Η Απειλή του Περιφερειακού Μεγαπόλεμου στην Ανατολική Αφρική
Σχετικά Άρθρα
Η κατάσταση στην Ανατολική Αφρική είναι εκρηκτική, με δύο από τις πιο καταστροφικές συγκρούσεις του αιώνα να απειλούν να ενώσουν δυνάμεις τους. Από τη μια πλευρά, ο πόλεμος στο Τιγκράι της βόρειας Εθιοπίας, που πιθανότατα σκότωσε 600.000 ανθρώπους μεταξύ 2020 και 2022 και φαίνεται έτοιμος να ξαναπυρποληθεί. Από την άλλη, η συνεχιζόμενη κατάρρευση στο Σουδάν, χαρακτηρισμένη από μαζικές δολοφονίες, καταστροφή ολόκληρων πόλεων και φαινόμενα που θυμίζουν γενοκτονία. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτές οι συγκρούσεις μπορεί να συγχωνευθούν σε ένα ενιαίο, καταστροφικό μέτωπο, με την Εθιοπία να παίζει πλέον ενεργό ρόλο.
Η Επίθεση στο Καρμάκ και η Εμπλοκή της Εθιοπίας
Πρόσφατα, στις 23 Μαρτίου, μαχητές από τις συμμαχικές δυνάμεις RSF (Rapid Support Forces) και SPLM-N (Sudan People’s Liberation Movement North) νίκησαν τον σουδανικό στρατό στην στρατηγική πόλη Καρμάκ στην πολιτεία Blue Nile. Δεν επρόκειτο για απλή νίκη: Οι αντάρτες εισέβαλαν από εδάφη της Εθιοπίας, όπου η κυβέρνηση του Abiy Ahmed τους φιλοξενούσε. Ο κυβερνήτης της επαρχίας Καρμάκ δεν δίστασε να το χαρακτηρίσει “εισβολή”, κατηγορώντας ανοιχτά την Εθιοπία για υποστήριξη. Ιδιωτικά, ανώτατοι αξιωματικοί του σουδανικού στρατού ενημερώνουν εδώ και μήνες ότι η Addis Ababa έχει γίνει ενεργός συμμετέχων στον εμφύλιο.
Αυτή η εξέλιξη μετατρέπει μια θεωρητική απειλή σε εφιάλτη. Σύμφωνα με αναφορές, όπως αυτή της Arab Weekly τον Ιανουάριο, η ηγεσία του σουδανικού στρατού βλέπει πλέον την Εθιοπία ως επίσημο αντίπαλο. Η επίθεση πέτυχε παρά τις προφυλάξεις του στρατού, που είχε μετακινήσει δυνάμεις στην περιοχή. Οι αντάρτες, εκπαιδευμένοι σε κατασκήνωση στην περιοχή Benishangul-Gumuz της Εθιοπίας με χρηματοδότηση από τα ΗΑΕ, κατέλαβαν εξοπλισμό και αιχμαλώτισαν αξιωματικούς, προκαλώντας χάος.
Η Στρατηγική του Νέου Μετώπου στο Blue Nile
Η έναρξη αυτού του νέου μετώπου στο νότιο Σουδάν έρχεται σε μια στιγμή που οι κύριες μάχες μαίνονται στην κεντρική περιοχή Kordofan. Οι RSF φαίνεται να ήλπιζαν σε εύκολη νίκη εκεί, αλλά υπέστησαν απρόσμενες ήττες νωρίτερα φέτος. Η κίνηση στο Blue Nile είναι πιθανότατα τακτική: Στόχος είναι να διασκορπίσει τις δυνάμεις του SAF (Sudanese Armed Forces), κάνοντας τον στρατό να απλώσει τις γραμμές του. Επιπλέον, πρόκειται για αποτέλεσμα της απροσδόκητης συμμαχίας μεταξύ RSF και SPLM-N, που παλιότερα ήταν εχθροί.
