Σφοδρή κριτική στην ομιλία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα άσκησε ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας και Ακαδημαϊκός Προκόπης Παυλόπουλος, υποστηρίζοντας ότι πίσω από την επίκληση του αρχαίου ελληνικού πνεύματος και των αξιών του δυτικού πολιτισμού βρίσκεται μια προσπάθεια διεθνούς νομιμοποίησης του δόγματος Τραμπ για την παγκόσμια επικυριαρχία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Μιλώντας την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2026 στην εκπομπή «Τέρμα στο Γκάζι» του Αθήνα 9.84 FM, με τον δημοσιογράφο Νίκο Φελέκη, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανέλυσε τόσο τους ιστορικούς συμβολισμούς όσο και τις γεωπολιτικές προεκτάσεις της αμερικανικής παρέμβασης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στη στάση του Ρούμπιο απέναντι στην Τουρκία, επισημαίνοντας ότι ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας απέφυγε να καταδικάσει τις παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου από την Άγκυρα στο Αιγαίο και στην Κύπρο.
«Ύμνος στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό» με βαθύτερες πολιτικές επιδιώξεις
Ο Προκόπης Παυλόπουλος αναγνώρισε ότι, σε επίπεδο συμβολισμών, η ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο αποτέλεσε έναν ύμνο στο αρχαίο ελληνικό πνεύμα και στην ιστορική συμβολή της Ελλάδας στη διαμόρφωση του δυτικού πολιτισμού.
Η επιλογή της Πνύκας, με φόντο τον Παρθενώνα, έχει κατά τον ίδιο ιδιαίτερη σημασία, καθώς προσφέρει στην Ελλάδα ένα επιπλέον επιχείρημα στον αγώνα για την επιστροφή και επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα.
Παραλλήλισε μάλιστα την ομιλία με την ιστορική παρέμβαση του Γάλλου υπουργού Πολιτισμού Αντρέ Μαλρό, στις 28 Μαΐου 1959, κατά την πρώτη φωταγώγηση της Ακρόπολης, όταν είχε διακηρύξει ότι «από εδώ αρχίζει ο Παγκόσμιος Πολιτισμός».
Ο πρώην Πρόεδρος επικαλέστηκε επίσης το δοκίμιο του Πολ Βαλερί «Ο Ευρωπαίος», όπου ο ευρωπαϊκός πολιτισμός οριοθετείται μέσα από το τρίγωνο Αθήνα, Ρώμη και Ιερουσαλήμ.
Η Αθήνα εκφράζει τη γέννηση της επιστήμης σε συνθήκες ελευθερίας και δημοκρατίας, η Ρώμη την ανάδυση του κράτους και του νόμου, ενώ η Ιερουσαλήμ τις αρχές του χριστιανικού ανθρωπισμού, της αλληλεγγύης και της κοινωνικής δικαιοσύνης.
Ωστόσο, κατά τον Προκόπη Παυλόπουλο, η επίκληση αυτών των ιστορικών θεμελίων εξυπηρέτησε μια διαφορετική πολιτική στόχευση.
«Ένα ΝΑΤΟ υποχείριο των ΗΠΑ και μια Ευρωπαϊκή Ένωση περιθωριοποιημένη»
Στην ουσία της κριτικής του, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας υποστήριξε ότι ο Μάρκο Ρούμπιο χρησιμοποίησε την ιστορία και τις αξίες του δυτικού πολιτισμού προκειμένου να παρουσιάσει ως αναγκαία και ορθή την πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ.
Σύμφωνα με την ερμηνεία του, η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο αποκλειστικός υπερασπιστής της Δύσης, επιδιώκοντας παράλληλα τη διατήρηση της ηγεμονικής θέσης των ΗΠΑ έναντι των συμμάχων τους.
Ο Προκόπης Παυλόπουλος περιέγραψε ένα μοντέλο διεθνών σχέσεων στο οποίο το ΝΑΤΟ θα λειτουργεί ως όργανο της αμερικανικής στρατηγικής, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση θα περιορίζεται στον ρόλο μιας περιφερειακής δύναμης υπό την επιρροή της Ουάσιγκτον.
Συνέδεσε μάλιστα αυτή την αντίληψη με τις γεωστρατηγικές προσεγγίσεις του Ζμπίγκνιου Μπρζεζίνσκι στο έργο «Η Μεγάλη Σκακιέρα».
Κατά τον πρώην Πρόεδρο, ιδιαίτερα αποκαλυπτική ήταν η κριτική του Ρούμπιο προς τις ευρωπαϊκές ηγεσίες, καθώς και η απουσία αναφορών στους θεσμούς που συγκροτούν το σύγχρονο δημοκρατικό κράτος.
Όπως σημείωσε, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών δεν έκανε ουσιαστική αναφορά στο Διεθνές Δίκαιο, στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία και στις θεσμικές εγγυήσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Η απόσταση που, κατά την εκτίμησή του, λαμβάνει η σημερινή αμερικανική πολιτική από το Διεθνές Δίκαιο παραπέμπει ακόμη και στην περίοδο πριν από τη Συνθήκη της Βεστφαλίας του 1648, η οποία αποτελεί ιστορικό ορόσημο για τη διαμόρφωση του σύγχρονου συστήματος κυρίαρχων κρατών.
Γιατί δεν αναφέρθηκε στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας;
Ένα ακόμη σημείο που προκάλεσε την κριτική του Προκόπη Παυλόπουλου ήταν η ιστορική προσέγγιση του Μάρκο Ρούμπιο.
