Σε έναν διπλωματικό μαραθώνιο επιδίδεται η Αθήνα προκειμένου να ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της και να προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων. Στο πλευρό της Ελλάδας στάθηκε από την πρώτη στιγμή η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που καταδίκασε την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίουΔιαβάστε: Επικύρωση παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου: Τι αλλάζει για Τουρκία, Ελλάδα και Ανατολική Μεσόγειο (Βίντεο)
Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Διπλωματικός μαραθώνιος Γεραπετρίτη
Λιάκουρας: Άμεση επέκταση των χωρικών υδάτωνΓια την Αθήνα, πάντως, η απόφαση αυτή έπεσε ως κεραυνός εν αιθρία. Μόλις τον περασμένο Αύγουστο, ελληνική αντιπροσωπεία βρισκόταν στη Βεγγάζη για συζητήσεις για το Μεταναστευτικό, καταγράφοντας θετικά το κλίμα μεταξύ των δύο πλευρών. Έναν μήνα νωρίτερα, στις 27 Ιουλίου, πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα ο τρίτος γύρος των τεχνικών συνομιλιών με αντικείμενο την οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας και Λιβύης. Σύμφωνα, μάλιστα, με καλά ενημερωμένες πηγές, οι διαβουλεύσεις βρίσκονταν σε προχωρημένο στάδιο, με την πλευρά της Λιβύης να παραδίδει στην Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού χάρτες πάνω στους οποίους θα γίνονταν οι τεχνικές συνομιλίες. Για τον λόγο αυτό, η Αθήνα προετοιμαζόταν αυτό το διάστημα για τη φιλοξενία του τέταρτου γύρου των τεχνικών συνομιλιών.
Ωστόσο, τα σύννεφα στις σχέσεις Αθηνών και Βεγγάζης δεν έλειψαν ποτέ. Αντίθετα, ο προσεταιρισμός του Σαντάμ Χαφτάρ (γιος του στρατάρχη Χαλίφα και αρχηγός του Λιβυκού Εθνικού Στρατού) από την Άγκυρα ήγειρε από καιρού εις καιρόν ζητήματα με την Ελλάδα. Η επίσκεψή του στην Αθήνα τον περασμένο Ιούνιο και οι συναντήσεις που είχε με τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, και τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, κατέγραψε μία καλή συνεννόηση και έθετε τις βάσεις για μια αναγκαία, αμοιβαία επωφελή συνεργασία, με τις συζητήσεις να επικεντρώνονται στην οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ των δύο χωρών. Η ρηματική διακοίνωση της 24ης Αυγούστου με την οποία η Λιβύη διαμαρτυρόταν για τις ελληνικές έρευνες νότια της Κρήτης εντάχθηκε από την ελληνική διπλωματία σε μια συνήθη τακτική της γείτονος και απαντήθηκε άμεσα διά της διπλωματικής οδού.
Ωστόσο, τα σύννεφα στις σχέσεις Αθηνών και Βεγγάζης δεν έλειψαν ποτέ. Αντίθετα, ο προσεταιρισμός του Σαντάμ Χαφτάρ (γιος του στρατάρχη Χαλίφα και αρχηγός του Λιβυκού Εθνικού Στρατού) από την Άγκυρα ήγειρε από καιρού εις καιρόν ζητήματα με την Ελλάδα. Η επίσκεψή του στην Αθήνα τον περασμένο Ιούνιο και οι συναντήσεις που είχε με τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, και τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, κατέγραψε μία καλή συνεννόηση και έθετε τις βάσεις για μια αναγκαία, αμοιβαία επωφελή συνεργασία, με τις συζητήσεις να επικεντρώνονται στην οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ των δύο χωρών. Η ρηματική διακοίνωση της 24ης Αυγούστου με την οποία η Λιβύη διαμαρτυρόταν για τις ελληνικές έρευνες νότια της Κρήτης εντάχθηκε από την ελληνική διπλωματία σε μια συνήθη τακτική της γείτονος και απαντήθηκε άμεσα διά της διπλωματικής οδού.
