Όταν ο Ζόραν Μαμντάνι διεκδικούσε τον δημαρχιακό θώκο της Νέας Υόρκης, υποσχέθηκε ότι θα φορολογήσει επιπλέον το 1% των ζάμπλουτων που διαθέτουν ακίνητα στο Μεγάλο Μήλο και δεν πληρώνουν ούτε ένα δολάριο.
Σχετικά Άρθρα
Τότε τον χλεύασαν. Σήμερα που βλέπουν η προεκλογική υπόσχεση να γίνει νόμος της Νέας Υόρκης, όλοι τα βλέμματα είναι στραμμένα επάνω του καθώς εξασφάλισε από τη φορολογία που επέβαλε στους ζάμπλουτους, 500 εκατ. δολάρια το χρόνο για το ταμείο του δήμου.
Και επειδή και εδώ στην Ελλάδα πολλοί είναι που τον επικαλούνται και προσπαθούν να πατήσουν πάνω στον νόμο του, καλό είναι να κατανοήσουμε πώς τα κατάφερε και πώς η προεκλογική υπόσχεση που είχε δώσει ήταν επί της ουσίας μια οργανωμένη πρόταση με αρχή, μέση και τέλος που είχε προβλέψει να καλύψει όλα τα «παραθυράκια» που εξασφάλιζαν στο 1% των υπερπλούσιων φορολογική ασυλία.
Η φιλοσοφία του φόρου
Ο φόρος Μαμντάνι σχεδιάστηκε με αυστηρά κριτήρια ώστε να πλήξει αποκλειστικά το 1% των ανώτερων εισοδημάτων, αφήνοντας ανέπαφη τη μεσαία τάξη.
Στον δημόσιο λόγο ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης επέλεξε να ονομάσει τον νόμο ως φόρο Pied-à-terre. Στα γαλλικά κυριολεκτικά σημαίνει «πόδι στο έδαφος» και στην παγκόσμια γλώσσα της κτηματαγοράς περιγράφεται ως «δευτερεύουσα, πολυτελής κατοικία».
Η φιλοσοφία του φόρου είναι η επιβάρυνση μόνο των ιδιοκτητών πολυτελών διαμερισμάτων αξίας άνω των 5 εκατομμυρίων δολαρίων, οι οποίοι δεν χρησιμοποιούν το ακίνητο ως μόνιμη κατοικία. Έχουν επενδύσει, δηλαδή, αγοράζοντας ακίνητα στη Νέα Υόρκη αλλά έχουν αλλού τη μόνιμη κατοικία τους.
Η κλίμακα του φόρου
Σύμφωνα με τον νέο νόμο η φορολογική κλίμακα για το 1% των ζάμπλουτων είναι η εξής:
1] Για ιδιοκτήτες ακινήτων από 5 έως 10 εκατομμύρια, έξτρα ετήσιος φόρος 0,5%.
2] Για ιδιοκτήτες ακινήτων από 10 έως 25 εκατομμύρια έξτρα ετήσιος φόρος 1,5%.
3] Για ιδιοκτήτες ακινήτων άνω των 25 εκατομμυρίων, έξτρα φόρος 4%
4] Για Condos & Co-ops: Εφαρμόζεται ειδική φόρμουλα με συντελεστές 10%-13,5% επί της εσωτερικής φορολογικής αξιολόγησης .
Πώς «κλείδωσε» τον φόρο
Η επιβολή και μόνο του έξτρα φόρου δεν αρκεί από μόνη της για την επιτυχία του εγχειρήματος. Ο Μαμντάνι και οι συνεργάτες του, όμως, είχαν έτοιμο όλο το πακέτο για να κλείσουν όλα τα «παραθυράκια» για τους ζάμπλουτους.
Το συνηθέστερο τέχνασμα των ιδιοκτητών είναι να δηλώνουν ότι το πολυτελές διαμέρισμα είναι η κύρια κατοικία τους, ακόμα κι αν μένουν εκεί ελάχιστες ημέρες.
Η εφορία της Νέας Υόρκης δεν βασίζεται πλέον σε μια απλή υπεύθυνη δήλωση. Ο ιδιοκτήτης υποχρεούται να αποδείξει ότι πληρώνει φόρο εισοδήματος φυσικού προσώπου στην πόλη. Αν η φορολογική του έδρα βρίσκεται σε Πολιτεία χωρίς φόρο εισοδήματος (π.χ. Φλόριντα, Τέξας) ή στο εξωτερικό, το ακίνητο χαρακτηρίζεται αυτόματα ως δευτερεύουσα κατοικία (pied-à-terre) και φορολογείται.
Η πιο κοινή διέξοδος για να μην πληρώνουν ήταν η επίκληση της ενοικίασης. Πολλοί ιδιοκτήτες δήλωναν ψευδώς ότι νοικιάζουν τα σπίτια. Ο νόμος ορίζει, πλέον, ότι για να εξαιρεθεί το ακίνητο, πρέπει να αποδειχθεί πλήρης και συνεχής ενοικίαση 365 ημερών σε μόνιμο κάτοικο. Να σημειωθεί οι βραχυχρόνιες μισθώσεις (τύπου Airbnb) ή τα διαστήματα που το σπίτι μένει άδειο ενδιάμεσα δεν προσφέρουν καμία απαλλαγή.
Άλλοι ζάμπλουτοι, έκαναν μεταβίβαση του ακινήτου σε συγγενείς για να απαλλαγούν από τον έξτρα φόρο. Πλέον, το ακίνητο απαλλάσσεται μόνο εάν αποδειχθεί με επίσημα έγγραφα (π.χ. φορολογική δήλωση) ότι αποτελεί την κύρια κατοικία του γονέα ή παιδιού του ιδιοκτήτη.
Άρση της Ανωνυμίας των Εταιρειών
Ο Μαμντάνι προχώρησε και σε μια ακόμα κίνηση ματ για να μην έχει κανένα «παραθυράκι» για τους δισεκατομμυριούχους, όπως η αγορά ακινήτων μέσω ανώνυμων εταιρειών περιορισμένης ευθύνης (LLCs) ή καταπιστευμάτων (trusts) για να κρύβουν την ταυτότητά τους.
Ο νόμος συνδέεται με τη νέα νομοθεσία περί διαφάνειας των εταιρειών της Νέας Υόρκης. Κάθε LLC που κατέχει οικιστικό ακίνητο υποχρεούται να αποκαλύψει τον τελικό πραγματικό δικαιούχο. Εάν ο πραγματικός ιδιοκτήτης πίσω από την εταιρεία δεν είναι μόνιμος κάτοικος της πόλης, η εταιρεία επιβαρύνεται κανονικά με τον ετήσιο φόρο.
Κατάργηση της Προστασίας των Co-ops (Συνεταιριστικά Διαμερισμάτα)
Στη Νέα Υόρκη, πολλά από τα παλιά, ακριβά κτίρια λειτουργούν ως συνεταιρισμοί (co-ops), όπου ο αγοραστής δεν κατέχει τίτλο ιδιοκτησίας του διαμερίσματος, αλλά μετοχές του κτιρίου. Στο παρελθόν, αυτό δυσκόλευε τη φορολόγηση μεμονωμένων διαμερισμάτων.
Ο νέος νόμος δίνει τη δυνατότητα στον δήμο να επιβάλλει αναλογικό φόρο απευθείας στο συγκεκριμένο μερίδιο μετοχών που αντιστοιχεί στο πολυτελές διαμέρισμα του μη-μόνιμου κατοίκου, παρακάμπτοντας τη νομική δομή του συνεταιρισμού.