Σε ένα νέο γύρο αντιπαράθεσης έχουν επιδοθεί τις τελευταίες μέρες η κυβέρνηση μαζί με την ΕΛΑΣ και το ΠΑΣΟΚ, στον απόηχο της επίσκεψης Ρούμπιο στη χώρα μας και όχι μόνο. Ενδιαφέρον όμως έχει το γεγονός ότι τα βέλη έχουν αρχίσει να πέφτουν με μεγαλύτερη ένταση και μεταξύ των δύο εκπροσώπων του προοδευτικού πόλου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα όσα είπε ο Αλέξης Τσίπρας στη συνέντευξη του στο ραδιόφωνο των Παραπολιτικών, αλλά και η δικαστική διαμάχη που φαίνεται πως θα ακολουθήσει μεταξύ της αναπληρώτριας της ΕΛΑΣ (και πρώην στελέχους του ΠΑΣΟΚ), Άννας Παπαδοπούλου με τον πρώην βουλευτή και νυν στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, Δημήτρη Κωνσταντόπουλο.
Το μεγάλο επίδικο
Η Νέα Δημοκρατία επιχειρεί να εμφανιστεί ως η «δύναμη σταθερότητας» με τον πρωθυπουργό να θέτει συνεχώς τα ίδια διλήμματα όσον αφορά την επόμενη μέρα και στα όποια σενάρια ακυβερνησίας και «πολιτικής αστάθειας». Η ΕΛΑΣ από την πλευρά της διεκδικεί με αξιώσεις την ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου, πιέζοντας ταυτόχρονα το ΠΑΣΟΚ και όσους απεργάζονται σενάρια συνεργασίας με τη ΝΔ, ενώ το κόμμα της Χαριλάου Τρικούπη επιχειρεί να «ανέβει» στο κύμα των τελευταίων θετικών δημοσκοπήσεων, ελπίζοντας ότι μπορεί να ρίξει το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα απ’ τη δεύτερη θέση.
Πίσω από τις εκατέρωθεν αιχμές αναδεικνύεται ένα βαθύτερο ζήτημα: ποιος θα καθορίσει τους όρους της αντιπαράθεσης με τη ΝΔ, ποιος θα εκφράσει την πολιτική αλλαγή και ποιες συνεργασίες θα μπορούσαν να προκύψουν μετά τις εκλογές. Το τελευταίο αποτελεί και το μεγάλο επίδικο για όλους μιας και η «αυτοδυναμία», είτε ως λέξη είτε ως έννοια, μοιάζει απαγορευμένη.
Το «υπαρξιακό» δίλημμα που έθεσε ο Τσίπρας
Η τελευταία πράξη της αντιπαράθεσης γράφτηκε την Πέμπτη όταν ο Αλέξης Τσίπρας, μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό Παραπολιτικά 90,1, χαρακτήρισε «υπαρξιακό» το πρόβλημα που αντιμετωπίζει το ΠΑΣΟΚ. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΛΑΣ, το κόμμα της Χαριλάου Τρικούπη βρίσκεται πολιτικά ανάμεσα στην ΕΛΑΣ και τη Νέα Δημοκρατία και καλείται να αποφασίσει προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι στο ΠΑΣΟΚ συνυπάρχουν οι ιστορικές του ρίζες και το προοδευτικό του ακροατήριο με στελέχη που, κατά την εκτίμησή του, προσανατολίζονται προς τη Δεξιά. Μάλιστα, επικαλέστηκε την παρουσία πρώην στελεχών του ΠΑΣΟΚ στο σημερινό κυβερνητικό σχήμα, επιχειρώντας να ενισχύσει την επιχειρηματολογία του για την ανάμεικτη πολιτική φυσιογνωμία της Χαριλάου Τρικούπη.
Η παρέμβαση Τσίπρα δεν ήταν τυχαία. Είχε προηγηθεί η κριτική του Νίκου Ανδρουλάκη στα προσωποπαγή πολιτικά εγχειρήματα και στα λεγόμενα κόμματα «one man show». Με απλά λόγια στο στόχαστρο του προέδρου του ΠΑΣΟΚ βρέθηκε ο Αλέξης Τσίπρας και το εγχείρημα της ΕΛΑΣ.
