Πολεμικές συγκρούσεις, γεωγραφικός αναθεωρητισμός, υβριδικές επιθέσεις, κυβερνοαπειλές, ενεργειακή αστάθεια και μεταναστευτικές πιέσεις συνθέτουν, σύμφωνα με τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια, ένα νέο «τοπίο συστημικής αστάθειας» που χαρακτηρίζει τον 21ο αιώνα.
Από το βήμα του Europa-Forum Wachau 2026, που πραγματοποιήθηκε στο πανεπιστημιακό campus της αυστριακής πόλης Κρεμς, ο κ. Δένδιας παρουσίασε το ελληνικό αφήγημα για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, επιμένοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να λειτουργεί με τις παραδοχές του παρελθόντος. Στο φόρουμ συμμετείχαν επίσης η υπουργός Άμυνας της Αυστρίας, Κλόντια Τάνερ και ο υπουργός Άμυνας της Μολδαβίας, Ανατόλι Νοζάτι.
Ο έλληνας υπουργός υποστήριξε ότι η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας δοκιμάζεται πλέον καθημερινά και πως η στρατηγική αλληλεγγύη δεν μπορεί να παραμένει μια θεωρητική πρόβλεψη που ενεργοποιείται μόνο σε ακραίες περιστάσεις. Αντίθετα, όπως είπε, οφείλει να μετατραπεί σε «ζωντανό ευρωπαϊκό αντανακλαστικό».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη στάση της Αυστρίας κατά την κρίση του Έβρου το 2020, όταν – όπως σημείωσε – η οργανωμένη μεταναστευτική πίεση εργαλειοποιήθηκε με στόχο όχι μόνο την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας αλλά και την αντοχή της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο κ. Δένδιας τόνισε ότι η ελληνική πλευρά εκτιμά βαθιά την τότε στήριξη της Βιέννης, υπογραμμίζοντας ότι τα ελληνικά σύνορα είναι και ευρωπαϊκά σύνορα, παραπέμποντας στο άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης της ΕΕ, που προβλέπει ότι η ασφάλεια ενός κράτους-μέλους αφορά το σύνολο της Ένωσης.
Στην ομιλία του, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας επιχείρησε μια συνολική αποτίμηση της πορείας της Ευρώπης μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Υπενθύμισε ότι όταν πραγματοποιήθηκε το πρώτο Europa Forum, το 1995, επικρατούσε η πεποίθηση ότι η ειρήνη στην Ευρώπη ήταν μια μη αναστρέψιμη πραγματικότητα και ότι η άμυνα αποτελούσε περισσότερο διαχειριστικό ζήτημα, παρά στρατηγική προτεραιότητα. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, όλες αυτές οι παραδοχές διαψεύστηκαν από τις εξελίξεις.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν παρακολουθεί τις διεθνείς εξελίξεις «από ασφαλή απόσταση». Βρισκόμενη στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Αφρικής, με επίκεντρο την Ανατολική Μεσόγειο, το Αιγαίο και τα Βαλκάνια, λειτουργεί – όπως είπε – μέσα σε ένα από τα πιο απαιτητικά περιβάλλοντα ασφαλείας παγκοσμίως. Για την Αθήνα, ο αναθεωρητισμός, η εργαλειοποίηση της μετανάστευσης και η αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν αποτελούν θεωρητικές συζητήσεις, αλλά καθημερινή πραγματικότητα.
Σε αυτό το πλαίσιο, εξήγησε ότι η Ελλάδα επενδύει συστηματικά στην άμυνα όχι από πολιτική επιλογή, αλλά από αναγκαιότητα. Όπως τόνισε, η χώρα διαθέτει πλέον πάνω από το 3% του ΑΕΠ της για αμυντικές δαπάνες – το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ένα από τα υψηλότερα στο ΝΑΤΟ.
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η σύνδεση άμυνας και τεχνολογίας. «Το πεδίο μάχης του 21ου αιώνα δεν καθορίζεται από τη μάζα αλλά από την ταχύτητα λήψης αποφάσεων, τα δίκτυα, τους αισθητήρες και την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης», ανέφερε, εξηγώντας ότι η ελληνική στρατηγική κινείται πλέον προς αυτή την κατεύθυνση μέσω της μεταρρύθμισης «Ατζέντα 2030».
Στο ίδιο πλαίσιο, παρουσίασε τον ρόλο του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ), το οποίο -όπως είπε – συνδέει τις Ενοπλες Δυνάμεις, την αμυντική βιομηχανία και τα ερευνητικά ιδρύματα με στόχο την επιτάχυνση της καινοτομίας και της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας. Αναφέρθηκε μάλιστα στο ελληνικό αντι-drone σύστημα «Κένταυρος», το οποίο σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε στην Ελλάδα πριν δοκιμαστεί επιχειρησιακά στην Ερυθρά Θάλασσα, παρουσιάζοντάς το ως παράδειγμα μετάβασης «από την εξάρτηση στην παραγωγή».
