Συνέπεια ή ακαμψία; Στάση ευθύνης ή αδιάλλακτο πείσμα; Προσήλωση στις αρχές του ή δυσκολία προσαρμογής σε έναν κόσμο που αλλάζει; Στα 75 του χρόνια ο Αντώνης Σαμαράς επιμένει ότι δεν θυσιάζει τη συνείδησή του. Σεβαστό.
Αλλά η ζωή είναι δύσπιστη απέναντι στις παθιασμένες προθέσεις βετεράνων πολιτικών. Οσων από αυτούς πιστεύουν ότι η πολιτική αγαπά τους επιζώντες της. Εκείνων των παλαίμαχων μιας μακράς πολιτικής διαδρομής που εξακολουθούν με φθαρμένα στον χρόνο κλισέ να υποδύονται πως συνομιλούν με το παρόν. Ακόμη κι όταν αυτό δείχνει ανυπόμονο να τους προσπεράσει.
Παρ’ όλα αυτά, η επαφή του με το Μέγαρο Μαξίμου διατηρήθηκε ήρεμα ισόρροπη και ομαλά διαχειρίσιμη. Οσο διατελούσε γενικός γραμματέας του πρωθυπουργού ο Γρηγόρης Δημητριάδης, τα σχεδόν καθημερινά αιτήματά του για διάφορες διευκολύνσεις εξυπηρετούνταν παραπάνω από ικανοποιητικά.
Το θέμα της διαχείρισης της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας και της αναγνώρισης των νέων κρατών που προέκυπταν το χειρίστηκε αρχικά ο Αντώνης Σαμαράς, ως υπουργός Εξωτερικών.
Η κυβέρνηση απομένει με 150 βουλευτές και χάνει τη δεδηλωμένη. Ενα θρίλερ κλείνει και μια μακρόχρονη βεντέτα ανοίγει. Ο Μητσοτάκης κάνει λόγο για πισώπλατη μαχαιριά. Καταγγέλλει τον Σαμαρά ότι «γίνεται όργανο των αντιπάλων μας και των οικονομικών συμφερόντων των οποίων είναι δέσμιος, με σκοπό να πλήξει την παράταξη που τον δημιούργησε». Αμέσως προκηρύσσει ως θεσμικά κοινοβουλευτικός πολιτικός πρόωρες εκλογές.
Υπό το ειδικό προνόμιο του πρώην πρωθυπουργού, του είχε ατύπως παραχωρηθεί η δυνατότητα να εκφράζεται ανοιχτά και ποικιλοτρόπως. Και αυτός την έκανε παντιέρα παρέκκλισης από την κομματικά επίσημη «κόκκινη γραμμή», αν και γνώριζε εκ των προτέρων σε ποιες εξελίξεις θα οδηγούσαν οι τακτικισμοί του. Γνώριζε άριστα ποιο θα ήταν το αποτέλεσμα των παρεμβάσεων και των προκλητικών υποδείξεών του. Η συμπεριφορά του προανήγγειλε τη συνειδητή απόδραση από το κομματικό πλαίσιο.
Εκ των πραγμάτων, ο ίδιος επέλεξε τον μονόδρομο της διαγραφής του. Αλλά αυτή δεν ήρθε σαν απλή διοικητική πράξη σύμφωνα με όσα ορίζει το κομματικό καταστατικό. Ούτε ως άδοξη τελετουργία λήθης. Εφτασε ως μια υπενθύμιση που ερμήνευε την επίκληση στη συνείδησή του ως μαρτυρία κακής μνήμης. Ανέσυρε από τα ιστορικά κιτάπια ότι ο ίδιος είχε διαγραφεί και πριν από σχεδόν 34 χρόνια από το κόμμα του.
Παλιές ιστορίες; Οχι και τόσο. Η συλλογική μνήμη μπορεί να είναι εύπλαστη, αλλά παραμένει αυστηρή. Ιδίως όταν κάθε νέα σύγκρουση ανασύρει μια προηγούμενη, κάθε επίκληση της συνέπειας συναντά μια στιγμή αναδίπλωσης. Πόσο μάλλον όταν κάθε πράξη ρήξης καταλήγει, αργά ή γρήγορα, σε μια νέα αναζήτηση πολιτικής στέγης.
Ηδη στο γραφείο του στην οδό Δημοκρίτου ο Αντώνης Σαμαράς σχεδιάζει, σύμφωνα με πληροφορίες που δεν διαψεύδει, νέο δικό του κόμμα. Δικαίωμά του. Αλλά δεν πρωτοτυπεί. Είναι ο τρίτος πρώην πρωθυπουργός που ιδρύει πολιτικό φορέα στα μεταπολιτευτικά χρόνια.
Η ειρωνεία της Ιστορίας
Προηγήθηκε ο παλιός του συγκάτοικος, κατά τις φοιτητικές τους σπουδές στο Αμχερστ, Γιώργος Παπανδρέου. Προσφάτως υλοποίησε το δικό του πολιτικό σχήμα ο Αλέξης Τσίπρας. Με στόχευση αμφότερων να πληγούν εκλογικά τα κόμματα στα οποία ηγήθηκαν κατά το παρελθόν. Μόνο που ο νυν ανεξάρτητος βουλευτής Μεσσηνίας τούς υπερβαίνει.
Οχι μόνο επειδή είχε συστήσει πριν από χρόνια κόμμα, αλλά βλάπτοντας την παράταξή του συνέβαλε στο γκρέμισμα της τότε κυβέρνησής της. Η ειρωνεία είναι ότι παρακινούμενος από το ασυμβίβαστο θυμικό του, κατ’ άλλους γινάτι, ωθείται να συναντήσει τον νεότερο εαυτό του. Δίχως, όμως, την ορμή της αλλοτινής νιότης, αλλά μόνο με τον εγωκεντρικό μύθο του απόλυτα πολιτικά σωστού που έχει πλάσει για τον εαυτό του.
Αυτή τη φορά το νέο του κόμμα, εφόσον ιδρυθεί, δεν χρειάζεται, όπως και το παλιότερο, να σκαρφιστεί μεγάλες αφηγήσεις για το αύριο της χώρας και να εκπονήσει συνολική πρόταση διακυβέρνησης. Εκτιμάται, άλλωστε, ότι δεν θα έχει ορίζοντα πολιτικής μακροημέρευσης. Θα αρκεστεί στην απόπειρα να απομειώσει τα ποσοστά του κυβερνώντος κόμματος, να επηρεάσει σημαντικά τους συσχετισμούς και να παίξει τον ρόλο του ρυθμιστή των πολιτικών εξελίξεων. Στην ουσία αποσκοπεί να αμφισβητήσει τη ηγεμονία του Κυριάκου Μητσοτάκη στον χώρο της Κεντροδεξιάς και να τον εμποδίσει να ξανακυβερνήσει.
Κατά κάποιον τρόπο, ο Αντώνης Σαμαράς έχει σκηνοθετήσει και ξαναπαίξει ως πρωταγωνιστής το ίδιο έργο. Παραμερίζοντας ότι η πολιτική ζωή απεχθάνεται τις επαναλήψεις. Ενώ η Ιστορία, ως πιο ειρωνική, αντιμετωπίζει τις ανακυκλώσεις γεγονότων τουλάχιστον ως φάρσα.