Όσο πληθαίνουν οι αποκαλύψεις για την υπόθεση Παναγόπουλου και τη φερόμενη διασπάθιση εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων σε προγράμματα κατάρτισης ανέργων γίνεται σαφές ότι η υπόθεση έχει ευρύτερο ενδιαφέρον, με υπουργούς και στελέχη των υπουργείων να διαμορφώνουν το πλαίσιο με το οποίο φτάσαμε στην έρευνα σε βάρος του Προέδρου της ΓΣΕΕ. Δημοσιεύματα και στοιχεία που έχουν έρθει στη δημοσιότητα εμπλέκουν όχι μόνο την πρώην γενική γραμματέα του υπουργείου Εργασίας Άννα Στρατινάκη και τον σύντροφό της, Ανδρέα Γεωργίου, ο οποίος άλλωστε περιλαμβάνεται στα 5 ελεγχόμενα φυσικά πρόσωπα μαζί με τον πρόεδρο της ΓΣΕΕ, αλλά τον τότε αρμόδιο υπουργό Εργασίας Κωστή Χατζηδάκη, την νυν υπουργό Εργασίας Νίκη Κεραμέως, τον αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση, τον τότε γραμματέα ΕΣΠΑ Δημήτρη Σκάλκο, αλλά και την τότε ειδική γραμματέα διαχείρισης προγραμμάτων Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) και νυν επικεφαλής της Οργανικής Μονάδας Οικονομικής Πολιτικής της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδας στην ΕΕ, Νίκη Δανδόλου.
Σχετικά Άρθρα
Όμως, για να κατανοήσουμε πώς φτάσαμε στις κατηγορίες σε βάρος του Γιάννη Παναγόπουλου, πρέπει να πάμε μερικά χρόνια πίσω. Σύμφωνα με όσα έχουν έρθει στο φως της δημοσιότητας το 2021 επί υπουργίας Χατζηδάκη στο υπουργείο Εργασίας, σχεδιάστηκε ένα νέο πακέτο έργων επαγγελματικής κατάρτισης ανέργων και νέο πλαίσιο διαχείρισης. Η πρόβλεψη ήταν να συγχρηματοδοτηθεί από το ΕΣΠΑ 2014-2020 και ο συνολικός προϋπολογισμός ήταν 300 εκατομμύρια ευρώ.
Το «νέο πλαίσιο» που εισηγήθηκαν ο τότε γενικός γραμματέας Επενδύσεων και ΕΣΠΑ του υπουργείου Ανάπτυξης Δημήτρης Σκάλκος και η γενική γραμματέας του υπουργείου Εργασίας Άννα Στρατινάκη προέβλεπε ότι η υλοποίηση έργων συμβουλευτικής/ κατάρτισης/ πιστοποίησης ανέργων από την αρμόδια Επιτελική Δομή ΕΣΠΑ Απασχόλησης και Κοινωνικής Οικονομίας, θα γινόταν σε σύμπραξη με άλλους φορείς. Στους φορείς αυτούς που θα συνέπρατταν στη διαχείριση αυτών των έργων συμπεριλήφθηκαν οι «θεσμικοί κοινωνικοί εταίροι, που υπογράφουν Εθνικές Γενικές Συλλογικές Συμβάσεις και τα επιστημονικά Ινστιτούτα αυτών», άρα και η ΓΣΕΕ και το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ. Το σύστημα αυτό των «κοινωνικών εταίρων», των επιμελητηρίων και των ομοσπονδιών ήταν καινοφανές, καθώς μέχρι τότε η αρμόδια υπηρεσία έκανε έναν διαγωνισμό στην οποία συμμετείχαν διάφορα ΚΕΚ-ΚΔΒΜ. Πληροφορίες αποδίδουν την «έμπνευση» στην κ. Στρατινάκη.
