Τι έγινε τον Μάιο του 2023; Οι πολίτες πήγαν στις κάλπες εκείνο τον μήνα γνωρίζοντας ότι δύο κόμματα, η κυβέρνηση και η αντιπολίτευση, η ΝΔ και ο ΣΥΡΙΖΑ, διεκδικούσαν τη νίκη, με το πρώτο να συγκεντρώνει, βάσει των δημοσκοπήσεων, τις περισσότερες πιθανότητες. Υπήρχε δικομματισμός.
Στις 19 Μαΐου 2023, δύο ημέρες προ της εθνικής κάλπης της 21ης Μαΐου, οι δημοσκοπήσεις –ενδεικτικά εδώ μία από αυτές– εμφάνιζαν κατά μ.ο. (εκτίμηση ψήφου) τη ΝΔ στο 36,5% και τον ΣΥΡΙΖΑ κοντά στο 30%. Η τεράστια διαφορά στις εκλογές της 21ης Μαΐου 2023 (ΝΔ 40,79%, ΣΥΡΙΖΑ 20,07%) αποτέλεσε έκπληξη για όλους, καθώς το κλίμα έως και την τελευταία ημέρα ήταν διαφορετικό.
Χωρίς δικομματισμό
Το τι συνέβη έχει αναλυθεί εκτενώς και δεν είναι εδώ το θέμα μας. Κρατάμε, ωστόσο, ότι το 2023 είχαμε δικομματισμό:
♦ Με τη δημοσκοπική απόσταση των 6,5 κατά μ.ο. μονάδων μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ και το προηγούμενο 31,5% του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές του 2019, πήγαμε τον Μάιο του 2023 στις κάλπες έχοντας κατά νου δύο βασικούς ανταγωνιστές. Τον κ. Μητσοτάκη και τον κ. Τσίπρα.
Το 2027, με βάση τις μετρήσεις, τα πράγματα θα είναι διαφορετικά. Ο σκληρός δικομματισμός ΠΑΣΟΚ-ΝΔ, που εγκαθιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 1981, και ο δικομματισμός ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ που τον διαδέχθηκε από τον Ιούνιο του 2012 αποτελούν παρελθόν. Υπάρχει νέος δικομματισμός ή μια νέα εκδοχή των παλαιών; Προς το παρόν, όχι.
Οι δύο όψεις
Σήμερα έχουμε ένα σύστημα με έναν ισχυρό κυβερνητικό πόλο και πολλούς ασύνδετους μεταξύ τους αντιπολιτευτικούς πόλους. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό εφόσον η εικόνα διατηρηθεί έως την άνοιξη του 2027;
Αναγκαστικά, το νόμισμα έχει δύο όψεις για τη ΝΔ και τον κ. Μητσοτάκη, ο οποίος εδώ και σχεδόν 11 χρόνια είναι πρώτος στις δημοσκοπήσεις (από τον Ιανουάριο του 2016, ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης) και έχει κερδίσει τρεις εθνικές εκλογές: αυτές του 2019 και τις διπλές κάλπες του 2023.
Η μία εκδοχή, η θετική για την κυβέρνηση, είναι η ΝΔ να συγκεντρώσει ένα ποσοστό που όχι απλώς δεν θα επιτρέπει την αμφισβήτηση του κ. Μητσοτάκη, αλλά, αντίθετα, θα του δίνει τη δυνατότητα να διεκδικήσει την αυτοδυναμία σε δεύτερες εκλογές αμέσως μετά.
Εκεί επικεντρώνεται και η κυβερνητική στρατηγική. Γνωρίζοντας ότι οι εκλογές θα διεξαχθούν χωρίς καθαρό δίλημμα διακυβέρνησης, όπως το «Μητσοτάκης ή Τσίπρας» του 2023, η ομάδα του κ. Πρωθυπουργού πρέπει να προσαρμόσει ανάλογα τις κινήσεις της.
Για παράδειγμα, ήταν προφανές μετά την ίδρυση της ΕΛ.Α.Σ. τον Μάιο ότι ο κ. Μητσοτάκης «επέλεξε» τον κ. Τσίπρα ως αντίπαλο. Το «αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο» έπαιξε, άλλωστε, καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία του Πρωθυπουργού και η επίκληση των παλαιών διλημμάτων γύρω από την οικονομία και τη σταθερότητα θα μπορούσε να συσπειρώσει τους απογοητευμένους κεντρώους, υπό τον φόβο της επιστροφής του κ. Τσίπρα.
Ο κ. Τσίπρας μοιάζει, ωστόσο, να επιλέγει μια τακτική «τόσο όσο», δίχως να πολώνει το κλίμα όπως στο παρελθόν. Και, εκ των πραγμάτων, δεν είναι πια αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ, ούτε επικεφαλής των αναγνωρίσιμων προσώπων που σφράγισαν την περασμένη δεκαετία. Τόσο το βιβλίο όσο και η μορφή του κόμματος που ίδρυσε μαρτυρούν μια διάθεση να αποσείσει τα συμφραζόμενα της περασμένης δεκαετίας, που θα ήταν πολύτιμα για τον σχεδιασμό του κ. Μητσοτάκη.
Μητσοτάκης ή…
Η άλλη όψη του νομίσματος, λοιπόν, απουσία δικομματισμού, είναι η πιθανότητα οι πολίτες να αντιμετωπίσουν τις κάλπες του 2027 σε δύο φάσεις, αλλά με τρόπο όχι ευνοϊκό για τον κυβερνητικό πυρήνα: τις πρώτες εκλογές ως ευκαιρία για ψήφο διαμαρτυρίας και τις δεύτερες –που θα ακολουθήσουν αν δεν είναι αυτοδύναμη, όπως όλα δείχνουν, η ΝΔ– για την επιλογή κυβέρνησης.
Αυτό ακριβώς θέλει να αποφύγει το Μέγαρο Μαξίμου και η επιτυχία του σχεδιασμού θα εξαρτηθεί από τα εργαλεία που θα διαλέξει και από το πώς θα τα χρησιμοποιήσει (ακόμη και από τη δοσολογία).
Σενάρια υπάρχουν, ακόμη και ακραία, όπως η επιλογή μιας ημερομηνίας εκλογών τον Ιούνιο του 2027, ώστε να μην επαρκεί ο χρόνος για δεύτερες κάλπες προ της ανάληψης της προεδρίας της ΕΕ από την Ελλάδα (1η Ιουλίου). Προφανώς εδώ υπάρχει ο κίνδυνος η επιλογή να θεωρηθεί εκβιαστική και να γυρίσει μπούμερανγκ.
Εκ των πραγμάτων, όσο η ΕΛ.Α.Σ. και το ΠΑΣΟΚ απέχουν δημοσκοπικά από τη ΝΔ, η κυβέρνηση θα υποκαθιστά τον απόντα διεκδικητή της πρώτης θέσης με άλλα διλήμματα, ώστε να αποτρέψει τη διεξαγωγή μιας εκλογικής αναμέτρησης με δημοψηφισματικό χαρακτήρα, όπου το δίλημμα θα είναι «Μητσοτάκης ή όχι» αντί για «Μητσοτάκης ή χάος».
Ακολούθησε το Protagon στο Google News
Πρόσθεσε το Protagon ως προτιμώμενη πηγή στη Google