
Σοβαρά ερωτήματα για το διπλωματικό παρασκήνιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, τον ρόλο της Γαλλίας και τις ενδεχόμενες συνέπειες για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα έθεσε ο Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στον RThess 94,5 και στον Στέφανο Διαμαντόπουλο.
Ο γεωπολιτικός αναλυτής υποστήριξε ότι η πρόοδος του Great Sea Interconnector είναι αναγκαία, προειδοποίησε όμως ότι παραμένει άγνωστο το διπλωματικό τίμημα της διαδικασίας που ακολουθήθηκε. Παράλληλα, ανέλυσε τις επιδιώξεις ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας, επισημαίνοντας την απουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τις μεγάλες γεωπολιτικές διαπραγματεύσεις.
«Το έργο πρέπει να γίνει, αλλά με ποιο κόστος;»
Ο Σάββας Καλεντερίδης ξεκαθάρισε εξαρχής ότι θεωρεί την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου έργο ιδιαίτερης ενεργειακής και γεωπολιτικής σημασίας.
Υπενθύμισε ότι η Κύπρος παραμένει το μοναδικό κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν είναι συνδεδεμένο με το ενιαίο ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο, ενώ η προοπτική επέκτασης της διασύνδεσης προς το Ισραήλ θα μπορούσε να της προσδώσει ρόλο ενεργειακού κόμβου μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.
Αναφέρθηκε επίσης στην ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, ύψους περίπου 700 εκατομμυρίων ευρώ, καθώς και στην αβεβαιότητα σχετικά με το τελικό οικονομικό όφελος για τους Κύπριους καταναλωτές.
Ωστόσο, το βασικό ζήτημα της παρέμβασής του ήταν διαφορετικό: τι άλλαξε μετά τις τουρκικές παρεμβάσεις του 2024 και γιατί η Άγκυρα εμφανίζεται πλέον να μην εμποδίζει τις εργασίες με τον ίδιο τρόπο;
Η γαλλική εμπλοκή και το ερώτημα για τη ρηματική διακοίνωση
Ο αναλυτής υπενθύμισε ότι το 2024 η Τουρκία έστειλε πέντε πολεμικά πλοία στην περιοχή των ερευνών, με αποτέλεσμα τη διακοπή των εργασιών. Χαρακτήρισε την εξέλιξη ελληνική υποχώρηση, παραπέμποντας και σε σχετική τοποθέτηση του κυβερνητικού βουλευτή Άγγελου Συρίγου.
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στη συμμετοχή γαλλικών επιχειρήσεων στο έργο, στην προοπτική μεταβίβασης του 66% του Great Sea Interconnector σε γαλλική εταιρεία και στη διπλωματική κινητοποίηση του Παρισιού.
Κατά την εκτίμησή του, η εξέλιξη συνδέεται με πολιτική συνεννόηση μεταξύ Κυριάκου Μητσοτάκη και Εμανουέλ Μακρόν, ενώ ο Γάλλος πρόεδρος ανέλαβε επαφές με την τουρκική πλευρά.
Το ερώτημα που έθεσε ήταν χαρακτηριστικό:
«Αν είναι ανώδυνη η ρηματική διακοίνωση, γιατί δεν την κάναμε εμείς μετά το 2024, όταν έστειλε πέντε πλοία;»
Ο Καλεντερίδης διευκρίνισε ότι δεν γνωρίζει τι ακριβώς συμφωνήθηκε. Ως πιθανές εξηγήσεις για την αλλαγή της τουρκικής στάσης παρουσίασε είτε την άσκηση ισχυρών πιέσεων προς την Άγκυρα είτε την ικανοποίηση όρων που είχε θέσει η ίδια.
Πρόκειται, όπως αναγνώρισε, για εκτιμήσεις και όχι για αποδεδειγμένες πληροφορίες.
«Η Ελλάδα δεν χρειάζεται άδεια από την Τουρκία»
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στη νομική και διπλωματική διάσταση της πόντισης υποθαλάσσιων καλωδίων.
Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η ελληνική πλευρά δεν πρέπει να εγκλωβίζεται σε μια αντιπαράθεση περί «αδειών», αλλά να επιμένει στα δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο και στην αρμοδιότητα έκδοσης των σχετικών ναυτιλιακών αναγγελιών.
Κατά την προσέγγισή του, η Τουρκία επιχειρεί εδώ και χρόνια να δημιουργήσει διπλωματικό προηγούμενο, ζητώντας γραπτή ενημέρωση από τρίτες χώρες για έργα υποθαλάσσιων καλωδίων.
Αναφέρθηκε σε περιπτώσεις χωρών όπως η Ιταλία, η Γερμανία, η Ολλανδία και η Σαουδική Αραβία, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα επιδιώκει να εμφανίζεται ως απαραίτητος συνομιλητής σε θαλάσσιες περιοχές όπου προβάλλει διεκδικήσεις.
Παράλληλα, επέκρινε τη διαχρονική απουσία οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, αντιπαραβάλλοντας τις κινήσεις της Λευκωσίας με την ελληνική πολιτική.