Βεβαίως το πέρασμα στη χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους, δηλαδή το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων δεν ήταν τόσο απλό. Χρειαζόταν ειδική νομοθετική ρύθμιση, με πρωτοβουλίες που πήραν η κ. Κεραμέως και ο κ. Παπαθανάσης – ας μην ξεχνάμε ότι ο τελευταίος έχει στις αρμοδιότητές του τόσο το ΕΣΠΑ όσο και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Η δεύτερη ήταν στο άρθρο 97 του νόμου 5264/2025, του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, όπου αναπληρωτής υπουργός είναι ο κ. Παπαθανάσης, όπου προβλέπεται ότι το «σύνολο του προϋπολογισμού των ενταγμένων στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» της Προγραμματικής Περιόδου ΕΣΠΑ 2014-2020, έργων με εναρίθμους 2022ΣΕ33410012 και 2022ΣΕ33410024 βαρύνει το εθνικό σκέλος του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και ειδικά του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026-2030 του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, στο ύψος του προϋπολογισμού κάθε έργου, όπως αυτός είχε ενταχθεί στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων».
Και οι δύο νομοθετικές προβλέψεις προβλέπουν ότι αυτό θα γίνει «χωρίς να απαιτείται επανάληψη της διαδικασίας αξιολόγησης».
Και έτσι φτάνουμε στη ΓΣΕΕ
Όλα αυτά δείχνουν ότι για να φτάσουμε στις υποθέσεις που διερευνά η Αρχή για το Ξέπλυμα σε βάρος του Γιάννη Παναγόπουλου και άλλων προσώπων υπήρξε μια συγκεκριμένη οικονομική και θεσμική διαδρομή.
Ουσιαστικά, φτιάχτηκε ένα θεσμικό πλαίσιο ώστε να φτάνει σημαντικό μέρος της ευρωπαϊκής δαπάνης στο ΙΝΕ-ΓΣΕΕ ως συμπράττοντα φορέα και όχι απλώς ως έναν ακόμη φορέα που θα διεκδικούσε ένα πρόγραμμα σε ένα διαγωνισμό. Με τη σειρά του το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ μπορούσε σε αυτό το πλαίσιο να αναθέσει μέρος του έργου σε άλλες εταιρείες.
Και φαίνεται ότι με βάση τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Αρχή για το Ξέπλυμα, η όλη διαχείριση δεν ήταν ακριβώς χρηστή. Το πόρισμα αναφέρεται σε απευθείας αναθέσεις στις ίδιες εταιρείες ή σε εναλλάξ συμμετοχή σε διαγωνισμούς έτσι πάντα κάποια από αυτές να επιλέγεται ως ανάδοχος, σε εταιρείες που δεν εμφάνιζαν σχετική δραστηριότητα και άρα παραπέμπουν σε «εταιρείες- οχήματα» για τη διακίνηση κεφαλαίων και σε παροχή δήθεν υπηρεσιών για να συγκαλύπτονται πρακτικές πλουτισμού.
Επιπλέον, το όλο σύστημα που είχε διαμορφωθεί με βάση το καινοφανές πλαίσιο που είχε καθιερωθεί σήμαινε ότι τα παραδοτέα δίνονταν στην αναθέτουσα αρχή και τον έλεγχο τον έκανε η ίδια. Έτσι που αναθέτουσα αρχή, ελεγκτικό όργανο και πιστοποιούσα αρχή συνέπιπταν. Αυτό σε συνδυασμό με το ύψος των υπό διαχείριση κονδυλίων εξηγεί και γιατί η προκαταρκτική εξέταση αφορά τόσο σοβαρές κατηγορίες. Και όντως μια ματιά στις εταιρείες που ερευνώνται σήμερα είναι ιδιαιτέρως διαφωτιστική. Για παράδειγμα οι δύο εταιρείες που διαχειρίζεται ο κ. Αχιλλέας Μητσικούδης υποτίθενται ότι δραστηριοποιούνται ενεργά στην επικοινωνία, όμως έχουν δυσανάλογα μικρό αποτύπωμα όντως στη δημόσια σφαίρα και την επικοινωνία, ενώ η μια από αυτές κυρίως ειδικεύεται στην προώθηση διαφημιστικών φυλλαδίων, ενώ σε αντίθεση με ό,τι θα περίμενε κανείς το προφίλ του στο facebook δεν παραπέμπει ακριβώς σε άνθρωπο της επικοινωνίας.