Από το 2013, οι RSF είχαν καταστείλει με βιαιότητα την εξέγερση της SPLM-N εναντίον της Χαρτούμ, διαπράττοντας εγκλήματα όπως μαζικές δολοφονίες και βιασμούς στα Nuba Mountains, σύμφωνα με την Human Rights Watch. Η συμμαχία του 2025 προκαλεί έκπληξη, ακόμη και εντός των ομάδων, καθώς οι δυνάμεις τους δεν έχουν ενωθεί πλήρως. Παρόλα αυτά, η επιθετική επιχείρηση πέτυχε, ανοίγοντας νέο μέτωπο και χτυπώντας τον ηγέτη του SAF, Γενικό Al-Burhan, σε μια κρίσιμη φάση.
Ο Ρόλος των ΗΑΕ και η Πίεση στην Εθιοπία
Πίσω από αυτή την εμπλοκή κρύβεται η επιρροή των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Μια έρευνα της Reuters αποκάλυψε διπλωματικά έγγραφα που δείχνουν ότι τα ΗΑΕ χρηματοδότησαν την κατασκευή της κατασκήνωσης στην Benishangul-Gumuz, παρέχοντας εκπαιδευτές και logistics. Από το 2018, όταν ανέλαβε ο Abiy Ahmed, τα ΗΑΕ έχουν στηρίξει την Εθιοπία οικονομικά και στρατιωτικά, βοηθώντας στη νίκη κατά του Tigray People’s Liberation Front (TPLF) με drones και όπλα.
Ο Abiy βλέπει την υποστήριξη των ΗΑΕ ως εγγύηση επιβίωσης, ειδικά με τις συνεχιζόμενες εξεγέρσεις στην Amhara και την απειλή νέου πολέμου στο Τιγκράι. Ειδικοί όπως ο Cameron Hudson τονίζουν ότι η Εθιοπία ενεργεί περισσότερο από πίεση παρά από κίνητρα. Τα ΗΑΕ, που στηρίζουν και τις RSF στο Σουδάν, φαίνεται να ωθούν την Addis Ababa να πάρει θέση υπέρ των παραστρατιωτικών, ιδιαίτερα τώρα που δυσκολεύονται να μεταφέρουν όπλα λόγω περιφερειακών πιέσεων.
Ιστορικές Πληγές και Συμμαχίες
Η εμπλοκή της Εθιοπίας δεν οφείλεται μόνο στα ΗΑΕ. Ο πόλεμος στο Τιγκράι άφησε βαθιές ουλές: Ο σουδανικός στρατός εκμεταλλεύτηκε την αναταραχή για να καταλάβει το 90% της διαμφισβητούμενης περιοχής Al-Fashaga, ενώ φιλοξένησε Τιγκραίους μαχητές. Το 2025, η TPLF βοήθησε τον SAF να απελευθερώσει την Χαρτούμ, εντείνοντας την πικρία. Επιπλέον, ο SAF πλησιάζει την Ερυθραία, εχθρό της Εθιοπίας, η οποία φοβάται ότι ο Abiy επιβουλεύεται τα εδάφη της για πρόσβαση στη θάλασσα.
Η Ερυθραία οπλίζει Τιγκραίους αντάρτες και συνεργάζεται με τον SAF εναντίον των RSF, χρησιμοποιώντας αεροδρόμια και εκπαίδευση. Αυτή η συμμαχία βασίζεται σε κοινό φόβο απέναντι στην Εθιοπία. Παράλληλα, η Αίγυπτος εμπλέκεται λόγω του Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD), που απειλεί τον Νείλο. Η Καίρο βλέπει το φράγμα ως υπαρξιακή απειλή και υποστηρίζει τον SAF μέσω συμφωνιών άμυνας και βομβαρδισμών σε δρόμους ανεφοδιασμού των RSF από τη Λιβύη.
