Σοβαρές ενστάσεις για τους χειρισμούς της ελληνικής πλευράς στο ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector) διατύπωσε ο αντιστράτηγος ε.α. Γιάννης Μπαλτζώης, υποστηρίζοντας ότι η ενημέρωση της Άγκυρας μέσω της Γαλλίας ενδέχεται να δημιουργήσει επικίνδυνα προηγούμενα για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις διαφορές μεταξύ δύο ελληνικών NAVTEX, θέτοντας το ερώτημα γιατί στη μία γίνεται αναφορά στην ελληνική ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, ενώ στην άλλη απουσιάζει αντίστοιχη διατύπωση.
«Όταν ενημερώνεις την Τουρκία, αναγνωρίζεις εμμέσως ότι έχει δικαιώματα»
Ο Γιάννης Μπαλτζώης άσκησε έντονη κριτική στην επιλογή να ενημερωθεί η Τουρκία για τις δραστηριότητες που σχετίζονται με την πόντιση του υποθαλάσσιου καλωδίου, ακόμη και εάν η επικοινωνία πραγματοποιήθηκε μέσω της γαλλικής πλευράς.
Κατά την εκτίμησή του, η πρακτική αυτή δεν αποτελεί μια απλή διπλωματική διαδικασία, αλλά μπορεί να αποκτήσει ευρύτερες νομικές και πολιτικές προεκτάσεις.
Όπως εξήγησε, όταν ένα κράτος ενημερώνει τρίτη χώρα για δραστηριότητες σε θαλάσσια περιοχή όπου θεωρεί ότι διαθέτει αποκλειστικά κυριαρχικά δικαιώματα, δημιουργείται ο κίνδυνος η άλλη πλευρά να επικαλεστεί μελλοντικά αυτή την πρακτική ως ένδειξη αναγνώρισης των αξιώσεών της.
Ο αντιστράτηγος ε.α. αναφέρθηκε επίσης σε δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Yeni Şafak, σύμφωνα με το οποίο η Άγκυρα διαθέτει έγγραφο σχετικό με την ενημέρωση που έλαβε.
Η συγκεκριμένη αναφορά παρουσιάστηκε από τον ίδιο ως πρόσθετος λόγος ανησυχίας, καθώς εκτιμά ότι η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει κάθε διπλωματική κίνηση για να ενισχύσει τις θέσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι δύο NAVTEX και το κρίσιμο ερώτημα για την ελληνική ΑΟΖ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του Γιάννη Μπαλτζώη σε δύο ελληνικές NAVTEX, τις 1404 και 1411, που αφορούν διαφορετικές υποθαλάσσιες καλωδιακές δραστηριότητες.
Σύμφωνα με όσα υποστήριξε, η πρώτη NAVTEX, που σχετίζεται με καλώδιο οπτικών ινών, περιλαμβάνει ρητή αναφορά σε περιοχή εντός της ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.
Αντίθετα, όπως επισήμανε, η δεύτερη NAVTEX, που συνδέεται με το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI, περιγράφει γεωγραφικά τη θαλάσσια περιοχή και τις ερευνητικές δραστηριότητες χωρίς να χρησιμοποιεί αντίστοιχη διατύπωση περί ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Ο ίδιος αναρωτήθηκε γιατί υπάρχει αυτή η διαφοροποίηση μεταξύ δύο αναγγελιών που αφορούν δραστηριότητες στην ευρύτερη περιοχή της Κρήτης και της Ανατολικής Μεσογείου.
Για τον Γιάννη Μπαλτζώη, το ζήτημα δεν περιορίζεται στη διατύπωση ενός τεχνικού εγγράφου. Συνδέεται με τη συνολική στάση της Αθήνας απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις και ειδικότερα στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
«Μήπως αποδεχόμαστε σιωπηρά το τουρκολιβυκό μνημόνιο;»
Ο αντιστράτηγος ε.α. προχώρησε σε μια ιδιαίτερα αιχμηρή εκτίμηση, υποστηρίζοντας ότι οι ελληνικοί χειρισμοί ενδέχεται να εκληφθούν ως σιωπηρή αποδοχή των τουρκικών αξιώσεων που αποτυπώνονται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Διευκρίνισε, πάντως, ότι πρόκειται για τη δική του ανάγνωση των εξελίξεων και εξέφρασε την ελπίδα να αποδειχθεί λανθασμένη.