Υπενθυμίζεται ότι λίγο μετά αφότου ξέσπασε το σκάνδαλο υπέβαλλε την παραίτησή της από τη νέα θέση για την οποία προοριζόταν η πρώην γ.γ. του υπουργείου Εργασίας Άννα Στρατινάκη. Αρχικά η παραίτηση αποδόθηκε σε λόγους υγείας, εν συνεχεία, όμως, η ίδια η κ. Στρατινάκη με δήλωσή της άφησε συγκεκριμένες αιχμές κατά των πολιτικών προϊσταμένων της στο υπουργείο. Ιδιαίτερο βάρος στην απόφασή της φέρεται να έπαιξε το γεγονός ότι ένας από τους εμπλεκόμενους στην υπόθεση Παναγόπουλου, ο οποίος επίσης ελέγχεται από την Αρχή για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος, είναι σύντροφός της. Πληροφορίες μάλιστα αναφέρουν ότι ο κ. Γεωργίου δεν είχε μέχρι σχετικά πρόσφατα μεγάλη σχέση με τον ευρύτερο κλάδο της κατάρτισης. Προφανώς, καθώς συνεχίζεται η έρευνα, διάφορα ερωτήματα για το τι ακριβώς συνέβαινε θα απαντηθούν.
Η κυβέρνηση στο στόχαστρο της διερεύνησης του σκανδάλου
Όμως, είναι σαφές ότι στον πυρήνα βρίσκεται ένα σύστημα διαχείρισης που διευκολύνει τέτοιες πρακτικές το οποίο διευκολύνθηκε μέσα από πολιτικές αποφάσεις στελεχών των εμπλεκόμενων υπουργείων και των πολιτικών τους προϊσταμένων. Με αυτή την έννοια η αποστροφή του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη «η κυβέρνηση δεν θα χρεωθεί και τον κ. Παναγόπουλο», μπορεί να είναι ακριβής ως προς την πολιτική τοποθέτηση του προέδρου της ΓΣΕΕ, όμως η κυβέρνηση χρεώνεται την ευθύνη για το θεσμικό και διαχειριστικό πλαίσιο που επέτρεψε τις πρακτικές κακοδιαχείρισης που αποδίδονται στον κ. Παναγόπουλο.
Καθόλου τυχαία, δικαστικές πηγές ανέφεραν ότι η έρευνα της Αρχής για το Ξέπλυμα αναφορικά με την υπόθεση του προέδρου της ΓΣΕΕ συνεχίζεται προς κάθε κατεύθυνση. Υπό αυτό το πρίσμα κατά πάγια τακτική της Αρχής θα ερευνηθούν στενά συγγενικά πρόσωπα των ήδη εμπλεκομένων, ενώ στο στόχαστρο θα μπουν και μικρότερες εταιρείες που φέρονται να είχαν σχέση με τέτοιου είδους προγράμματα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει όμως ότι σε δεύτερο επίπεδο η έρευνα της Αρχής αναμένεται να στραφεί και σε πρόσωπα τα οποία είχαν διαδραματίσει συγκεκριμένο ρόλο στην έγκριση αυτών των προγραμμάτων. Πρόσωπα τα οποία μπορεί να είχαν ακόμα και πολιτική ιδιότητα.
PS. Επειδή ο διάολος κρύβεται – πάντα – στις λεπτομέρειες έχει ενδιαφέρον ότι άνθρωπος από τον «σκληρό πυρήνα» του συστήματος διακυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη και που απομακρύνθηκε πριν από τρία χρόνια από το Μέγαρο Μαξίμου έχει την κακή συνήθεια τις τελευταίες μέρες να παίρνει τηλέφωνο δημοσιογράφους και να τους απειλεί επειδή ψάχνουν σε βάθος την υπόθεση Παναγόπουλου.