Με τη σειρά του ο τελευταίος και με τη συνέντευξη στα «Παραπολιτικά» επιχείρησε να μεταφέρει τη συζήτηση από το ζήτημα της φυσιογνωμίας της ΕΛΑΣ στο ζήτημα των πιθανών μετεκλογικών επιλογών του ΠΑΣΟΚ. Με άλλα λόγια, έθεσε στη Χαριλάου Τρικούπη ένα δίλημμα πολιτικής κατεύθυνσης, την ώρα που η ΕΛΑΣ επιδιώκει να εμφανιστεί ως δύναμη ευρύτερης προοδευτικής συσπείρωσης. Κάπως έτσι ο Τσίπρας επιχειρεί να «κάψει» τις όποιες γέφυρες μεταξύ Μαξίμου και Χαριλάου Τρικούπη.
ΠΑΣΟΚ και Δεξιά
Η κίνηση του Αλέξη Τσίπρα έχει πολιτική λογική και στο ΠΑΣΟΚ το γνωρίζουν. Αναφέρεται επί της ουσίας στη συνεργασία του ΠΑΣΟΚ με τη Δεξιά την περίοδο των Μνημονίων, μια συνεργασία που είχε και ακροδεξιά πλευρά (εκείνη του ΛΑΟΣ) και την οποία πλήρωσε ακριβά στη συνέχεια η Χαριλάου Τρικούπη φτάνοντας σε πρωτοφανές ιστορικό χαμηλό όσον αφορά τις εκλογικές της αποδόσεις. Εν ολίγοις ο Αλέξης Τσίπρας θύμισε εμμέσως πλην σαφώς μια κατάσταση που στο ΠΑΣΟΚ σίγουρα δεν θα ήθελαν να ξαναπεράσουν.
Η αντίδραση του ΠΑΣΟΚ σε όλα αυτά είναι η επιλογή να θυμίζει ότι «έβαλε πλάτη» για τη χώρα, μην υπολογίζοντας το πολιτικό κόστος και με τον υπαρκτό κίνδυνο του πολιτικού αφανισμού του. Πόσο μετράει αυτό και πόσο ισχύει 15 χρόνια μετά τα πρώτα μνημόνια είναι ένα ζήτημα που σηκώνει μεγάλη συζήτηση. Το ερώτημα είναι εάν στο ΠΑΣΟΚ θα υποπέσουν έστω στον πειρασμό της μετεκλογικής συνεργασίας με τη ΝΔ. Προς το παρόν τουλάχιστον διαμηνύουν σε όλους τους τόνους πως κάτι τέτοιο αποκλείεται.
Επιμονή στα «υπαρξιακά»
Την ίδια ώρα πάντως τα στελέχη της ΕΛΑΣ επιμένουν στα περί «υπαρξιακών» ζητημάτων του ΠΑΣΟΚ. Σοβαρή αφορμή στάθηκε η λεκτική και όχι μόνο επίθεση που καταγγέλλει ότι δέχθηκε η κα Άννα Παπαδοπούλου (αναπληρώτρια εκπρ. Τύπου της ΕΛΑΣ) από το στέλεχος της Τρικούπη, Δημήτρη Κωνσταντόπουλο, στο περιθώριο πολιτικής τηλεοπτικής εκπομπής (σ.σ. η κυρία Παπαδοπούλου αναφέρει ότι το στέλεχος του ΠΑΣΟΚ επιχείρησε να κινηθεί και απειλητικά εναντίον της).
«Δεν θα λύσουμε εμείς τα υπαρξιακά προβλήματα του ΠΑΣΟΚ, ούτε θα κατρακυλήσουμε στην τοξικότητα. Η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ οφείλει επιτέλους να πάρει καθαρή θέση: Θα καταδικάσει την επίθεση; Ποια μέτρα θα πάρει; Ή θα συνεχίσει να καλλιεργεί τη στρατηγική της έντασης;», ανάφερε σε σχετική ανάρτηση το στέλεχος της ΕΛΑΣ, Νίκος Νυφούδης.
