Πέντε χρόνια μετά την Κοινωνική Σύνοδο Κορυφής του Πόρτο, τρεις πρώην ευρωπαίοι Επίτροποι προειδοποιούν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να χάσει τον κοινωνικό της πυρήνα, εγκαταλείποντας τις αρχές της αλληλεγγύης και της κοινωνικής συνοχής προς όφελος μιας πολιτικής απορρύθμισης και μονοδιάστατης ανταγωνιστικότητας.
Σε κοινή τους παρέμβαση, οι πρώην Επίτροποι Αννα Διαμαντοπούλου, Νικολά Σμιτ και Λάζλο Αντορ ασκούν σκληρή κριτική στη σημερινή ευρωπαϊκή ηγεσία, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη απομακρύνεται από το μοντέλο της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς που τη χαρακτήρισε μεταπολεμικά και την κατέστησε διεθνώς σεβαστή πολιτική και οικονομική δύναμη.
Οι τρεις πρώην αξιωματούχοι κατηγορούν ευθέως την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και την ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι ότι προωθούν πολιτικές που εξυπηρετούν κυρίως τα συμφέροντα των μεγάλων επιχειρήσεων και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, εις βάρος των εργαζομένων και των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.
Όπως επισημαίνουν, η ανταγωνιστικότητα δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στην απορρύθμιση και τη συρρίκνωση των κοινωνικών δικαιωμάτων, αλλά μόνο μέσω ποιοτικών θέσεων εργασίας, ισχυρών μηχανισμών κοινωνικής προστασίας και αποτελεσματικών δημόσιων υπηρεσιών.
Οι πρώην Επίτροποι υπενθυμίζουν ότι το ευρωπαϊκό εγχείρημα βασίστηκε εξαρχής στην ιδέα της προόδου, της κοινής ευημερίας και της κοινωνικής συνοχής, με το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο να αποτελεί το πρώτο χρηματοδοτικό εργαλείο της Ένωσης.
Οπως αναφέρουν, οι σοσιαλδημοκρατικές δυνάμεις της Ευρώπης, σε συνεργασία με τα συνδικάτα και την κοινωνία των πολιτών, εργάστηκαν επί δεκαετίες για τη δημιουργία μιας πιο κοινωνικής Ευρώπης, ενισχύοντας τα δικαιώματα των εργαζομένων και προστατεύοντας τις κοινωνικές ομάδες που αποτελούν τη βάση της ενιαίας αγοράς.
Στην κοινή τους παρέμβαση κάνουν εκτενή αναφορά στις πολιτικές που υιοθετήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια: από τη Στρατηγική της Λισαβόνας, που συνέδεσε την κοινωνική συνοχή με την ανταγωνιστικότητα, μέχρι τη διάσωση εκατομμυρίων θέσεων εργασίας κατά την πανδημία, την καθιέρωση ευρωπαϊκών κατώτατων μισθών, τα μέτρα διαφάνειας στις αμοιβές για την προώθηση της ισότητας των φύλων και τη θεσμοθέτηση προστασίας για τους εργαζόμενους στις ψηφιακές πλατφόρμες.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνουν στον Ευρωπαϊκό Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων, που υιοθετήθηκε το 2017, καθώς και στην Κοινωνική Σύνοδο του Πόρτο το 2021 υπό την ηγεσία του Αντόνιο Κόστα, όπου τέθηκαν συγκεκριμένοι στόχοι για τη μείωση της ανεργίας, της φτώχειας και την ενίσχυση της δια βίου μάθησης.
Ωστόσο, οι ίδιοι περιγράφουν τη σημερινή κατάσταση στην Ευρώπη ως «ζοφερή», προειδοποιώντας ότι η κοινωνική κληρονομιά της Ένωσης βρίσκεται πλέον σε κίνδυνο.
Οπως σημειώνουν, ένας στους πέντε πολίτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης βρίσκεται αντιμέτωπος με τον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ανάμεσά τους και εκατομμύρια παιδιά, ενώ περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι είναι άστεγοι.
Παράλληλα, κάνουν λόγο για εντεινόμενη εργασιακή ανασφάλεια, η οποία συνδέεται με την ψηφιοποίηση της οικονομίας, την πράσινη μετάβαση αλλά και τις πολιτικές λιτότητας που εφαρμόζονται σε πολλά κράτη-μέλη.
Οι τρεις πρώην Επίτροποι αναγνωρίζουν ότι οι Σοσιαλδημοκράτες και οι Σοσιαλιστές εντός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιχειρούν να αντισταθούν στην κυρίαρχη λογική της απορρύθμισης, προωθώντας πρωτοβουλίες όπως η νομοθεσία για την προσιτή στέγαση, την ποιοτική απασχόληση και τη στρατηγική κατά της φτώχειας.
Ωστόσο, ξεκαθαρίζουν ότι αυτά τα μέτρα δεν επαρκούν απέναντι στις σημερινές προκλήσεις και ζητούν μια νέα μεγάλη ώθηση για την «Κοινωνική Ευρώπη», με αναβίωση —όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν— «του πνεύματος του Πόρτο».
Στο επίκεντρο της παρέμβασής τους βρίσκεται η ανάγκη διαμόρφωσης μιας νέας κοινωνικοοικονομικής ατζέντας που θα απαντά στις ανησυχίες των πολιτών για το αυξανόμενο κόστος ζωής, την ακρίβεια, την ψηφιακή μετάβαση και τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες.
Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι οι γεωπολιτικές αναταράξεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση καθιστούν αναγκαία μια ισχυρότερη και περισσότερο κυρίαρχη Ευρώπη, βασισμένη όμως σε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο, με ενισχυμένες επενδύσεις, ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες και αποτελεσματικές δημοσιονομικές δυνατότητες.
Οι ίδιοι προειδοποιούν ότι η μονομερής έμφαση στην απορρύθμιση, η αποδυνάμωση της ευρωπαϊκής ρυθμιστικής αυτονομίας και η μείωση κοινωνικών και περιβαλλοντικών προτύπων δεν αποτελούν βιώσιμο δρόμο για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.
Όπως τονίζουν, η πράσινη μετάβαση και ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν μπορούν να προχωρήσουν χωρίς βαθιές μεταρρυθμίσεις στην οικονομική πολιτική και χωρίς σταθερή προσήλωση στα κοινωνικά δικαιώματα.
Κατά τους ίδιους, μόνο μέσα από αυτή τη στρατηγική μπορεί να οικοδομηθεί ένα προοδευτικό ευρωπαϊκό μοντέλο ανάπτυξης που θα ενισχύει την ευρωπαϊκή κυριαρχία, θα μειώνει τις εξαρτήσεις της Ένωσης και θα προσφέρει ένα εναλλακτικό όραμα απέναντι στα μοντέλα των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας.
«Στο Πόρτο αποδείξαμε ότι η αλληλεγγύη μπορεί να βρίσκεται στον πυρήνα της ευρωπαϊκής πολιτικής. Ήρθε η ώρα να το αποδείξουμε ξανά», καταλήγουν οι πρώην Επίτροποι.
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News