Την εκτίμηση ότι η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν επιχειρεί να εντείνει την πίεση προς την ιρανική διασπορά στη Δύση διατυπώνουν οι Kasra Aarabi και Saeid Golkar, σε άρθρο τους στο “Engelsbergideas” με τίτλο “Το Ιράν στοχοποιεί τη διασπορά του”, υποστηρίζοντας πως η Τεχεράνη αντιμετωπίζει πλέον τους Ιρανούς του εξωτερικού όχι απλώς ως επικριτές, αλλά ως ενεργό πολιτικό μέτωπο στη μάχη για το μέλλον του καθεστώτος.
Σχετικά Άρθρα
Σύμφωνα με τους δύο αναλυτές, η πρόσφατη ανακοίνωση της ιρανικής Δικαιοσύνης περί δήμευσης περιουσιακών στοιχείων μελών της διασποράς, σε συνδυασμό με προειδοποιήσεις από το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα για πιθανές βαριές ποινές σε όσους θεωρηθεί ότι «συνεργάζονται με τον εχθρό», συνιστούν σαφές μήνυμα κλιμάκωσης της διακρατικής καταστολής. Όπως επισημαίνουν, η έννοια της «συνεργασίας» ορίζεται με εξαιρετικά χαλαρό τρόπο από το καθεστώς, καθώς μπορεί να περιλαμβάνει ακόμη και γενική στήριξη προς το Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες ή άλλους εχθρικούς δρώντες.
Οι συντάκτες του άρθρου υποστηρίζουν ότι η τακτική αυτή δεν αποτελεί έκτακτο μέτρο λόγω πολεμικής συγκυρίας, αλλά εντάσσεται σε μια μακρά στρατηγική διακρατικής καταστολής που εφαρμόζει η Τεχεράνη εδώ και δεκαετίες. Όπως αναφέρουν, το ιρανικό καθεστώς έχει κατ’ επανάληψη επιχειρήσει να παρακολουθήσει, να εκφοβίσει, να φιμώσει, να απαγάγει ή και να δολοφονήσει αντιφρονούντες εκτός συνόρων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην Ευρώπη, την οποία οι Aarabi και Golkar περιγράφουν ως βασικό πεδίο δράσης των ιρανικών μηχανισμών. Ο λόγος, όπως σημειώνουν, είναι διπλός: αφενός στην ευρωπαϊκή ήπειρο διαμένουν εκατομμύρια Ιρανοί, αφετέρου η Τεχεράνη διαθέτει εκεί πρεσβείες και διπλωματικές δομές, τις οποίες –κατά τους ίδιους– αξιοποιεί ως κάλυψη για πιο σκοτεινές δραστηριότητες. Στο κείμενο γίνεται αναφορά σε παλαιότερες υποθέσεις, όπως η δολοφονία του Σαπούρ Μπαχτιάρ στο Παρίσι το 1991, η εξόντωση Ιρανοκούρδων αντιφρονούντων στο Βερολίνο το 1992 και η υπόθεση σχεδίου βομβιστικής επίθεσης σε συγκέντρωση της ιρανικής αντιπολίτευσης στο Παρίσι το 2018.
Κατά την ανάλυσή τους, αυτό που έχει αλλάξει δεν είναι η ίδια η λογική του καθεστώτος, αλλά η ένταση της ανησυχίας του. Οι δύο αρθρογράφοι θεωρούν πως μετά το κίνημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» του 2022, η ιρανική διασπορά μετατράπηκε σε πολύ πιο οργανωμένη, πολιτικοποιημένη και παρεμβατική δύναμη. Κοινότητες Ιρανών σε Ευρώπη και Βόρεια Αμερική, που στο παρελθόν παρέμεναν πιο επιφυλακτικές, άρχισαν –όπως γράφουν– να εμπλέκονται ενεργά σε εκστρατείες πίεσης, διαδηλώσεις, παρεμβάσεις στα μέσα ενημέρωσης και προσπάθειες διεθνοποίησης της εσωτερικής κρίσης του Ιράν.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι συντάκτες επισημαίνουν ότι το ίδιο το ιρανικό καθεστώς έχει αναγνωρίσει αυτόν τον κίνδυνο. Επικαλούνται, μάλιστα, δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος είχε προειδοποιήσει ήδη από το 2023 ότι οι διαμαρτυρίες κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας στο εξωτερικό πλήττουν τη διεθνή εικόνα και τη νομιμοποίησή της. Κατά τους Aarabi και Golkar, η ηγεσία της Τεχεράνης αντιλαμβάνεται ότι η κινητοποίηση της διασποράς δεν έχει πλέον συμβολικό χαρακτήρα, αλλά επηρεάζει τις διεθνείς αφηγήσεις, την πίεση προς δυτικές κυβερνήσεις και τη σύνδεση του εσωτερικού αγώνα στο Ιράν με ένα παγκόσμιο ακροατήριο.
Το άρθρο περιγράφει ακόμη μια σταδιακή ριζοσπαστικοποίηση της πολιτικής στάσης σημαντικού τμήματος της διασποράς. Όπως αναφέρουν οι συγγραφείς, πολλοί Ιρανοί του εξωτερικού δεν περιορίζονται πλέον σε καταγγελίες κατά του καθεστώτος, αλλά τάσσονται ανοιχτά υπέρ της αλλαγής καθεστώτος, ενώ ορισμένοι ζητούν ακόμη και δυτική στρατιωτική επέμβαση. Παράλληλα, καταγράφεται –σύμφωνα με το ίδιο κείμενο– και ενίσχυση της στήριξης προς τον εξόριστο πρίγκιπα Ρεζά Παχλαβί και την ιδέα επαναφοράς μιας συνταγματικής μοναρχίας.
Οι Aarabi και Golkar εκτιμούν ότι η τελευταία απειλή της ιρανικής Εισαγγελίας έχει σκοπό όχι μόνο να τιμωρήσει ορισμένους ακτιβιστές, αλλά να επιβάλει κλίμα φόβου στο σύνολο της διασποράς. Υποστηρίζουν, επίσης, ότι οι ιρανικές πρεσβείες λειτουργούν ως κομβικά κέντρα συντονισμού αυτής της κατασταλτικής πολιτικής, είτε μέσω παρακολούθησης συμμετεχόντων σε συγκεντρώσεις αλληλεγγύης είτε μέσω μεταφοράς πληροφοριών στις υπηρεσίες ασφαλείας του Ιράν.
Με αυτή τη λογική, οι δύο αναλυτές καταλήγουν σε μια σαφή πολιτική πρόταση προς τη Δύση: το κλείσιμο των ιρανικών πρεσβειών. Όπως υποστηρίζουν, μια τέτοια κίνηση θα περιόριζε σοβαρά την ικανότητα της Τεχεράνης να συντονίζει επιχειρήσεις πίεσης, να στοχοποιεί μέλη της διασποράς και να κινητοποιεί δίκτυα υποστηρικτών ή εγκληματικές ομάδες για επιθέσεις κατά αντιφρονούντων.
Στην ουσία, το άρθρο περιγράφει μια νέα φάση στη σύγκρουση γύρω από το μέλλον του Ιράν: μια αναμέτρηση που, όπως λένε οι συντάκτες, δεν διεξάγεται πια μόνο στην Τεχεράνη, τη Μασχάντ ή τη Ζαχεντάν, αλλά και στο Λονδίνο, το Μόναχο, το Τορόντο και το Λος Άντζελες. Και αυτό, κατά την εκτίμησή τους, είναι ακριβώς που φοβίζει περισσότερο το ιρανικό καθεστώς.