Το θέμα εν προκειμένω βέβαια δεν είναι μόνο οι δηλώσεις στελεχών της ΕΛΑΣ. Το μεγαλύτερο πρόβλημα για το ΠΑΣΟΚ είναι ότι τη συμπεριφορά Κωνσταντόπουλου αποδοκίμασαν έντονα και στελέχη του κόμματος, όπως η αναπληρώτρια Γραμματέα Ισότητας, Βάσια Μαδέση, αλλά και η πρώην βουλευτής και υπουργός, Κατερίνα Μπατζελή.
Αντίδραση
Επισήμως το ΠΑΣΟΚ δεν έχει αντιδράσει στο περιστατικό, φαίνεται πως ώρας τουλάχιστον καλύπτεται από τη «συγγνώμη» που εξέφρασε δημόσια ο κ. Κωνσταντόπουλος. Είναι προφανές ότι δεν θέλει να δώσει περισσότερο σημασία στο θέμα. Η αντίδραση απέναντι στα όσα είπε ο Αλέξης Τσίπρας στα «Παραπολιτικά» ήρθε με τη διατυπωμένη κατηγορία ότι ασχολείται με το ΠΑΣΟΚ και πως «αφήνει στο απυρόβλητο τον Μητσοτάκη».
Εν προκειμένω η αντιπαράθεση αποτυπώνει έναν πραγματικό πολιτικό ανταγωνισμό. Και τα δύο κόμματα απευθύνονται, σε σημαντικό βαθμό, σε πολίτες που επιθυμούν αλλαγή διακυβέρνησης, αλλά διαφωνούν για την πολιτική πρόταση, την ηγεσία και τον τρόπο με τον οποίο αυτή η αλλαγή μπορεί να πραγματοποιηθεί.
Το παράδοξο της σημερινής συγκυρίας είναι ότι οι δύο βασικές δυνάμεις του προοδευτικού χώρου συγκρούονται εντονότερα ακριβώς την περίοδο κατά την οποία επανέρχεται η συζήτηση για την ανάγκη πολιτικών συγκλίσεων. Την ώρα δηλαδή που δεν υπάρχει κάποιο απαγορευτικό για μια μελλοντική συνεννόηση, δημιουργείται ένα κλίμα έντασης, όσο παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της πολιτικής πρωτοκαθεδρίας. Λογικό, καθώς γνωρίζουν τόσο στην ΕΛΑΣ όσο και στο ΠΑΣΟΚ ότι αυτός που θα είναι δεύτερος (το σενάριο του πρώτου εκλογικά είναι μάλλον απατηλό) θα έχει και τον κυρίαρχο λόγο στον προοδευτικό χώρο.
Η ΝΔ παρατηρεί
Την ώρα που συμβαίνουν αυτά η ΝΔ παρατηρεί και προσπαθεί να δημιουργήσει προσκόμματα στο ενδεχόμενο δημιουργίας μετώπου εναντίον της. Ακολουθεί τη λογική με το καρότο και το μαστίγιο. Ενίοτε αποκαλεί το ΠΑΣΟΚ «δορυφόρο του Τσίπρα», άλλοτε πάλι κυβερνητικά στελέχη φαίνεται να επιδιώκουν ανοιχτά την μετεκλογική συνεργασία, επενδύοντας στη «δεξιά» πτέρυγα της Χαριλάου Τρικούπη.
Παράλληλα, προβάλλει το ζήτημα της κυβερνητικής σταθερότητας, αντιπαραβάλλοντάς το με τα ερωτήματα που εγείρονται για τη δυνατότητα συνεννόησης των αντιπολιτευτικών κομμάτων.
Το αποτέλεσμα είναι ένα πολιτικό τρίγωνο στο οποίο οι επιδιώξεις των τριών πλευρών διασταυρώνονται διαρκώς.
Σε κάθε περίπτωση, πίσω από τη σύγκρουση των τριών βρίσκεται ένα ερώτημα που παραμένει ανοιχτό: αν η επόμενη εκλογική αναμέτρηση θα διεξαχθεί πρωτίστως γύρω από το έργο και τις προτάσεις των πολιτικών δυνάμεων ή αν θα κυριαρχήσει η αντιπαράθεση για το ποιος μπορεί —και με ποιους— να κυβερνήσει την επόμενη ημέρα.