Στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης Ουάσιγκτον — Τεχεράνης, ο Τραμπ δηλώνει ότι θέλει τα πυρηνικά του Ιράν εδώ και τώρα. Τσιμουδιά, όμως, για τα πυρηνικά του Ισραήλ. Αυτό που πέρασε στα «ψιλά» στα ελληνικά ΜΜΕ, είναι πρόσφατη πρωτοβουλία 30 μελών του Κογκρέσου να θέσουν ζήτημα πυρηνικών του Ισραήλ. Κάτι αδιανόητο για τα δεδομένα των ΗΠΑ.
Υποτίθεται, ο Τραμπ ξεκίνησε με τον Νετανιάχου τον πόλεμο κατά του Ιράν, αφού προηγουμένως, πέρυσι τον Ιούνιο, ΗΠΑ και Ισραήλ είχαν προβεί σε βομβαρδισμούς — και – κατά των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, για να καταστρέψει το πρόγραμμα της Τεχεράνης, ούτως ώστε να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Ή τουλάχιστον να το καθυστερήσει για πολλά χρόνια. Εχουν, ως γνωστόν, προηγηθεί δολοφονίες πολλών Ιρανών πυρηνικών επιστημόνων από τις ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες. Ως εκ τούτων, και στρατιωτικά και σε επίπεδο εγκεφάλων, πλήγμα στα πυρηνικά σχέδια του Ιράν έχει επιτευχθεί.
Ωστόσο, παρά τις … φιλότιμες πολεμικές προσπάθειες ΗΠΑ – Ισραήλ, το «πυρηνικό αγκάθι» εξακολουθεί να υφίσταται. Πόσο μάλλον, αφού, όπως υποστηρίζει η Ουάσιγκτον, η χώρα διαθέτει 450 κιλά ουρανίου, εμπλουτισμένου κατά 60%, το οποίο μπορεί, μέσα σε λίγες μόνο εβδομάδες, να εμπλουτιστεί σε τέτοια επίπεδα, που θα είναι αρκετό για πάνω από 10 πυρηνικές κεφαλές.
Ως γνωστόν, από την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν, και αφού, όπως όλα δείχνουν, δεν κατάφερε να πετύχει τους στόχους του στον βαθμό που επεδίωκε, ο Τραμπ άλλαξε τροπάρι. Βέβαια, ο ίδιος είναι σε θέση να αλλάξει τροπάρι αρκετές φορές μέσα σε μια ημέρα. Οπως και να’ χει, άλλοτε εμφανιζόταν να «προτείνει» ντηλ, δηλαδή να δώσει 20 δισ. για να «αγοράσει» το ουράνιο του Ιράν, άλλοτε να απειλεί με πλήγματα, και τώρα να λέγει ότι ντε και καλά «θα τα πάρουμε (σ.σ. το ουράνιο). Δεν τα χρειαζόμαστε, δεν τα θέλουμε. Πιθανότατα θα τα καταστρέψουμε αφού τα πάρουμε, αλλά δεν θα τους αφήσουμε να τα κρατήσουν».
Πυρηνικά και Στενά του Ορμούζ
Το πρόβλημα για τον Λευκό Οίκο είναι ότι και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δεν καταστράφηκε και μέγα πρόβλημα με τα Στενά του Ορμούζ προέκυψε, εκεί που δεν υπήρχε. Στα Στενά, ως γνωστόν, δεν έβαζαν διόδια οι Ιρανοί. Τώρα, το ιρανικό «μπλόκο» – διόδια, αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Αλλά και το πυρηνικό πρόγραμμα κάπως ελεγχόταν από τις παλιότερες συμφωνίες, επί Ομπάμα. Συμφωνίες, τις οποίες κατήγγειλε ο Τραμπ στην πρώτη του προεδρική θητεία.
Είναι προφανές ότι, άπαξ και ο πόλεμος δεν είχε καταλυτικά νικηφόρο αποτέλεσμα για ΗΠΑ και Ισραήλ, τώρα στη ζυγαριά των διαπραγματεύσεων θα μπει πακέτο θεμάτων και δεν θα συζητηθούν μεμονωμένα. Τα «βαριά» είναι τα πυρηνικά και τα Στενά. Ως εκ τούτου, άλλωστε, και η δήλωση του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος την ίδια στιγμή που ο Τραμπ έκανε δηλώσεις για τα πυρηνικά, αυτός έλεγε ότι μια διπλωματική λύση θα ήταν ανέφικτη εάν η Τεχεράνη εφάρμοζε σύστημα διοδίων στα Στενά του Ορμούζ. Είναι εμφανές ότι το «αγκάθι» των Στενών, στην παρούσα είναι πολύ σοβαρότερο από τα πυρηνικά.
