Η αντικειμενική θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης εντός της τρέχουσας γεωπολιτικής και οικονομικής κρίσης και η πολιτική που οφείλει να ακολουθήσει προλαμβάνοντας, όσο αυτό γίνεται, τις εξελίξεις και τις συνέπειες από τον πόλεμο του Ιράν βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, στο πλαίσιο του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών.
Σχετικά Άρθρα
Ο Α. Κόστα σημείωσε ότι η τρέχουσα κρίση είναι το «τρίτο σοκ στις οικονομίες μας μετά το Covid και τον πόλεμο στην Ουκρανία», προσθέτοντας ότι «θα συζητήσουμε στο Συμβούλιο αύριο τις προτάσεις της Κομισιόν για το θέμα».
Υπογράμμισε, εξάλλου, ότι «το πρόβλημα πλέον με την ενέργεια δεν είναι μόνο θέμα περιβάλλοντος, αλλά είναι θέμα ασφάλειας».
Κατά τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, «πρέπει να επενδύσουμε περισσότερο και στα δίκτυα και ειδικά στα έξυπνα δίκτυα, γιατί έτσι αυξάνουμε την αποδοτικότητα της χρήσης ενέργειας».
Ο Κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι «νούμερο ένα προτεραιότητα είναι να βρεθεί μια διπλωματική λύση» για το τέλος του πολέμου στο Ιράν, καθώς, «αν συνεχιστεί ο αποκλεισμός των Στενών θα έχουμε πραγματικό πρόβλημα στις αλυσίδες τροφοδοσίας πετρελαίου. Μια εκεχειρία είναι κρίσιμη».
Μιλώντας για την ενέργεια, ο πρωθυπουργός ανέφερε: «Πήραμε μια απόφαση πριν από επτά χρόνια να απομακρυνθούμε από τον άνθρακα και να στραφούμε προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στο φυσικό αέριο. Χάσαμε χρόνια με την συζήτηση για την Ταξονομία (Taxonomy) που ήταν μια ιδεολογική συζήτηση. Κοιτάχτε τώρα την Γερμανία αναγκάστηκε να καίει άνθρακα γιατί έκλεισε τα πυρηνικά».
Plan b
«Στο τέλος της ημέρας όμως πρέπει να είμαστε ρεαλιστικοί» τόνισε σε άλλο σημείο ο Κ. Μητσοτάκης, τασσόμενος υπέρ ενός ευρωπαϊκού σχεδίου έκτακτης ανάγκης και προειδοποιώντας ότι μια παρατεταμένη κρίση δεν θα μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο σε εθνικό επίπεδο.
«Καλώ όλους να είναι πραγματιστές και να έχουμε ένα plan b σε περίπτωση που η κρίση επεκταθεί, καθώς κανένα κράτος δεν θα μπορεί να υποστηρίξει την οικονομία χωρίς ευρωπαϊκή στήριξη», ανέφερε.
«Ξέρουμε τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνουμε. Για την Ελλάδα προτεραιότητα είναι να έχουμε ενεργό ρόλο στη διαπραγμάτευση, αν αυτό είναι μπορεί να συμβεί. Η πρώτη μας προτεραιότητα ήταν να προστατεύσουμε τα κράτη μέλη μας. Η περίπτωση της Κύπρου καταδεικνύει αυτό ακριβώς. Καταδεικνύει ότι παίρνουμε την στρατηγική μας αυτονομία σοβαρά. Έχουμε στρατηγική σχέση με τις χώρες του Κόλπου. Όμως όσον αφορά στις συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, δεν είχαμε κανέναν ρόλο γιατί δεν είναι αυτός ένας πόλεμος της Ευρώπης».
Προτεραιότητα η ελεύθερη ναυσιπλοΐα για την Ελλάδα
Ο Κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στο ζήτημα της ναυσιπλοΐας λέγοντας πως είναι προτεραιότητα για την Ελλάδα και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
«Διασφαλίζοντας ότι έχουμε ρόλο να παίξουμε καθώς είμαστε παγκόσμια υπερδύναμη στη ναυσιπλοΐα. Αν ποτέ μπορούσε να υπάρξει μια ανάγκη για μια πολυεθνική δύναμη για να διασφαλίσει την εκεχειρία, θα ήμασταν χαρούμενοι να συμμετέχουμε. Το κάναμε στην Ερυθρά Θάλασσα, ηγηθήκαμε της επιχείρησης ASPIDES για τις επιθέσεις των Χούθι. Αν με ρωτάτε αν είμαι χαρούμενος με την συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών, όχι, μπορούμε να κάνουμε περισσότερα. Αν θέλουμε να πάρουμε σοβαρά τη στρατηγική μας αυτονομία, τα κράτη μέλη δεσμεύουν πόρους. Είναι διαφορετικό να έχουμε 10 κράτη μέλη που στέλνουν πλοία, να έχουμε 3. Αν θέλουμε να έχουμε θέση στο τραπέζι, πρέπει να είμαστε παρόντες και να δείξουμε ότι έχουμε αξία να προσθέσουμε».