Κάποια σύννεφα ανησυχίας φάνηκαν από την απομάκρυνση του Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία του Κοινοβουλίου στο Τομπρούκ, ο οποίος από το 2019 απέρριπτε ως παράνομο το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αρνούμενος να το επικυρώσει. Η αντικατάστασή του από πρόσωπο κοντά στον Σαντάμ Χαφτάρ έφερε το επιθυμητό αποτέλεσμα για την Τουρκία.
Καραϊτίδης: “Η Τουρκία ενδεχομένως θα προχωρήσει και σε κάποιο επεισόδιο”
«Δυσάρεστη, αρνητική και άκρως επιζήμια για εμάς» χαρακτηρίζει την εξέλιξη αυτή ο πρέσβης επί τιμή Δημήτρης Καραϊτίδης και εξηγεί πως «παρότι είναι από πλευράς Διεθνούς Δικαίου τελείως αντικανονικό και παράνομο, εντούτοις συνιστά μία πραγματικότητα. Μη νόμιμη κατάσταση, αλλά πραγματική. Την οποία η Τουρκία εκμεταλλεύεται, διότι έχει γνωστοποιήσει και στον ΟΗΕ τη συμφωνία αυτή και την εμφανίζει και διεθνώς, στις επαφές της και σε συνομιλίες, ως μία ενέργεια νόμιμη. Εκείνο το οποίο εμάς μας δημιουργούσε την προσδοκία και την ελπίδα ότι θα βοηθούσε στην αποδυνάμωση αυτού του μνημονίου ήταν το γεγονός πως η δεύτερη κυβέρνηση της Λιβύης, που ήλεγχε τη Βουλή, δεν το είχε εγκρίνει. Και ελπίζαμε ότι, χάρη και στις επαφές που είχαμε προ ετών με τον περίφημο Χαφτάρ, θα κατορθώναμε να παρατείνουμε την άρνηση αυτή και, ει δυνατόν, να τη μετατρέψουμε και σε καταψήφιση του μνημονίου. Αυτά όλα, λοιπόν, όλες οι προσδοκίες αυτές ανατράπηκαν και ματαιώθηκαν με τη χθεσινή απόφαση».
Πολλοί αναλυτές συνδέουν την κίνηση αυτή της Λιβύης με τη χρονική συγκυρία επανεκκίνησης των ερευνών για την πόντιση του καλωδίου GSI, το οποίο θα διέρχεται από θαλάσσιο τμήμα που καλύπτει το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Όπως υποστηρίζει ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Πέτρος Λιάκουρας: «Το καλώδιο είτε περνούσε στην περιοχή που ορίζεται ως τουρκολιβυκή, όπως ήταν πριν, είτε σε αυτήν που είναι τώρα, η ίδια αντίδραση θα ήταν από την πλευρά της Τουρκίας. Δεν παίζει ρόλο το καλώδιο. Και κακώς γίνεται η αναφορά σε υφαλοκρηπίδα. Άλλο το καθεστώς υφαλοκρηπίδας, άλλο η υφαλοκρηπίδα ως βυθός».
Αντίθετα, ο πρέσβης επί τιμή Δημήτρης Καραϊτίδης υποστηρίζει ότι «στο πεδίο σημαίνει ότι, αν εμείς επιχειρήσουμε την αγνόηση αυτής της πραγματικότητας και κινηθούμε σε αυτή την περιοχή, η Τουρκία είναι πολύ πιθανό, έως βέβαιον, ότι θα μας κατηγορήσει πως παραβιάζουμε κατά την άποψή της μια έγκυρη συμφωνία της. Θα μας κατηγορήσει και ενδεχομένως θα προχωρήσει και σε κάποιο επεισόδιο. Άρα, όπως και να το εξετάσουμε, το θέμα έχει μόνον αρνητικά σημεία».