην βουλευτής που είχε παραιτηθεί διαμαρτυρόμενος για τη διαφθορά, αναδείχθηκε σε κεντρική μορφή της.
Πώς η καταστολή ενίσχυσε την εξέγερση
Ο Hussein al-Houthi κατήγγειλε τη συνεργασία του Saleh με τις Ηνωμένες Πολιτείες και απέκτησε υποστηρικτές. Η αντιπαράθεση μετατράπηκε σε ένοπλη σύγκρουση και ο ίδιος σκοτώθηκε το 2004. Το επώνυμό του έγινε η γνωστότερη ονομασία του κινήματος. Ακολούθησαν έξι πόλεμοι μέχρι το 2010. Οι αντάρτες χρησιμοποιούσαν τακτικές ανταρτοπολέμου και καταλάμβαναν στρατιωτικό εξοπλισμό, ενώ τα αντίποινα εναντίον αμάχων τροφοδοτούσαν νέες στρατολογήσεις. Έτσι, η στρατιωτική πίεση δεν οδήγησε στην εξαφάνισή τους.
Η απρόσμενη συμμαχία με έναν παλιό εχθρό
Οι διαδηλώσεις της Αραβικής Άνοιξης οδήγησαν στην αποχώρηση του Saleh. Το 2012 τον διαδέχθηκε ο πρώην αντιπρόεδρός του, Abdrabbuh Mansur Hadi, μέσα από εκλογές με έναν μόνο υποψήφιο. Οι Χούθι, γνωστοί και ως «Ανσάρ Αλλάχ», συμμετείχαν στον εθνικό διάλογο, αλλά απέρριψαν την προτεινόμενη ομοσπονδιακή διαίρεση. Τελικά συμμάχησαν με τον ίδιο τον Saleh: εκείνος διέθετε στρατιωτικές διασυνδέσεις και αυτοί μια ανερχόμενη ένοπλη δύναμη. Το 2014 κατέλαβαν την πρωτεύουσα Σαναά.
Η επέμβαση που δεν έφερε γρήγορη νίκη
Καθώς οι δυνάμεις τους προχωρούσαν νότια, ο Hadi εγκατέλειψε τη χώρα και ζήτησε σαουδαραβική παρέμβαση. Τον Μάρτιο του 2015 άρχισαν οι βομβαρδισμοί του συνασπισμού υπό τη Σαουδική Αραβία, μαζί με αεροπορικό και ναυτικό αποκλεισμό. Η αναμενόμενη γρήγορη νίκη δεν ήρθε. Αντίθετα, οι Χούθι αξιοποίησαν την επέμβαση για να παρουσιαστούν ως υπερασπιστές της χώρας. Η καταστροφή υποδομών, η πείνα και η κατάρρευση της περίθαλψης επιβάρυναν δραματικά τον άμαχο πληθυσμό.
Στρατιωτική αντοχή δεν σημαίνει ελευθερία
Η υποστήριξη από το Ιράν και τη Χεζμπολάχ ενίσχυσε τις δυνατότητες των Χούθι σε πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, επιτρέποντας πλήγματα στη Σαουδική Αραβία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ωστόσο, η αντίστασή τους στην εξωτερική επέμβαση δεν αναιρεί την εσωτερική καταστολή. Στις περιοχές που ελέγχουν έχουν επιβάλει αυταρχική διοίκηση, με αυθαίρετες κρατήσεις, βασανιστήρια, στρατολόγηση παιδιών, διώξεις μειονοτήτων και περιορισμούς στις γυναίκες και στην ανθρωπιστική δράση.
Γιατί η Ερυθρά Θάλασσα τους έφερε στο προσκήνιο
Η εκεχειρία του 2022 περιόρισε σημαντικά τις μάχες. Μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου και τον πόλεμο στη Γάζα, οι Χούθι εξαπέλυσαν επιθέσεις κατά του Ισραήλ και εμπορικών πλοίων, δηλώνοντας αλληλεγγύη στους Παλαιστινίους. Ακολούθησαν αμερικανικές και βρετανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Η διαδρομή τους δείχνει ότι η στρατιωτική υπεροχή δεν εξασφαλίζει πολιτική λύση — και ότι το μεγαλύτερο τίμημα εξακολουθούν να το πληρώνουν οι κάτοικοι της Υεμένης.
Σας φάνηκε ενδιαφέρον; Γνωρίζατε αυτή την πλευρά της ιστορίας της Υεμένης; Αν το άρθρο σάς βοήθησε, μπορείτε να το μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στον ιστότοπο για περισσότερα σχετικά θέματα.