Ο υπουργός υποστήριξε ότι κανένα ευρωπαϊκό κράτος δεν μπορεί μόνο του να αντιμετωπίσει το σύνολο των σύγχρονων απειλών και ότι η Ευρώπη βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια καθοριστική επιλογή για το μέλλον της άμυνας και της στρατηγικής της αυτονομίας. Επισήμανε δε, ότι μια αξιόπιστη ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική απαιτεί τέσσερις βασικούς πυλώνες: πολιτική βούληση, βιομηχανική δυνατότητα, τεχνολογική καινοτομία και στρατηγική κυριαρχία.
Αναφερόμενος στα ευρωπαϊκά εργαλεία χρηματοδότησης της άμυνας, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, η PESCO, το πρόγραμμα Diana και το Ταμείο Καινοτομίας του ΝΑΤΟ, ο κ. Δένδιας σημείωσε ότι αποτελούν σημαντικά βήματα, ωστόσο επέκρινε πτυχές του νέου μηχανισμού SAFE. Όπως τόνισε, η επείγουσα ανάγκη με την οποία σχεδιάστηκε δημιούργησε δομικά προβλήματα και ερμηνείες που — κατά την ελληνική θέση — θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και στη χρηματοδότηση αμυντικών βιομηχανιών χωρών που απειλούν κράτη-μέλη της ΕΕ.
Ο υπουργός ξεκαθάρισε ότι το SAFE «δεν είναι δωρεάν χρήμα» αλλά δανεισμός και υποστήριξε ότι απαιτείται ήδη μια δεύτερη φάση, ένα «SAFE 2», με αυστηρότερους κανόνες, λιγότερη γραφειοκρατία και μεγαλύτερη στρατηγική πειθαρχία. Παράλληλα, ζήτησε αλλαγές στους δημοσιονομικούς περιορισμούς που, όπως είπε, αποθαρρύνουν τις μακροπρόθεσμες αμυντικές επενδύσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στη σχέση άμυνας και οικονομίας, υποστηρίζοντας ότι οι στρατηγικά σχεδιασμένες αμυντικές δαπάνες δεν αποτελούν τροχοπέδη για την ανάπτυξη αλλά μοχλό τεχνογνωσίας, εξειδικευμένης εργασίας και καινοτομίας. «Το να ρίχνουμε χρήματα στο πρόβλημα δεν είναι σχεδόν ποτέ η λύση», σημείωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι οι χώρες που θα πρωταγωνιστήσουν στο μέλλον θα είναι εκείνες που επενδύουν έξυπνα σε τεχνολογίες διπλής χρήσης, έρευνα και ανθρώπινο δυναμικό.
Παρουσιάζοντας τις δυνατότητες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, ο κ. Δένδιας υποστήριξε ότι η Ελλάδα διαθέτει σήμερα μία από τις ισχυρότερες αεροπορικές δυνάμεις στην Ευρώπη, με περισσότερα από 200 μαχητικά αεροσκάφη, ενώ ανέφερε ότι η χώρα διαθέτει περισσότερα άρματα μάχης από σειρά μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών μαζί. Πρόσθεσε ακόμη ότι ο ελληνικός στρατός έχει ήδη τη δυνατότητα παραγωγής χιλιάδων drones τύπου First-Person κάθε χρόνο, εκφράζοντας την αισιοδοξία ότι σύντομα η παραγωγή αυτή θα μπορεί να φτάσει σε επίπεδα εκατομμυρίων μονάδων ετησίως.
Σύμφωνα με τον υπουργό, το ελληνικό μοντέλο καινοτομίας διαφοροποιείται επειδή δεν βασίζεται σε «λίστες αγορών», αλλά σε «λίστες προβλημάτων που πρέπει να λυθούν», φιλοσοφία που -όπως είπε- υπηρετεί το ΕΛΚΑΚ.
Ο κ. Δένδιας επανήλθε επίσης στην ανάγκη ενεργοποίησης ουσιαστικών μηχανισμών συλλογικής άμυνας στην Ευρώπη, επισημαίνοντας ότι το άρθρο 42.7 δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά. «Η αμφισημία μπορεί να εξυπηρετεί τη διπλωματία σε περιόδους ισορροπίας, αλλά σε περιόδους κρίσης μετατρέπεται σε παράλυση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Κλείνοντας την παρέμβασή του, υπογράμμισε ότι οι κοινωνίες οφείλουν να υπερασπίζονται ενεργά την ελευθερία, την ταυτότητα και τις αξίες τους. Όπως είπε, η Ευρώπη των επόμενων δεκαετιών δεν μπορεί να αντιμετωπίζει την ασφάλεια ως απλή αγορά ή λογιστική εξίσωση, αλλά ως στρατηγική επιλογή που συνδέεται άμεσα με τη δημοκρατία και την κυριαρχία της.
Μετά το πέρας του φόρουμ, ο Νίκος Δένδιας είχε συνάντηση με την αυστριακή ομόλογό του με αντικείμενο την ενίσχυση της συνεργασίας Ελλάδας και Αυστρίας στον τομέα της αμυντικής καινοτομίας και της αμυντικής βιομηχανίας, ενώ συζητήθηκαν και οι τελευταίες περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις στον τομέα της ασφάλειας.
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News