Να σημειωθεί ότι ήδη Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν φέρονται να έχουν καταλήξει σε προσχέδιο ειρηνευτικής συμφωνίας. Μάλιστα, όπως αναφέρει μερίδα του διεθνούς Τύπου, φέρονται να συμφώνησαν ότι η ελευθερία της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ θα είναι εγγυημένη βάσει ενός κοινού ρυθμιστικού μηχανισμού. Το θέμα των πυρηνικών, πάντως, φαίνεται πως θα συζητηθεί στην επόμενη φάση της διαπραγμάτευσης. Ολα αυτά, βέβαια, τη στιγμή που, εξαιτίας της αλλοπρόσαλλης τακτικής Τραμπ, ουδείς μπορεί να προβλέψει τι ξημερώνει αύριο στον Περσικό, εάν θα ξαναρχίσουν οι βομβαρδισμοί, ή θα κλείσει ειρηνευτική συμφωνία.
Η ρωσική «προσφορά»
Σε ανύποπτο χρόνο, πολύ πριν την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν, είχε γίνει γνωστό ότι στο τραπέζι είχαν πέσει προτάσεις για «διευθέτηση» του ζητήματος του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Επρόκειτο για την πρόταση της Μόσχας, την οποία μάλιστα είχε υποβάλλει αρκετές φορές, να μεταφερθεί το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν στη Ρωσία.
Αυτό ανέφερε προ μηνών η ιστοσελίδα, Axios. Το «αγαπημένο» ΜΜΕ του Τραμπ, πλέον, λόγω της στενής σχέσης του με τον Ισραηλινό δημοσιογράφο της, Μπάρακ Ραβίντ, στον οποίο μέχρι τώρα τηλεφωνεί συνεχώς και του έχει δώσει όλα τα «αποκλειστικά» για την πολιτική του στη Μ. Ανατολή και για τον πόλεμο στο Ιράν, όπως γράφει η ελβετική γερμανόφωνη ημερήσια εφημερίδα, Neue Zürcher Zeitung.
Ωστόσο, κατά πληροφορίες του Axios, προ μηνών ο Τραμπ είχε απορρίψει και πάλι την σχετική «προσφορά» του Πούτιν. Θεωρητικά, η πρόταση θα μπορούσε να βοηθήσει στην απομάκρυνση των πυρηνικών από το Ιράν. Μάλιστα, η Ρωσία είναι πυρηνική δύναμη, η οποία και παλαιότερα είχε αποθηκεύσει το ιρανικό ουράνιο χαμηλού εμπλουτισμού, βάσει της συμφωνίας για τα πυρηνικά του Ιράν, το 2015. Είναι, δηλαδή, μία από τις λίγες χώρες παγκοσμίως με την τεχνική ικανότητα για να δεχτεί τέτοιο υλικό.
Η Ρωσία, κατά το Axios, έκανε παρόμοιες προτάσεις τόσο κατά τη διάρκεια των συνομιλιών ΗΠΑ – Ιράν τον Μάιο του 2025, προτού οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτεθούν στο Ιράν, πέρυσι τον Ιούνιο, όσο και επί εβδομάδες προτού ΗΠΑ και Ισραήλ ξεκινήσουν τον πρόσφατο πόλεμο κατά του Ιράν.
Να σημειωθεί πως ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αρακτσί, εδώ και καιρό, εν μέσω πολέμου, έχει επιβεβαιώσει ότι είχε συζητήσει με τη Μόσχα σχετικά με την αποθήκευση εμπλουτισμένου ουρανίου στη Ρωσία, την οποία και είχε ευχαριστήσει για την «πρόθεσή της να βοηθήσει».
Μια έστω ενδιάμεση λύση, λοιπόν, προκειμένου να αποφευχθεί ο πόλεμος στον Περσικό θα μπορούσε να βρεθεί, με τη χρήση της «ρωσικής φόρμουλας». Ωστόσο, είναι εμφανές ότι Τραμπ και Νετανιάχου δεν το ήθελαν, εκτιμώντας, όπως είναι γνωστό, ότι οι κυβερνητικές δομές στο Ιράν θα καταρρεύσουν και ότι θα κάνουν … παρέλαση στην Τεχεράνη. Τα έως τώρα δεδομένα δεν επιβεβαιώνουν τις προβλέψεις. Τουναντίον, η δοκιμασία που πέρασε το «καθεστώς», μάλλον θα το ενδυναμώσει. Στην πραγματικότητα, οι ΗΠΑ – και κυρίως το Ισραήλ – ουδέποτε επεδίωξαν τη διπλωματική διευθέτηση του Ιρανικού, παρ’ ότι εδώ και χρόνια, κατά καιρούς, είχαν αναληφθεί πρωτοβουλίες.