Περιφερειακές Εντάσεις και Μεγαλύτεροι Κίνδυνοι
Οι συμμαχίες θυμίζουν περίπλοκο ιστό, με δύο μπλοκ να διαμορφώνονται: Το ένα με Σαουδική Αραβία, Αίγυπτο και Τουρκία, το άλλο με ΗΑΕ και Ισραήλ. Αυτό επηρεάζει χώρες όπως η Σομαλία, που ακύρωσε πρόσβαση λιμανιών στα ΗΑΕ λόγω της αναγνώρισης της Somaliland από το Ισραήλ και την Εθιοπία. Η Εθιοπία γίνεται κρίσιμος διάδρομος για όπλα προς RSF, εν μέσω φόβων για την επεκτατική της πολιτική.
Η κατάσταση μπορεί να επεκταθεί: Στο Νότιο Σουδάν, ο εμφύλιος εντείνεται με τον SAF να στηρίζει μία πλευρά και την κυβέρνηση του Salva Kiir την RSF, ρισκάροντας εμπλοκή της Ουγκάντας. Με ιστορικό 400.000 νεκρών από τον εμφύλιο του Νότιου Σουδάν, ένας ευρύτερος πόλεμος θα ενώσει τρεις αιματοβαμμένες συγκρούσεις, δημιουργώντας καταστροφή.
Τι Συμβαίνει Επόμενο; Οι Πιθανοί Σκανδάλες
Οι πιθανές εστίες σύγκρουσης είναι πολλές. Έμμεση εθιοπική εμπλοκή μπορεί να προκαλέσει αντίδραση από την Ερυθραία, που θα υποστηρίξει εξεγέρσεις στην Amhara ή Τιγκράι. Η Εθιοπία φαίνεται έτοιμη να χτυπήσει το Τιγκράι, και ο SAF μπορεί να επέμβει υπέρ της TPLF. Αν ο SAF αντεπιτεθεί, η Αίγυπτος ίσως εμπλακεί, ενώ απειλές κατά της Ερυθραίας θα πυροδοτήσουν γενικευμένη σύγκρουση. Όπως το 1914 στην Ευρώπη, ένας σπινθήρας μπορεί να ανάψει τα πάντα, θυμίζοντας ότι το 2026 απειλεί να γίνει νέο 1939.
Παρά ταύτα, ακόμη και χωρίς mega πόλεμο, ο εμφύλιος στο Σουδάν συνεχίζεται αμείωτος. Τρία χρόνια μετά την έναρξη, με μισό εκατομμύριο μαχητές εκατέρωθεν, οι θηριωδίες ολοένα αυξάνονται. Η άλωση της Al Fasher τον Οκτώβριο έφερε 60.000 νεκρούς σε μία εβδομάδα, ξεπερνώντας σε ταχύτητα ακόμη και τη Γάζα. Εξωτερικοί παράγοντες τροφοδοτούν την τραγωδία, ενώ ο κόσμος την αγνοεί.
Συμπεράσματα και Προοπτικές
Αυτή η κρίση υπογραμμίζει την ανάγκη διεθνούς προσοχής στην Ανατολική Αφρική, όπου γεωπολιτικοί ιστόι απειλούν να μετατρέψουν τοπικές διαμάχες σε περιφερειακή καταστροφή. Η Εθιοπία, παγιδευμένη μεταξύ εξαρτήσεων και φόβων, ρισκάρει να γίνει καταλύτης. Για την περιοχή, η ειρήνη απαιτεί διπλωματία πέρα από εθνικά συμφέροντα, αλλά οι ενδείξεις δείχνουν το αντίθετο.
Αν γνωρίζατε ήδη αυτές τις εξελίξεις ή βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, μοιραστείτε το με φίλους που νοιάζονται για διεθνή ζητήματα. Περιηγηθείτε στον ιστότοπό μας για περισσότερα άρθρα σχετικά με συγκρούσεις στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή – υπάρχουν πολλές αναλύσεις που μπορεί να σας φωτίσουν.