«Συνασπισμοί των προθύμων»
Ο πρωθυπουργός επισήμανε ότι η Ελλάδα επιδιώκει να έχει ουσιαστική παρουσία όχι μόνο στο πεδίο της ασφάλειας, αλλά και στο ανθρωπιστικό πεδίο. Όπως είπε, «Μόλις στείλαμε ένα ακόμα αεροσκάφος με ανθρωπιστική βοήθεια. Στη Γάζα και στην ανοικοδόμηση, είναι θέση της Ελλάδας και της Ε.Ε.».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε επίσης έμφαση στη Συρία και ειδικότερα στην ανάγκη προστασίας των χριστιανικών πληθυσμών, σημειώνοντας:
«Η προστασία των Χριστιανών στη Σύρια, όπου αρκετοί διώκονται. Υπάρχουν περιοχές που θέλουμε να είμαστε ενεργοί και πιο αποτελεσματικοί. Το κάνουμε σε συνεργασία με την ΕΕ και με τις ΗΠΑ». Με αυτή τη διατύπωση, συνέδεσε τη σταθεροποιητική παρουσία της Ελλάδας με την ευρύτερη ευρωπαϊκή και διατλαντική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή.
Σε ό,τι αφορά στις ευρωατλαντικές σχέσεις, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι παραμένει σταθερά υπέρμαχος της συνεργασίας Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, εκτιμώντας ότι το σημερινό διεθνές περιβάλλον δεν αφήνει περιθώρια για αποσύνδεση των δύο πλευρών. «Εγώ παραμένω θιασώτης της ευρωατλαντικής συνεργασίας. Αν δείτε τις προκλήσεις από την ανατολή, πρέπει να βρούμε τρόπο να δουλεύουμε πιο αποτελεσματικά μαζί», ανέφερε.
Προειδοποίησε, πάντως, ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να διεκδικήσει σοβαρό γεωπολιτικό ρόλο μόνο μέσα από διακηρύξεις και θεσμικές διατυπώσεις.
«Αν πιστεύουμε ότι θα γίνουμε σοβαρός γεωπολιτικός παίκτης με ωραίες δηλώσεις από τις Βρυξέλλες, αυτό δεν θα μας πάει μακριά», είπε, δίνοντας έναν πιο αιχμηρό τόνο στη συζήτηση για την εξωτερική πολιτική και τη στρατηγική αποτελεσματικότητα της Ένωσης.
Στο ίδιο πνεύμα, προανήγγειλε ότι η ευρωπαϊκή αντίδραση στις νέες διεθνείς κρίσεις θα περνά όλο και περισσότερο μέσα από ευέλικτα σχήματα συνεργασίας και όχι πάντοτε από τη συνολική κινητοποίηση του συνόλου των κρατών-μελών. «Θα δούμε περισσότερους συνασπισμούς των προθύμων. Επανέρχομαι στις ASPIDES. Κάποιες συνεισφέρουν, κάποιες άλλες όχι. Αυτό έγινε και στην Ουκρανία», ανέφερε, υποδεικνύοντας ότι ήδη υπάρχουν παραδείγματα όπου η συλλογική ευρωπαϊκή δράση στηρίχθηκε στην αποφασιστικότητα ορισμένων και όχι όλων.
Κλείνοντας αυτή την ενότητα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε την ανάγκη ad hoc συμμαχιών, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο και λειτουργικό. «Πρέπει να βρούμε ad hoc λύσεις με χώρες που είναι πιο πρόθυμες ή έχουν μεγαλύτερο συμφέρον να συνεισφέρουν υλικά σε πρωτοβουλίες», είπε, παρουσιάζοντας ουσιαστικά ένα μοντέλο ευρωπαϊκής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής που θα βασίζεται λιγότερο στην ομοφωνία και περισσότερο στην πρακτική βούληση όσων επιλέγουν να κινηθούν.