Το ταμπού των πυρηνικών του Ισραήλ
Αντικειμενικά, όμως, η εμμονή Τραμπ — Νετανιάχου στα πυρηνικά του Ιράν (στην περίπτωση Νετανιάχου εδώ και χρόνια ξεπερνάει τα όρια της υστερικής εμμονής), έφερε, ακόμα και στις ΗΠΑ, στην επιφάνεια το εύλογο ερώτημα: «Γιατί να είναι ταμπού τα πυρηνικά όπλα του Ισραήλ, και να επικεντρώνεται όλη η προσοχή της “διεθνούς κοινότητας” στο Ιράν; Γιατί δύο μέτρα και δύο σταθμά;»
Ενδεικτικά για το θέμα είναι όσα αναφέρει στο ενδιαφέρον κείμενό του στο Foreign Policy Magazine ο αναλυτής εξωτερικής πολιτικής στο ισραηλινό Ινστιτούτο Περιφερειακής Εξωτερικής Πολιτικής, Mitvim, Γιόναταν Τουβάλ (Yonatan Touval). Στο δημοσίευμα με τίτλο «ο πόλεμος του Ιράν διαβρώνει την … «πυρηνική ασάφεια» του Ισραήλ» και υπότιτλο «επίσημα ή όχι, η Ουάσιγκτον σπάει τώρα το ταμπού και μιλάει για τις βόμβες των συμμάχων της», γράφει ο ίδιος:
Πρόσφατα, 30 βουλευτές των Δημοκρατικών έστειλαν επιστολή στον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, καλώντας τις ΗΠΑ να παραδεχτούν δημόσια την ύπαρξη προγράμματος πυρηνικών όπλων του Ισραήλ.
Η ομάδα βουλευτών, με επικεφαλής τον βουλευτή, Χοακίν Κάστρο, χαρακτήρισαν αδικαιολόγητη τη μακροχρόνια πολιτική σιωπής της Ουάσιγκτον, ιδιαίτερα μετά τον πόλεμο με το Ιράν, και ζήτησαν να πληροφορηθούν εάν το Ισραήλ είχε γνωστοποιήσει τυχόν «κόκκινες γραμμές» σχετικά με τη χρήση πυρηνικών όπλων του.
Ο Κάστρο έθεσε ένα ερώτημα του οποίου η βαρύτητα έγκειται στην απλότητά του: οι ΗΠΑ αναφέρονται ανοιχτά στα πυρηνικά προγράμματα της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Ινδίας, του Πακιστάν, της Ρωσίας, της Βόρειας Κορέας και της Κίνας. Γιατί θα πρέπει το πρόγραμμα του Ισραήλ να αντιμετωπίζεται διαφορετικά;
Μια τέτοια επιστολή θα θεωρούταν αδιανόητη πριν από δέκα χρόνια. Ο Άβνερ Κόεν, κορυφαίος ιστορικός του ισραηλινού πυρηνικού προγράμματος, την χαρακτήρισε ως ρήξη με ένα ταμπού μισού αιώνα στην αμερικανική πολιτική.
«Πυρηνική αδιαφάνεια»
Για περισσότερα από 50 χρόνια, η πολιτική πυρηνικής αδιαφάνειας του Ισραήλ είχε επιβιώσει. Όλοι γνώριζαν ότι το Ισραήλ είχε πυρηνικό πρόγραμμα. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον υϊοθετούσε την επίσημη πολιτική του Ισραήλ να μην αναγνωρίζει ποτέ δημόσια την ύπαρξή του. Αντ’ αυτού, η συζήτηση παρέμεινε επικεντρωμένη στα πυρηνικά του Ιράν. Οχι σε αυτά που ήδη είχε το Ισραήλ.
Ο πρόσφατος πόλεμος με το Ιράν άλλαξε αυτά τα πλαίσια. Τώρα που τα πυρηνικά όπλα στη Μέση Ανατολή έχουν γίνει το αντικείμενο ενός πολέμου, το οπλοστάσιο του Ισραήλ δεν μπορεί πλέον να παραμένει εκτός συζήτησης. Από μόνο του το γεγονός ότι 30 μέλη του Κογκρέσου μιλούν τώρα ανοιχτά για αυτό είναι κάτι που δείχνει πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα.
Θα επιδιώξουν και άλλοι το παράδειγμα του Ιράν;
Βέβαια, ούτε οι ΗΠΑ ούτε η ισραηλινή κυβέρνηση είναι πιθανό να αλλάξουν άμεσα θέσεις. Το Ισραήλ, είναι σχεδόν βέβαιον ότι θα συνεχίσει να λέει αυτό που ανέκαθεν έλεγε: ότι δεν θα είναι η πρώτη χώρα στη Μέση Ανατολή που θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Μπορεί αυτοί οι ισχυρισμοί να συνεχίσουν να επαναλαμβάνονται, αλλά θα διαβρώνονται. Θα υπάρξουν περισσότερες απαιτήσεις για αμερικανική εποπτεία, περισσότερες απαιτήσεις για ισραηλινές κόκκινες γραμμές και ένα πιο βολικό επιχείρημα για το Ιράν και άλλους που μπορεί να ακολουθήσουν το παράδειγμά του.
Στην προκειμένη, ο κίνδυνος δεν είναι ότι το Ισραήλ θα ομολογήσει ότι έχει πυρηνικά όπλα. Ο πραγματικός κίνδυνος είναι ότι όλοι οι άλλοι θα λειτουργήσουν σαν να το έχει ήδη παραδεχτεί.