Οι εξελίξεις των τελευταίων ηµερών στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο φαίνεται πως αποτελούν το προοίµιο ενός νέου κύκλου ελληνοτουρκικών αντιπαραθέσεων. Η πρώτη δοκιµασία επί του πεδίου σηµειώθηκε την Πέµπτη, χωρίς ωστόσο να υπάρξει απρόοπτο. Με την είσοδο του γαλλικού ερευνητικού σκάφους «Abeille Marengo» σε διεθνή ύδατα, τουρκική φρεγάτα που το παρακολουθούσε από απόσταση περιορίστηκε στην εκποµπή µηνύµατος µέσω ασυρµάτου. Η απάντηση της ελληνικής φρεγάτας, η οποία συνόδευε διακριτικά το ερευνητικό, ήταν άµεση και κατηγορηµατική. Το γαλλικό σκάφος συνέχισε κανονικά τις εργασίες του, εισερχόµενο µάλιστα στην περιοχή που οι Τούρκοι αυθαίρετα «βαφτίζουν» τουρκική υφαλοκρηπίδα, δηλαδή εντός του τουρκολιβυκού. Είχε προηγηθεί ένα πυκνό διπλωµατικό παρασκήνιο, µε καθοριστική γαλλική παρέµβαση.
Διαβάστε: Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου: “Αυτή τη φορά έγιναν οι κατάλληλες προετοιμασίες” – Τι λέει στα Παραπολιτικά ο δήμαρχος Κάσου για το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo
Το Παρίσι, σε πλήρη συνεννόηση µε Αθήνα και Λευκωσία, ανέλαβε να ενηµερώσει τα ενδιαφερόµενα παράκτια κράτη. Κατά πληροφορίες, οι σχετικές συνεννοήσεις είχαν προηγηθεί κατά αρκετές εβδοµάδες της έκδοσης των ελληνικών και κυπριακών NAVTEX. Στις 6 Νοεµβρίου, η Αγκυρα αντέδρασε µε αντιNAVTEX, αµφισβητώντας τις ελληνικές και κυπριακές αναγγελίες και υποστηρίζοντας ότι µέρος των ερευνών πραγµατοποιείται σε περιοχή δήθεν τουρκικής υφαλοκρηπίδας. Η επιχειρηµατολογία της στηρίχθηκε στις διεκδικήσεις που απορρέουν από το τουρκολιβυκό µνηµόνιο, το οποίο η Τουρκία είχε καταθέσει στον ΟΗΕ τον Μάρτιο του 2020. Ακολούθησε ανταλλαγή ανακοινώσεων. Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών ισχυρίστηκε ότι δεν είχε ολοκληρωθεί η διαδικασία εξασφάλισης της απαιτούµενης συγκατάθεσής του. Η Αθήνα αντέτεινε ότι οι προβλέψεις του ∆ικαίου της Θάλασσας είναι απολύτως σαφείς. Το κρίσιµο στοιχείο βρίσκεται στο άρθρο 79 της Σύµβασης UNCLOS: «Το παράκτιο κράτος δεν επιτρέπεται να εµποδίζει την πόντιση ή τη συντήρηση τέτοιων καλωδίων ή αγωγών». Η Τουρκία, µολονότι δεν έχει προσχωρήσει στη Σύµβαση, επικαλείται το ∆ιεθνές ∆ίκαιο. Κατά την ελληνική εκτίµηση, η επιδίωξη της Αγκυρας είναι διπλή: να δηµιουργήσει προηγούµενο έµµεσης αποδοχής του τουρκολιβυκού µνηµονίου και να ενισχύσει τις διεκδικήσεις της στην περιοχή.
Κινήσεις εκτόνωσης
Παρότι δεν απαιτείται τουρκική άδεια για την έρευνα για µελλοντική πόντιση καλωδίων, η ενηµέρωση αποτελεί συνήθη διπλωµατική πρακτική. Σε αυτό το πλαίσιο, η Γαλλία απέστειλε ρηµατικές διακοινώσεις προς Αγκυρα και Κάιρο. Το Σάββατο, ενώ η ένταση είχε κορυφωθεί την προηγούµενη ηµέρα, φέρονται να πραγµατοποιήθηκαν κρίσιµα τηλεφωνήµατα. Σύµφωνα µε πληροφορίες που δεν επιβεβαιώνονται επισήµως, υπήρξαν τηλεφωνικές επικοινωνίες του Κυριάκου Μητσοτάκη µε τον Εµανουέλ Μακρόν και του Γιώργου Γεραπετρίτη µε τον Χακάν Φιντάν. Η γαλλική διακοίνωση υπήρξε κοµβική. Σύµφωνα µε πληροφορίες του Star, περιέγραφε την αναχώρηση του «Abeille Marengo» από το Ηράκλειο, το χρονικό διάστηµα των εργασιών έως τις 27 Μαρτίου και τις συντεταγµένες της ελληνικής NAVTEX. Σύµφωνα µε πληροφορίες του Star από τη γαλλική πλευρά, πρόκειται για ένα σύντοµο κείµενο, το οποίο ξεκινά µε το ότι το πλοίο θα αναχωρήσει από το Ηράκλειο, κατόπιν αναφέρει ότι θα πλεύσει έως τις 27 Μαρτίου, ενώ δίνει και τις συντεταγµένες της ελληνικής NAVTEX. Σύµφωνα µε τις ίδιες πληροφορίες, στη ρηµατική διακοίνωση αναφέρεται ότι: «Επ’ ουδενί λόγω σηµαίνει αυτό ότι παίρνουµε θέση σε νοµικά ζητήµατα διαφιλονικούµενων περιοχών» και καταλήγει προς την Τουρκία: «Η ενηµέρωση γίνεται χωρίς υποχρέωση, για λόγους αβροφροσύνης». Κοινώς, η Γαλλία διεµήνυσε ότι δεν ζητά άδεια από την Τουρκία, παρά την ενηµερώνει για λόγους διπλωµατικής ευγένειας. Κάπως έτσι, «κάλµαραν» οι γείτονες και οι τόνοι έπεσαν το περασµένο Σάββατο, µε τον Φιντάν να δηλώνει στον Σκάι πως «όλα είναι καλά, όλα φυσιολογικά».