Υπενθύμισε ότι η Ελλάδα αμφισβητεί τη νομιμότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου και διαθέτει συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο.
Στο πλαίσιο αυτό, επέκρινε την ελληνική πλευρά επειδή, κατά την άποψή του, δεν αξιοποιεί επαρκώς τα επιχειρήματα που της παρέχει το διεθνές δίκαιο.
Συνέδεσε μάλιστα το συγκεκριμένο ζήτημα με το ευρύτερο τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», υποστηρίζοντας ότι οι παραχωρήσεις σε επίπεδο διαδικασιών μπορούν να αξιοποιηθούν από την Άγκυρα σε επόμενες διεκδικήσεις.
Η παρέμβαση Παυλόπουλου και το διεθνές δίκαιο
Ο Γιάννης Μπαλτζώης επικαλέστηκε και δημόσια παρέμβαση του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου.
Σύμφωνα με όσα μετέφερε, ο κ. Παυλόπουλος είχε επισημάνει ότι η προφορική ενημέρωση της Άγκυρας από τη Γαλλία εγείρει ζήτημα προστασίας των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Ο αντιστράτηγος ε.α. υπογράμμισε ότι η πόντιση του καλωδίου πρέπει να προχωρήσει με πλήρη εφαρμογή των διατάξεων του διεθνούς δικαίου.
Παράλληλα, επέκρινε την απόσταση που, κατά την εκτίμησή του, υπάρχει ανάμεσα στη διαρκή επίκληση του διεθνούς δικαίου από την ελληνική πλευρά και στην πρακτική εφαρμογή του.
Το κεντρικό του επιχείρημα ήταν ότι η Ελλάδα δεν αρκεί να επικαλείται τη νομιμότητα των θέσεών της, αλλά οφείλει να τις υπερασπίζεται έμπρακτα.
Το μήνυμα των ΗΠΑ και η στάση της Άγκυρας
Ο Γιάννης Μπαλτζώης αναφέρθηκε και στις αμερικανικές τοποθετήσεις για το Great Sea Interconnector.
Επικαλέστηκε προηγούμενη δήλωση του Μάρκο Ρούμπιο για την αμερικανική υποστήριξη στο έργο, καθώς και την ανάγκη διπλωματικής αντιμετώπισης ευαίσθητων ζητημάτων που αφορούν τρίτες χώρες.
Στάθηκε επίσης σε τοποθέτηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, σύμφωνα με την οποία δεν δικαιολογείται η προβολή αντιρρήσεων ή ενστάσεων απέναντι σε έργα ηλεκτρικής διασύνδεσης όπως το GSI.
Κατά την ερμηνεία του, οι αμερικανικές επισημάνσεις καταδεικνύουν ότι η Αθήνα θα μπορούσε να ακολουθήσει διαφορετική προσέγγιση.
Αντιπαρέβαλε, μάλιστα, τη στάση της ελληνικής πλευράς με την ικανοποίηση που, όπως υποστήριξε, εξέφρασε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν για τις εξελίξεις.
«Υποχωρήσαμε ξανά»
Στο τέλος της παρέμβασής του, ο αντιστράτηγος ε.α. ρωτήθηκε ευθέως εάν θεωρεί ότι η Ελλάδα υποχώρησε για ακόμη μία φορά.
Η απάντησή του ήταν καταφατική, συνοδευόμενη από την επισήμανση ότι δεν διακρίνει κάποιο συγκεκριμένο ελληνικό όφελος από τους χειρισμούς που περιέγραψε.
Ο Γιάννης Μπαλτζώης επανέλαβε ότι θα επιθυμούσε να διαψευστούν οι εκτιμήσεις του, επιμένοντας ωστόσο ότι οι τοποθετήσεις του Προκόπη Παυλόπουλου, τα μηνύματα της αμερικανικής πλευράς και η τουρκική αντίδραση συνθέτουν μια εικόνα που προκαλεί προβληματισμό.
Η ουσία της παρέμβασής του επικεντρώθηκε στον κίνδυνο να μετατραπούν διαδικαστικοί διπλωματικοί χειρισμοί σε επιχειρήματα που θα χρησιμοποιήσει η Τουρκία σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις ή αντιπαραθέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες.