Επίτιμος διδάκτορας της Νομικής Σχολής και του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, αναγορεύτηκε ο Ευάγγελος Βενιζέλος.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο/ΙΝΤΙΜΕ
Η ομιλία
Τον κίνδυνο η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι τεχνολογικοί κολοσσοί να εξελιχθούν σε νέες μορφές «οιονεί κυριαρχίας», ικανές να επηρεάζουν θεσμούς, δημοκρατίες και κοινωνίες πέρα από τον έλεγχο των κρατών, ανέδειξε ο Ευάγγελος Βενιζέλος στην ομιλία του με θέμα «Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως πρόκληση για την κυριαρχία, τον συνταγματισμό και την πολιτική θεολογία».
Ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου του ΑΠΘ υποστήριξε ότι οι μεγάλες εταιρείες που κυριαρχούν στις τεχνολογικές εξελίξεις και στην παγκόσμια αγορά δεν περιορίζονται πλέον μόνο στην οικονομική επιρροή, αλλά προχωρούν βαθύτερα, διεκδικώντας ουσιαστικά μορφές κυριαρχίας.
Όπως ανέφερε, ο λεγόμενος «ψηφιακός συνταγματισμός» (digital constitutionalism), που επιχειρεί να απαντήσει στις προκλήσεις του διαδικτύου, της συγκέντρωσης και αποθήκευσης δεδομένων στο cloud και της επεξεργασίας big data, παραμένει κρατικοκεντρικός. Απέναντι σε αυτή τη λογική, οι μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες — με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Meta — επιχείρησαν να αναπτύξουν έναν «ιδιωτικό συνταγματισμό», δημιουργώντας δικούς τους κανόνες λειτουργίας, μια εταιρική οιονεί έννομη τάξη και ακόμη και δικά τους «οιονεί συνταγματικά δικαστήρια».
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος σημείωσε ότι μετά την εκθετική ανάπτυξη της ΤΝ, οι ίδιες εταιρείες προωθούν πλέον την έννοια της «Constitutional AI», δηλαδή ενός πλαισίου αρχών ενσωματωμένου απευθείας στα ίδια τα συστήματα της ΤΝ. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε το «Claude’s Constitution» της εταιρείας Anthropic, υπογραμμίζοντας ότι τα συγκεκριμένα συστήματα «υποδύονται» πως συμμορφώνονται με ένα ενσωματωμένο «σύνταγμα».
Παράλληλα, υποστήριξε ότι επανέρχεται πλέον στο προσκήνιο και η κρατικοκεντρική αντίληψη μέσω της ιδέας μιας «public constitutional AI», μιας δημόσιας δηλαδή ΤΝ που θα υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.
Ο κ. Βενιζέλος προχώρησε ακόμη περισσότερο, περιγράφοντας τον συνδυασμό ψηφιακής κυριαρχίας, ελέγχου των δεδομένων και ΤΝ ως μια νέα μορφή πολιτικής θεολογίας. Όπως εξήγησε, πρόκειται για μια «οιονεί κυριαρχία» που εμφανίζεται «πανταχού παρούσα», λόγω της παγκόσμιας ψηφιακής υποδομής, «παντογνώστρια» εξαιτίας της τεράστιας συγκέντρωσης δεδομένων και των δυνατοτήτων προβλεπτικής ανάλυσης, «αόρατη» λόγω της λειτουργικής αδιαφάνειας και ταυτόχρονα «άμεσα αποτελεσματική», καθώς μπορεί να επιβάλλει άμεσα τις αποφάσεις της.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, η ανθρωπότητα περνά πλέον από την «πολιτική θεολογία της κυριαρχίας» σε μια «πολιτική θεολογία της παντογνωσίας», όπου κυρίαρχο ρόλο αποκτούν οι εταιρείες που επεξεργάζονται big data και αναπτύσσουν εφαρμογές ΤΝ.
Μάλιστα, επισήμανε ότι κορυφαίοι εταιρικοί παράγοντες χρησιμοποιούν συχνά θεολογικούς όρους για να νομιμοποιήσουν τις στρατηγικές τους επιλογές και να παρουσιάσουν το όραμά τους για το μέλλον της τεχνολογίας.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος υπογράμμισε ακόμη ότι ο ανταγωνισμός γύρω από την ΤΝ — είτε μεταξύ εταιρειών, είτε μεταξύ κρατών, είτε ανάμεσα σε κράτη και πολυεθνικούς τεχνολογικούς κολοσσούς — επαναφέρει στο επίκεντρο το ίδιο το μέλλον της φιλελεύθερης δημοκρατίας.
Όπως προειδοποίησε, εάν η δυτική φιλελεύθερη συνταγματική δημοκρατία δεν προστατεύσει τον εαυτό της απέναντι στους κινδύνους θεσμικής και αξιακής υπονόμευσης μέσω ανεξέλεγκτων ή καταχρηστικών εφαρμογών της τεχνητής νοημοσύνης, τότε η τεχνολογική ή οικονομική υπεροχή της Δύσης δεν θα έχει ουσιαστικό νόημα.
Κλείνοντας, ο κ. Βενιζέλος τόνισε ότι η Ελλάδα – χωρίς «μικρομεγαλισμούς και εύκολες κοινοτοπίες»- οφείλει ως κράτος, πολιτικό σύστημα, επιστημονική κοινότητα και κοινωνία πολιτών να αντιληφθεί το μέγεθος της πρόκλησης και να κινηθεί ανάλογα σε όλα τα επίπεδα.
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News