Συμπληρώνονται (23.6.2026) τριάντα χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου πολιτικού ηγέτη, καθηγητή Ανδρέα Γ. Παπανδρέου, ιδρυτή-προέδρου του ΠΑΣΟΚ και πρωθυπουργού της Ελλάδας, του οποίου η απουσία γίνεται όλο και πιο οδυνηρή για το ΠΑΣΟΚ, τη δημοκρατική παράταξη και την πατρίδα μας. Από την εμφάνιση του Ανδρέα Παπανδρέου στην πολιτική και επιστημονική ζωή της χώρας μέχρι και σήμερα αποτελεί αναμφίλεκτη αλήθεια ότι η μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού έχει αποφανθεί ότι η Ελλάδα της λεγόμενης μεταπολίτευσης σφραγίστηκε από την παρουσία και την εθνική και πολιτική δράση των ηγετών των δύο μεγάλων πολιτικών παρατάξεων που διαχειρίστηκαν τις τύχες της χώρας σε κρίσιμες περιόδους: του Κωνσταντίνου Γ. Καραμανλή και του Ανδρέα Γ. Παπανδρέου.
Πρέπει όμως να σημειωθεί ότι αρκετοί «πολιτικοί αναλυτές» και μάλιστα του λεγόμενου προοδευτικού χώρου αναλώθηκαν στην… αναλυτική υπόμνηση ορισμένων αστοχιών των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ και προέβησαν σε ετεροχρονισμένες πολιτικές επισημάνσεις, επιχειρώντας να μειώσουν την επιστημονική και πολιτική προσωπικότητα του Ανδρέα Παπανδρέου και την επιρροή του στην ιστορική πορεία της χώρας για τριάντα πέντε ολόκληρα χρόνια. Όμως, τα ίδια τα γεγονότα και η πορεία των εξελίξεων τους διαψεύδουν πανηγυρικά.
Ο Ανδρέας Γ. Παπανδρέου υπήρξε κατ’ αρχάς ένας πρωτοπόρος οικονομολόγος με διεθνή απήχηση, που δίδαξε στα πλέον σημαντικά πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών τη δεκαετία 1950-1960, ενώ διετέλεσε και για μια πενταετία (1956-1960) κοσμήτορας της Οικονομικής Σχολής του περίφημου Πανεπιστημίου Mπέρκλεϊ. Μετά το 1968 δίδαξε στα Πανεπιστήμια της Στοκχόλμης και του Τορόντο, κατά την περίοδο δραστηριοποίησης στις χώρες αυτές από την ίδρυση, το 1968, του Πανελλήνιου Απελευθερωτικού Κινήματος (ΠΑΚ), το οποίο δημιούργησε το ΠΑΣΟΚ (3 Σεπτέμβρη 1974). Για λόγους ιστορικής αλήθειας δεν πρέπει να αποσιωπηθεί το γεγονός ότι ο Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής, στην προσπάθειά του για την ανάταξη της οικονομικής ζωής της χώρας, ανέθεσε ουσιαστικά στον Ανδρέα Γ. Παπανδρέου την ευθύνη λειτουργίας του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών της Τράπεζας της Ελλάδος, το οποίο συνέβαλε αποφασιστικά στη δημιουργία των επιστημονικών προϋποθέσεων για τη θεμελίωση της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης της Ελλάδας, στο πλαίσιο των νέων ευρωπαϊκών και διεθνών εξελίξεων.
Ιστορική υπήρξε η πρώτη επιτυχής διάλεξη του Ανδρέα Γ. Παπανδρέου στην αίθουσα τελετών του Πανεπιστημίου Αθηνών, η οποία με τον τίτλο «Η πορεία της οικονομικής σκέψεως» εκδόθηκε το 1960 από το Γραφείο Οικονομικών Ερευνών της Ανωτάτης Βιομηχανικής Σχολής Πειραιά. Μάλιστα, στην περιοδική έκδοση «Σπουδαί» της ΑΒΣΠ ο διαπρεπής οικονομολόγος καθηγητής της σχολής Αθανάσιος Π. Κανελλόπουλος (μετέπειτα ηγετική προσωπικότητα της πολιτικής ζωής της χώρας) αφιέρωσε μια κριτική μελέτη στην παρουσίαση αυτής της διάλεξης, τονίζοντας ότι ο Ανδρέας Γ. Παπανδρέου «με την δωρικήν αδρότητα του ύφους -γνώρισμα της πατρικής κληρονομίας-, απηλλαγμένος από την στείραν ακαδημαϊκήν ενδοσκόπησιν, φωτίζει την διαδρομήν των οικονομικών ιδεών εις τον χρόνον διά να καταλήξη κυρίως εις το παρόν από πλευράς προβληματικής και μεθοδολογίας και να θέση σκοπούς τόσον εις την επιστήμην όσον και εις την οικονομικήν πολιτικήν…».
Σήμερα, τριάντα χρόνια μετά τον θάνατό του και πενήντα δύο χρόνια μετά την ίδρυση του ΠΑΣΟΚ, ο Ανδρέας Παπανδρέου θα παρακολουθούσε με σκεπτικισμό και ανησυχία τις εξελίξεις στον δημόσιο βίο της χώρας και ιδιαίτερα στον χώρο της προοδευτικής κεντροαριστεράς και της φιλελεύθερης σοσιαλδημοκρατίας που δοκιμάζεται από προσωπικές τακτικές στελεχών -και του ΠΑΣΟΚ-, που αγνοώντας τα ουσιαστικά προβλήματα της χώρας και της κοινωνίας ασχολούνται μόνο με την προσωπική πολιτική τακτοποίησή τους, την οποία δυστυχώς ταυτίζουν με τις εθνικολαϊκές επιδιώξεις της κοινωνίας των πολιτών. Ιδιαίτερα για τον χώρο του ΠΑΣΟΚ οι σημερινές συνθήκες συλλογικής λειτουργίας και προσωπικών συμπεριφορών θα εύρισκαν τον Ανδρέα Παπανδρέου όχι απλά αντιτιθέμενο με σθένος σε αυτές τις τακτικές, αλλά και έτοιμο για τη λήψη μεγάλων αποφάσεων που θα προστάτευαν το μεγαλύτερο πολιτικό επίτευγμα της λεγόμενης μεταπολίτευσης, που είναι η ίδρυση του ΠΑΣΟΚ και η διακυβέρνηση της χώρας από το Κίνημα της Αλλαγής.
* Ο Γιάννης Γ. Ζαφειρόπουλος, νομικός και συγγραφέας, ως γραμματέας του ΠΑΚ Μεγ. Βρετανίας και ιδρυτικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, συμμετείχε στη διαμόρφωση της ιδρυτικής διακήρυξης της 3ης Σεπτέμβρη 1974. Στη συνέχεια εκλέχθηκε κατ’ επανάληψη βουλευτής του ΠΑΣΟΚ (Β’ Αθήνας και Ηλείας), ενώ διετέλεσε και μέλος των κυβερνήσεων Κ.Γ. Σημίτη (1999-2002), ως υφυπουργός Εξωτερικών, Εθνικής Οικονομίας και Ανάπτυξης
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Στο Καρφί»