Υπενθύμισε τις κυπριακές ενέργειες για την ΑΟΖ, τις συμφωνίες οριοθέτησης με γειτονικά κράτη και την κατάθεση συντεταγμένων στον ΟΗΕ, ενώ αναφέρθηκε στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 και στις μεταγενέστερες τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το συμπέρασμά του ήταν ότι η Αθήνα οφείλει να υπερασπίζεται τα δικαιώματά της χωρίς να επιτρέπει στην Τουρκία να αποκτά ρόλο στη διαδικασία μέσω διπλωματικών πρακτικών.
Η προειδοποίησή του ήταν σαφής: ακόμη και αν το έργο προχωρήσει, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα των συνεπειών που μπορεί να εμφανιστούν αργότερα στις ελληνικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η νέα τριμερής και η σύγκριση με τη Γιάλτα
Στο δεύτερο μέρος της συνέντευξης, η συζήτηση μεταφέρθηκε στη διεθνή γεωπολιτική σκηνή και στις επαφές μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ρωσίας και Κίνας.
Ο Καλεντερίδης χρησιμοποίησε ως ιστορικό σημείο αναφοράς τη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945, όταν οι ηγέτες των τριών μεγάλων συμμαχικών δυνάμεων διαπραγματεύθηκαν τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων.
Εκτίμησε ότι η διεθνής ισορροπία μεταβάλλεται ξανά, με την Κίνα να ενισχύει τη θέση της, τη Ρωσία να διεκδικεί ρόλο στις μεγάλες αποφάσεις και τις ΗΠΑ να επιχειρούν να διαχειριστούν τον ανταγωνισμό με τις άλλες δύο δυνάμεις.
Κατά την ανάλυσή του, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να θέσει στην ατζέντα τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών και το Ιράν, ενώ η Μόσχα ενδιαφέρεται να συζητηθεί το Ουκρανικό και να ενισχυθεί η διεθνής παρουσία του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Από την πλευρά της, η Κίνα εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε δεσμεύσεις για τα πυρηνικά, καθώς επιδιώκει να περιορίσει την απόστασή της από τις δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις.
«Οικονομική υπερδύναμη, γεωπολιτικός νάνος»
Η σημαντικότερη παρατήρησή του για την Ευρώπη αφορούσε την αδυναμία της να συμμετέχει ισότιμα στη διαμόρφωση των παγκόσμιων συσχετισμών.
Παρά το οικονομικό της μέγεθος και τη δημογραφική της βαρύτητα, ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει εξαιρετικά αδύναμη σε επίπεδο γεωπολιτικής επιρροής.
«Είμαστε οικονομική υπερδύναμη και γεωπολιτικός νάνος».
Στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι οι συζητήσεις για την Ουκρανία και τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της ευρωπαϊκής ηπείρου πραγματοποιούνται χωρίς ουσιαστική ευρωπαϊκή συμμετοχή.
Το λάθος του Κίσινγκερ και η άνοδος της Κίνας
Ο αναλυτής αναφέρθηκε επίσης στην πολιτική προσέγγισης των Ηνωμένων Πολιτειών με την Κίνα, την οποία συνέδεσε με τη στρατηγική του Χένρι Κίσινγκερ.
Παρότι εξέφρασε τον θαυμασμό του για το βιβλίο «Διπλωματία» και τη στρατηγική σκέψη του Αμερικανού διπλωμάτη, εκτίμησε ότι η μεταφορά αμερικανικών εργοστασίων, κεφαλαίων και τεχνογνωσίας στην Κίνα συνέβαλε στη δημιουργία ενός ισχυρότατου οικονομικού και τεχνολογικού ανταγωνιστή.
Υπογράμμισε ότι το Πεκίνο αξιοποίησε τις επενδύσεις και την τεχνολογική μεταφορά για να αναπτύξει τη βιομηχανία του και να αποκτήσει ισχυρή παρουσία σε κρίσιμους τομείς.
Στη συζήτηση έγινε ιδιαίτερη αναφορά στις μπαταρίες, στην αυτοκινητοβιομηχανία, στα ερευνητικά κέντρα, στις υποδομές και στις μεταφορές.
«Η Ευρώπη χρειάζεται αναδιάρθρωση»
Κλείνοντας, ο Καλεντερίδης έθεσε ζήτημα θεσμικής αναδιάρθρωσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Υποστήριξε ότι η λειτουργία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και ο τρόπος λήψης αποφάσεων, δεν ανταποκρίνονται στην ταχύτητα των διεθνών εξελίξεων.
Αναγνώρισε ότι ενδεχόμενες αλλαγές θα μπορούσαν να συνεπάγονται μεταφορά αρμοδιοτήτων από τα κράτη-μέλη προς τα ευρωπαϊκά όργανα, επέμεινε όμως ότι το υφιστάμενο μοντέλο χρειάζεται επανεξέταση.
Το ερώτημα με το οποίο ολοκλήρωσε την παρέμβασή του ήταν εάν μπορεί η Ευρώπη να αποδέχεται ότι άλλες δυνάμεις συζητούν για τη δική της μελλοντική ασφάλεια, χωρίς η ίδια να βρίσκεται στο τραπέζι των αποφάσεων.



