
Η πλήρης ευθυγράμμιση της κυβέρνησης Μητσοτάκη στις πολιτικές του Ισραήλ, οι οποίες μάλιστα έχουν προκαλέσει τεράστιες αντιδράσεις ακόμα και μέσα στις – ανέκαθεν φίλα προσκείμενες – ΗΠΑ, προβληματίζει, όχι μόνο όσους είναι επικριτικοί απέναντι στο Ισραήλ, αλλά ακόμα και “συστημικούς” κύκλους που τάσσονται υπέρ της στενής σχέσης με το Τελ Αβίβ.
Φρούδες ελπίδες ότι το Ισραήλ θα πολεμήσει για την Ελλάδα
Το κείμενο του Κ. Φίλη, ενός αναλυτή ο οποίος διόλου φημίζεται για αντιισραηλινή στάση, περιέχει ορισμένες ενδιαφέρουσες επισημάνσεις όσο αφορά τις σχέσεις Ελλάδας – Ισραήλ και την ανάγκη επανεξέτασής τους. Μεταξύ αυτών τις εξής:
–Πρόκειται για ανισοβαρή σχέση. Το Ισραήλ διαθέτει ισχυρή αμυντική βιομηχανία, προηγμένες υπηρεσίες πληροφοριών και σημαντική αμερικανική υποστήριξη. Η Αθήνα επωφελείται από αυτές τις δυνατότητες, χωρίς πάντως να αποκτά ουσιαστική επιρροή στο Τελ Αβίβ. Ούτε υφίσταται συμφωνία αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής, αφού η στρατηγική κουλτούρα του Ισραήλ είναι προσανατολισμένη πρωτίστως στην προστασία και την ασφάλεια του εβραϊκού κράτους και όχι στην ανάληψη δεσμεύσεων για την υπεράσπιση τρίτων χωρών.
Συνεπώς, η αντίληψη ότι το Ισραήλ θα αναλάβει να αντιμετωπίσει την Τουρκία για λογαριασμό μας καλλιεργεί επικίνδυνες προσδοκίες, ενώ μάλιστα τα μέτωπα του είναι πολλαπλάσια.
Κίνδυνος να χάσει η Ελλάδα τον ρόλο του ειρηνικού διαμεσολαβητή
–Οι συνέπειες της ταύτισης επεκτείνονται και στο ευρύτερο περιφερειακό περιβάλλον. Οι αραβικές χώρες αναζητούν νέα σχήματα συνεργασίας, ενώ η Τουρκία αξιοποιεί την αντιπαράθεσή της με το Ισραήλ για να διευρύνει την επιρροή της, όπως καταδεικνύει η προσέγγισή της με την Αίγυπτο. Η Ελλάδα κινδυνεύει να αντιμετωπίζεται ως προέκταση των ισραηλινών επιλογών, συρρικνώνοντας τα περιθώρια παρέμβασής της στη Συρία, στον Λίβανο και στο Παλαιστινιακό. Οι περιορισμοί αυτοί εκτείνονται και πέραν της περιοχής μας, επηρεάζοντας τις σχέσεις μας με τις χώρες του παγκόσμιου Νότου, οι οποίες διεκδικούν ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στη διαμόρφωση των διεθνών ισορροπιών.
Αποστερούμαστε, συνεπώς, της δυνατότητας μεσολάβησης στις κρίσεις και τις αντιπαραθέσεις της περιοχής, ακόμη και μεταξύ Ισραήλ και αραβικών κρατών, ιδίως όταν φαίνεται ότι δεν μπορούμε να ασκήσουμε ουσιαστική επιρροή στις αποφάσεις του πρώτου.
–Η Ελλάδα δεν έχει κανένα λόγο να διακινδυνεύσει τη σχέση της με το Ισραήλ. Οφείλει, όμως, να την τοποθετήσει στην πραγματική της διάσταση, έναντι μιας χώρας που αυτήν τη στιγμή είναι διεθνώς απομονωμένη. Η στρατιωτική ισχύς, όσο αναγκαία κι αν είναι, δεν αρκεί από μόνη της για την προάσπιση των εθνικών συμφερόντων. Η αποτελεσματική εξωτερική πολιτική προϋποθέτει τον συνδυασμό αποτρεπτικής ικανότητας, διπλωματικής επιρροής και διεθνούς νομιμοποίησης. Η υπερβολική προσήλωση στις σχέσεις με το Ισραήλ ενισχύει μεν την πρώτη, υπονομεύει ωστόσο τις άλλες δύο.
Δεν αρκεί η σύμπτωση έναντι της Τουρκίας
–Η σύμπτωση συμφερόντων έναντι της Αγκυρας δεν συνεπάγεται ταύτιση γύρω από το Ιράν, τη Συρία και τον Λίβανο, ούτε δικαιολογεί οποιαδήποτε εμπλοκή της Ελλάδας στις ισραηλινές αντιπαραθέσεις. Πολύ περισσότερο από τη στιγμή που η στροφή της ισραηλινής κοινωνίας μετά την 7η Οκτωβρίου 2023 σε πιο μαξιμαλιστικές και απόλυτες αντιλήψεις, όχι μόνο σε σχέση με το Παλαιστινιακό, δυσχεραίνει την υιοθέτηση μίας λιγότερο συγκρουσιακής και πιο μετριοπαθούς προσέγγισης. Η πολιτική του στη Γάζα, ανεξαρτήτως της νομικής αποτίμησής της, έχει προκαλέσει τεράστια ανθρωπιστική καταστροφή και έχει επιβαρύνει δραματικά τις σχέσεις του με τον αραβικό κόσμο. Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο και στη Συρία, η επέκταση των εποικισμών στη Δυτική Οχθη και η παραβίαση της κυριαρχίας του Κατάρ ενισχύουν την εικόνα μιας δύναμης που θεωρεί ότι οι ανάγκες ασφαλείας της υπερισχύουν των περιορισμών του διεθνούς δικαίου.
Δύο μέτρα και δύο σταθμά για το διεθνές Δίκαιο
-Για την Ελλάδα, η ανοχή απέναντι σε τέτοιες πρακτικές δημιουργεί μια βαθιά αντίφαση. Δεν μπορούμε να επικαλούμαστε την εδαφική ακεραιότητα, τον σεβασμό των συνόρων και να εναντιωνόμαστε σε πάσης φύσεως προσάρτηση και κατοχή, αλλά να εμφανιζόμαστε επιλεκτικά διακριτικοί όταν αντίστοιχες πρακτικές υιοθετούνται από το Ισραήλ. Η προσήλωση στο διεθνές δίκαιο δεν αποτελεί ηθική επιλογή, αλλά θεμελιώδες εργαλείο προάσπισης των ελληνικών συμφερόντων.
Η αντίφαση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση της Κύπρου. Παρά τη στενή συνεργασία με τη Λευκωσία, η διατήρηση της σημερινής κατάστασης ενδέχεται να εξυπηρετεί τις στρατηγικές προτεραιότητες του Τελ Αβίβ, ενώ οι λογικές μονιμοποίησης της διαίρεσης παραπέμπουν στην τουρκική επιδίωξη δύο κρατών.

