Θεσμοθετείται επίσημα από σήμερα Παρασκευή (28/08) το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα (ΕΧΠ-Β) με την υπογραφή της σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, τον Υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο, καθώς και τους Υφυπουργούς Μαριλένα Σούκουλη και Λάζαρο Τσαβδαρίδη.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο αντικαθιστά το παρωχημένο σχέδιο του 2009, θέτοντας σαφείς κανόνες, βάζοντας τέλος στη διάσπαρτη εκτός σχεδίου εγκατάσταση μονάδων και προτάσσοντας την οργανωμένη ανάπτυξη σε Επιχειρηματικά Πάρκα, τις κρίσιμες πρώτες ύλες και την κυκλική οικονομία.
Βιομηχανία και logistics ως ενιαίο σύστημα και κρίσιμες πρώτες ύλες
Για πρώτη φορά στην ελληνική χωροταξική νομοθεσία, ο σχεδιασμός αντιμετωπίζει τη βιομηχανική παραγωγή και τη διακίνηση εμπορευμάτων (εφοδιαστική αλυσίδα) ως ένα ενιαίο, αδιαίρετο παραγωγικό σύστημα.
Παράλληλα, το νέο ΕΧΠ-Β δίνει άμεση προτεραιότητα στην αξιοποίηση των κρίσιμων και στρατηγικών πρώτων υλών της χώρας, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1252. Παρέχεται σαφής χωρική υποστήριξη σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αλυσίδες αξίας και επενδύσεις που συνδέονται με τον εξορυκτικό και μεταποιητικό τομέα των πρώτων υλών, ενισχύοντας τη στρατηγική αυτονομία της χώρας.
Τέλος στη διάσπαρτη δόμηση – προτεραιότητα στα επιχειρηματικά πάρκα
Η κεντρική φιλοσοφία του νέου πλαισίου συμπυκνώνεται στη σταδιακή μετάβαση από την ακανόνιστη και διάσπαρτη εκτός σχεδίου εγκατάσταση μονάδων προς οργανωμένες μορφές χωροθέτησης.
Στο πλαίσιο αυτό προωθείται η επανεξέταση του θεσμικού πλαισίου των Επιχειρηματικών Πάρκων μέσω Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής, με στόχο την απλοποίηση των διαδικασιών έγκρισης, τη διαφανή διοίκηση και την επιτάχυνση των απαιτούμενων αδειοδοτήσεων.
Δίνεται απόλυτη προτεραιότητα στην εγκατάσταση νέων μονάδων εντός θεσμοθετημένων υποδοχέων ή σε περιοχές με καθορισμένες χρήσεις γης που επιτρέπουν τη βιομηχανία, ενώ παράλληλα παρέχονται κίνητρα για τον εκσυγχρονισμό, τη λελογισμένη επέκταση υφιστάμενων βιομηχανικών πόλων και την περιβαλλοντική εξυγίανση περιοχών με άτυπες συγκεντρώσεις.
Επιπλέον, εισάγεται ως κρίσιμη παράμετρος σχεδιασμού η διαθεσιμότητα εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού στην περιοχή εγκατάστασης.
Βιώσιμη αναπτυξη, κυκλική οικονομία και κλιματική ανθεκτικότητα
Το νέο ΕΧΠ-Β ενσωματώνει πλήρως τις κατευθύνσεις της αντίστοιχης Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ).
Θεσμοθετούνται αυστηροί όροι για την προστασία του περιβάλλοντος, προωθείται η βιομηχανική συμβίωση (όπου τα απόβλητα μιας μονάδας μπορούν να αποτελέσουν πρώτη ύλη για άλλη), η αποδοτική χρήση των πόρων και η κυκλική οικονομία, ενώ ενισχύεται η προσαρμογή της παραγωγικής δραστηριότητας στην κλιματική αλλαγή.
Ειδική μέριμνα για μητροπολιτικές περιοχές και νησιά
Το πλαίσιο εισάγει ειδικές ρυθμίσεις ανάλογα με τις χωρικές ιδιαιτερότητες της χώρας.
Στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη απαγορεύεται ρητά η διάσπαρτη χωροθέτηση νέων βιομηχανικών μονάδων.
Αντίθετα, προωθείται η εγκατάσταση αποκλειστικά σε οργανωμένους υποδοχείς, η εξυγίανση των Άτυπων Βιομηχανικών Συγκεντρώσεων (ΑΒΣ) και η προσέλκυση μονάδων υψηλής τεχνολογίας.
Για τον νησιωτικό χώρο λαμβάνεται υπόψη η ιδιαίτερη περιβαλλοντική ευαισθησία.
Προτάσσεται η αξιοποίηση τοπικών πρώτων υλών, η δημιουργία συνεργειών με τον πρωτογενή τομέα και τον τουρισμό, η αποφυγή ασύμβατων χρήσεων γης και η κάλυψη των βασικών παραγωγικών και εφοδιαστικών αναγκών των νησιών με όρους περιβαλλοντικής συμβατότητας.