Η Αγκυρα, πάντως, δεν εγκατέλειψε τις επιδιώξεις της. Με την έναρξη του πλου εξέδωσε -όπως αναµενόταν- παράνοµη και παράτυπη NAVTEX, επιχειρώντας να παρουσιάσει τις εργασίες ως δραστηριότητες που πραγµατοποιούνται µε δική της συγκατάθεση. Ιδιαίτερη σηµασία έχει η ορολογία που επέλεξε. Αντί να αναφερθεί σε έρευνες σχετικές µε υποθαλάσσια καλώδια, χρησιµοποίησε τον χαρακτηρισµό «θαλάσσιες επιστηµονικές ερευνητικές δραστηριότητες». Η διαφοροποίηση δεν είναι τυχαία, καθώς οι επιστηµονικές έρευνες υπάγονται σε διαφορετικό καθεστώς αδειοδότησης βάσει του ∆ικαίου της Θάλασσας. Τουρκικές πηγές υποστήριξαν ότι η Αγκυρα απέστειλε δική της ρηµατική διακοίνωση στη Γαλλία, επαναλαµβάνοντας τις θέσεις της περί ∆ιεθνούς ∆ικαίου και γνωστοποιώντας τη φερόµενη συγκατάθεσή της. Η κίνηση ερµηνεύεται ως προσπάθεια διπλωµατικής κατοχύρωσης των τουρκικών ισχυρισµών, παρά τις γαλλικές επισηµάνσεις.
Αντιπαράθεση δι’ ασυρµάτου
Ανάλογη ήταν η εικόνα και στη θάλασσα. Η τουρκική φρεγάτα µετέδωσε ότι το «Abeille Marengo» βρισκόταν σε τουρκική υφαλοκρηπίδα και διέθετε συγκατάθεση για τη συνέχιση του πλου του. Με την ελληνική φρεγάτα να απαντά αµέσως ότι το ερευνητικό επιχειρεί σε ελληνική υφαλοκρηπίδα, βάσει ελληνικής NAVTEX και αδειοδότησης. Αρµόδιες πηγές διευκρίνιζαν ότι δεν σηµειώθηκε ουσιαστική παρενόχληση ή διαδικασία αναγνώρισης του πλοίου. Η τουρκική πλευρά περιορίστηκε ουσιαστικά στην εκφώνηση των θέσεών της. Σαφές µήνυµα έστειλε και ο Γιώργος Γεραπετρίτης, υπενθυµίζοντας προηγούµενες τουρκικές παρεµβάσεις (στην Κάσο) και τονίζοντας ότι πρόκειται για έργο ευρωπαϊκής σηµασίας, στο οποίο δεν πρόκειται να γίνει ανεκτή οποιαδήποτε παρεµπόδιση. Επανέλαβε ότι οι µοναδικές αρµόδιες χώρες που χορήγησαν άδειες είναι η Ελλάδα και η Κύπρος, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτό τον δίαυλο φιλίας µε την Αγκυρα.
Το ζήτηµα απασχόλησε και τις επαφές στο περιθώριο της Ευρωπαϊκής Συνόδου στην Ιρλανδία. Κυριάκος Μητσοτάκης και Νίκος Χριστοδουλίδης εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την οµαλή εξέλιξη των εργασιών. Ο Κύπριος πρόεδρος συνοµίλησε επίσης µε τον Εµανουέλ Μακρόν, επιβεβαιώνοντας τον συντονισµό Λευκωσίας και Παρισιού. Κατά κυπριακές πηγές, είχε προηγηθεί ενηµέρωση και της προέδρου της Κοµισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για την πορεία του συγχρηµατοδοτούµενου από την Ευρωπαϊκή Ενωση έργου.
Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή