«Αναμενόμενες» χαρακτηρίζει τις κινήσεις της Τουρκίας με τα θαλάσσια πάρκα, αλλά και το νομοσχέδιο που αναμένεται, ως απάντηση στο Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της Ελλάδας η Ινώ Αφεντούλη, Ειδική Σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ, Επικεφαλής Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας.
Ολόκληρη η συνέντευξη:
Οι κινήσεις της Τουρκίας ήταν κεραυνός εν αιθρία;
Ήταν σαφώς αναμενόμενες ως απάντηση στον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό που παρουσίασε η Ελλάδα προ ολίγων μηνών. Η διαφορά έγκειται στο ότι η Ελλάδα είχε υποχρέωση βάσει των οδηγιών της ΕΕ να το πράξει. Αντιθέτως, η Τουρκία προχωρά σε μια ενέργεια που δεν υποστηρίζεται από το διεθνές δίκαιο όπως έχουν αναλύσει επιφανείς νομικοί (βλ. Άρθρο Χρ. Ροζάκη στο ΒΗΜΑ, Κυριακή 23 Αυγούστου).
Η Τουρκία εξακολουθεί να είναι υποψήφια προς ένταξη χώρα της ΕΕ, παρότι ο Ερντογάν δήλωσε πρόσφατα κατηγορηματικά ότι αυτή η προοπτική δεν ενδιαφέρει πλέον τη χώρα του. Με αυτή την ιδιότητα αν ήθελε να έχει μια σχέση καλής γειτονίας με την Ελλάδα όπως προβλέπεται από τα σχετικά ευρωπαϊκά κείμενα που έχει προσυπογράψει θα μπορούσε αντί να προβαίνει σε μονομερείς ενέργειες να έχει προηγηθεί μια συνεννόηση μεταξύ των δύο πλευρών.
Η προστασία του περιβάλλοντος και η συνεργασία σε θέματα χαμηλής πολιτικής θα ήταν ένα πολύ καλό σημείο εκκίνησης για τη συζήτηση και των θεμάτων υψηλής πολιτικής.
Τα βήματα της Τουρκίας προμηνύουν θερμό επεισόδιο και ποια θα πρέπει να είναι η αντιμετώπιση της Αθήνας;
Δεν το πιστεύω διότι δεν έχει κανένα λόγο την περίοδο που διανύουμε να προκαλέσει μια κρίση που δεν επιθυμεί κανείς από τους συμμάχους μας, ούτε οι ΗΠΑ, ούτε και η ΕΕ.
Υπάρχουν τόσα ανοιχτά μέτωπα που μια κρίση μεταξύ δύο χωρών-μελών του ΝΑΤΟ θα συναντούσε πολύ έντονη αντίδραση. Θα ανέκοπτε την δυνατότητα συμμετοχής της Τουρκίας σε προγράμματα αμυντικής συνεργασίας με την ΕΕ, κάτι που την ενδιαφέρει και θα την καθιστούσε μέρος του προβλήματος ενώ αυτό που επιθυμεί είναι να εμφανίζεται ως χώρα που συμβάλει σε λύσεις, π.χ., στο Ουκρανικό.
Ωστόσο, η ελληνική πλευρά δεν θα έπρεπε να εφησυχάζει ως προς την στρατηγική κατεύθυνση της Τουρκίας. Αυτή είναι αναθεωρητική καθώς η ηγεσία της και το ιδεολογικό ρεύμα που την υποστηρίζει θεωρεί ότι η Τουρκία ηττήθηκε αποδεχόμενη την συνθήκη της Λωζάνης, μεμφόμενη για αυτό τους κεμαλιστές.
Πρόκειται για μια κομβική αντίθεση των δύο ρευμάτων που διχάζουν την τουρκική κοινωνία.
Η ισλαμική Τουρκία είναι αντί-δυτική. Συμβιβάζεται με το υπάρχον status quo, ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις της ως μέλος του ΝΑΤΟ αλλά προσβλέπει σε αποκατάσταση του προ-κεμαλικού status της αν και εφόσον οι συνθήκες το επιτρέψουν. Αυτή είναι η λογική της μεσαίας δύναμης που υπηρετεί με συνέπεια ο Ερντογάν.
Είναι εφικτός σε αυτές τις συνθήκες ο διάλογος με την Τουρκία;
Είναι επιβεβλημένος. Η φαντασίωση του οθωμανικού παρελθόντος δεν σημαίνει ότι θα μπορέσει ο Ερντογάν να το αναβιώσει ούτε ότι οι διεθνείς συνθήκες θα το επιτρέψουν.
Αλλά ο μη διάλογος δεν εξυπηρετεί τα ελληνικά συμφέροντα. Δεν είναι μια θέση που μπορεί να υποστηριχθεί ούτε στις ΗΠΑ ούτε στην Ευρώπη ειδικά στις σημερινές συνθήκες αβεβαιότητας και αστάθειας. Η ελληνοτουρκικη διαφορά είναι επιλύσιμη. Θα πρέπει επομένως να αναζητηθεί η λύση.
Η Αθήνα δεν αξιοποίησε πιστεύετε την περίοδο των ήρεμων νερών;
Δυστυχώς όχι. Θα έπρεπε να είχαν αναληφθεί πρωτοβουλίες με δεδομένο ότι οι κυβερνήσεις και στις δύο πλευρές στηρίζονταν σε ισχυρές πλειοψηφίες. Η Τουρκία έχει πολλά προβλήματα στα ανατολικά της σύνορα.
Δεν τη συμφέρει να ανοίξει πρόσθετα. Θα μπορούσε να πεισθεί να προσέλθει σε μια διαπραγμάτευση αμοιβαίου οφέλους. Το επόμενο διάστημα θα τεθεί προς συζήτηση η αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης ΕΕ-Τουρκίας. Για την Ελλάδα θα ήταν μια ευκαιρία να αποσπάσει δεσμεύσεις που θα συνέβαλαν σε βελτίωση των διμερών σχέσεων.
Η Αγκυρα ενοχλείται από την συνεργασία Ελλάδας-Ισραήλ;
Ενοχλείται αλλά επειδή υπολογίζει την ισχύ περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, γνωρίζει ότι δεν μπορεί να προκαλέσει πρόβλημα στις δύο χώρες γιατί η απάντηση τους θα είναι πολύ σκληρή.
Άλλωστε και η ίδια συμμαχεί με ομόθρησκες χώρες, όπως κατέδειξε η πρόσφατη συμφωνία της Μέκκας.
Οι δύο αυτοί πόλοι λειτουργούν αποτρεπτικά.
Υπάρχει το κρίσιμο διάστημα μέχρι τις εκλογές της 26ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ. Είναι πιθανό να υπάρξει όξυνση στις σχέσεις του με την Τουρκία λόγω Συριας αλλά ανοιχτή σύγκρουση δεν είναι το πιθανότερο ενδεχόμενο καθώς οι δύο χώρες διατηρούν διαύλους επικοινωνίας.