Το τρίτο κομμάτι του μηχανισμού είναι το φορολογικό κίνητρο της δεκαετίας για να βγουν σπίτια στο ενοίκιο
Το τέταρτο κομμάτι του μηχανισμού αφορά την ενεργοποίηση των δήμων και των περιφερειών με στόχο να αξιοποιηθούν δημοτικά και περιφερειακά ακίνητα που σήμερα παραμένουν κλειστά ή υπολειτουργούν, κυρίως σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές, όπου το στεγαστικό πρόβλημα για τους εργαζόμενους του Δημοσίου είναι ιδιαίτερα οξύ. Στο πλαίσιο της ίδιας στρατηγικής, η κυβέρνηση ξεκλειδώνει αυτά τα ακίνητα μέσω προγραμμάτων ανακαίνισης ώστε να διατεθούν ως κατοικίες με μακροχρόνια μίσθωση.
Η στόχευση είναι συγκεκριμένη: δημοτικά ή περιφερειακά κτίρια που σήμερα μένουν ανενεργά να ανακαινιστούν και να διατεθούν σε εργαζόμενους που απασχολούνται μόνιμα ή για περιορισμένο χρονικό διάστημα σε δημόσιες υπηρεσίες της περιοχής, αλλά δεν διαθέτουν δική τους κατοικία στον οικείο δήμο ή περιφέρεια. Πρόκειται κυρίως για εκπαιδευτικούς, γιατρούς, νοσηλευτές, προσωπικό σχολείων, νοσοκομείων, κέντρων υγείας, αγροτικών ιατρείων, καθώς και στελέχη της Αστυνομίας, της Πυροσβεστικής και εργαζόμενους σε κοινωνικές δομές ή δράσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Το πέμπτο κομμάτι του μηχανισμού αφορά τη στήριξη του ενοικιαστή, με ιδιαίτερη έμφαση σε μια κατηγορία που μέχρι πρότινος δεν είχε τη δέουσα προσοχή: σε εργαζόμενους που υπηρετούν στην Περιφέρεια, σε περιοχές όπου η προσφορά κατοικίας είναι περιορισμένη, με τις τιμές να έχουν εκτοξευτεί είτε λόγω τουρισμού είτε λόγω χαμηλού αποθέματος. Από τον περασμένο Νοέμβριο και σε ετήσια βάση θα επιστρέφεται ένα ενοίκιο κύριας και φοιτητικής κατοικίας
Το έκτο κομμάτι, που λειτουργεί ως έμμεσο εργαλείο προσφοράς, είναι το φρένο στη βραχυχρόνια μίσθωση τύπου Airbnb, εκεί όπου έχει διαπιστωθεί ότι στραγγίζει η αγορά μακροχρόνιου ενοικίου. Ο περιορισμός νέων βραχυχρόνιων μισθώσεων που ίσχυε ήδη για τα 1ο, 2ο και 3ο Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου Αθηναίων επεκτείνεται και στην Α’ Δημοτική Κοινότητα του Δήμου Θεσσαλονίκης από την 1η Μαρτίου του 2026 και ως το τέλος του έτους με δυνατότητα παράτασης. Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά: στη Θεσσαλονίκη καταγράφονται περίπου 7.500 εγγραφές στο Μητρώο Βραχυχρόνιας Μίσθωσης, εκ των οποίων οι 4.800 βρίσκονται στην Α’ Δημοτική Κοινότητα, ενώ οι δηλώσεις βραχυχρόνιας μίσθωσης στον δήμο έχουν διπλασιαστεί μεταξύ 2022-2024.
Το πιο κρίσιμο, όμως, και αυτό που αλλάζει τη συμπεριφορά της συγκεκριμένης αγοράς, είναι τι συμβαίνει όταν μεταβιβάζεται ένα ακίνητο μέσα σε ζώνη απαγόρευσης νέων Airbnb. Για τις περιοχές όπου απαγορεύεται η νέα βραχυχρόνια μίσθωση, δηλαδή τα τρία Δημοτικά Διαμερίσματα της Αθήνας και η Α’ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, σε περίπτωση μεταβίβασης του ακινήτου αυτό θα διαγράφεται από το μητρώο ακινήτων βραχυχρόνιας διαμονής και δεν επιτρέπεται η επανεγγραφή του για όσο διάστημα ισχύει ο περιορισμός. Με άλλα λόγια, η άδεια δεν ακολουθεί το ακίνητο, σβήνει με τη μεταβίβαση. Και αυτό λειτουργεί ως κόφτης σε μια άτυπη αγορά που είχε αρχίσει να συμπεριφέρεται σαν να μεταβιβάζεται το δικαίωμα μαζί με το ακίνητο.
Συνολικά, τα έξι νέα μέτρα δεν έρχονται αποσπασματικά, αλλά συμπεριλαμβάνονται σε ένα ευρύ πλέγμα στεγαστικών παρεμβάσεων που έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή τα τελευταία χρόνια και επεκτείνονται έως το 2027, με συνολικό δημοσιονομικό αποτύπωμα που υπερβαίνει τα 7 δισ. ευρώ και αφορά περισσότερους από 1,6 εκατομμύριο δικαιούχους. Η κυβερνητική στρατηγική αποτυπώνεται πλέον καθαρά: στροφή στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών με εργαλεία που ενεργοποιούν αδρανή ακίνητα, συγκρατούν τα ενοίκια και ενισχύουν τη μακροχρόνια μίσθωση.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και άλλες σημαντικές παρεμβάσεις που έχουν ανακοινωθεί ή δρομολογούνται. Ξεχωρίζουν το οικιστικό πρόγραμμα των Ενόπλων Δυνάμεων
Ηδη από πέρυσι και τα προηγούμενα χρόνια έχουν τεθεί σε εφαρμογή μέτρα με ισχυρό αποτύπωμα στην αγορά: η μεσοσταθμική μείωση του ΕΝΦΙΑ κατά 34% για τα φυσικά πρόσωπα, η κατάργηση του φόρου γονικών παροχών έως 800.000 ευρώ, η αναστολή του ΦΠΑ στις νέες οικοδομές, τα προγράμματα «Σπίτι μου», «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους», «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», καθώς και η αύξηση του φοιτητικού στεγαστικού επιδόματος. Την ίδια στιγμή αυστηροποιήθηκαν οι κανόνες για τη βραχυχρόνια μίσθωση και την Golden Visa με στόχο να περιοριστεί η πίεση στις τιμές των ενοικίων σε περιοχές υψηλής ζήτησης.
Φέτος το πακέτο συμπληρώθηκε με νέες παρεμβάσεις: επέκταση των φοροαπαλλαγών για κενά ακίνητα, γενναία μείωση και σταδιακή κατάργηση του ΕΝΦΙΑ σε μικρούς οικισμούς, παράταση της αναστολής ΦΠΑ στις νέες οικοδομές, συνέχιση των περιορισμών στα Airbnb, θεσμοθέτηση της κοινωνικής αντιπαροχής και μείωση του φόρου εισοδήματος από ενοίκια με ενδιάμεσο συντελεστή 25%.
Φωτογραφίες: Getty images / Ideal image, EUROKINISSI