Ο πρώην Πρόεδρος επισήμανε ότι ο Αμερικανός υπουργός αναφέρθηκε στην υπεράσπιση της Ακρόπολης από τους Αθηναίους απέναντι στους Πέρσες το 480 π.Χ., αλλά παρέλειψε οποιαδήποτε αναφορά στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας.
Για τον Προκόπη Παυλόπουλο, η Σαλαμίνα αποτελεί ιστορικό ορόσημο, όχι όμως ως σύμβολο ενός αδιαπέραστου διαχωρισμού ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση.
Αντιθέτως, υπογράμμισε ότι ο δυτικός πολιτισμός οφείλει να λειτουργεί ως γέφυρα επικοινωνίας, διαλόγου και ειρηνικής συνύπαρξης μεταξύ διαφορετικών λαών και πολιτισμών.
Στο πλαίσιο αυτό, απέδωσε στην ομιλία Ρούμπιο μια προσπάθεια προβολής της υπεροχής του δυτικού πολιτισμού έναντι όλων των άλλων, κάτι που, σύμφωνα με τη δική του ανάλυση, αντιβαίνει στην ουσία της πολιτισμικής ισοτιμίας και του αμοιβαίου εμπλουτισμού.
Αιχμές για τη Δημοκρατία στις ΗΠΑ και την οικονομική παγκοσμιοποίηση
Η κριτική του πρώην Προέδρου επεκτάθηκε στην εσωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών.
Αμφισβήτησε την εικόνα της κυβέρνησης Τραμπ ως υπερασπιστή της Δημοκρατίας, υποστηρίζοντας ότι οι πολιτικές της αποδυναμώνουν τα θεσμικά αντίβαρα, τη διάκριση των εξουσιών και τις εγγυήσεις του κράτους δικαίου.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η αμερικανική στρατηγική παραβιάζει την κυριαρχία ανεξάρτητων κρατών, επιδιώκοντας την υπαγωγή τους σε συνθήκες εξάρτησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η αναφορά του στη σχέση της οικονομικής παγκοσμιοποίησης με τη δημοκρατική νομιμοποίηση.
Κατά τον Προκόπη Παυλόπουλο, η τεχνολογική επανάσταση και η ενίσχυση της δύναμης των αγορών δημιουργούν τον κίνδυνο υποκατάστασης των κανόνων δικαίου που θεσπίζονται δημοκρατικά από κανόνες που διαμορφώνονται μέσα από ανεξέλεγκτους οικονομικούς μηχανισμούς.
Με αυτόν τον τρόπο, υποστήριξε, το οικονομικό αποκτά επικυριαρχία έναντι του θεσμικού, επηρεάζοντας την εθνική κυριαρχία και εντείνοντας τις κοινωνικές και διεθνείς ανισότητες.
Ηχηρή επισήμανση για την Τουρκία: Καμία καταδίκη για το casus belli και τις παραβιάσεις στο Αιγαίο
Το πλέον άμεσα συνδεδεμένο με τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα τμήμα της παρέμβασης αφορούσε την απουσία καταδίκης της τουρκικής πολιτικής από τον Μάρκο Ρούμπιο.
Ο Προκόπης Παυλόπουλος υπογράμμισε ότι ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών απέφυγε να θίξει το ζήτημα των παραβιάσεων της εθνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας από την Τουρκία.
Επικεντρώθηκε ιδιαίτερα στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1982, γνωστή ως UNCLOS, επισημαίνοντας τη σημασία της για την αιγιαλίτιδα ζώνη, την υφαλοκρηπίδα και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η τουρκική απειλή πολέμου, το γνωστό casus belli, απέναντι στο ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο.
Κατά τον πρώην Πρόεδρο, η απουσία οποιασδήποτε αναφοράς στο συγκεκριμένο ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ανεξάρτητα από τις γενικότερες διακηρύξεις της Ουάσιγκτον περί υπεράσπισης της Δημοκρατίας και του δυτικού πολιτισμού.
Το ερώτημα που προκύπτει από την παρέμβασή του είναι σαφές: πώς μπορεί η αμερικανική διπλωματία να επικαλείται τις αξίες της ελευθερίας και της διεθνούς ασφάλειας, χωρίς ταυτόχρονα να τοποθετείται απέναντι στην απειλή χρήσης βίας μεταξύ δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ;
«Σιωπή» και για την τουρκική κατοχή της Κύπρου
Ακόμη μεγαλύτερη σημασία απέδωσε ο Προκόπης Παυλόπουλος στην απουσία αναφοράς του Μάρκο Ρούμπιο στη συνεχιζόμενη τουρκική κατοχή του βόρειου τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Υπενθύμισε ότι η κατοχή, η οποία άρχισε το 1974, συνεχίζεται για περισσότερο από μισό αιώνα, παρά τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Ο πρώην Πρόεδρος αναφέρθηκε επίσης στη στάση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος προβάλλει τη λύση δύο κρατών ως διέξοδο για το Κυπριακό.
Κατά τον Προκόπη Παυλόπουλο, μια τέτοια εξέλιξη θα οδηγούσε στην εκ των πραγμάτων και νομική διχοτόμηση της Κύπρου, μέσω της αναγνώρισης του αποσχιστικού μορφώματος στο κατεχόμενο τμήμα του νησιού.
Η παράλειψη καταδίκης της τουρκικής κατοχής από τον Ρούμπιο αποτέλεσε, σύμφωνα με την ανάλυσή του, ακόμη μία ένδειξη της αντίφασης μεταξύ της αμερικανικής ρητορικής περί υπεράσπισης του δυτικού πολιτισμού και της πραγματικής άσκησης της εξωτερικής πολιτικής.
Το συμπέρασμα της παρέμβασης Παυλόπουλου
Η ανάλυση του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας διαχωρίζει δύο βασικές διαστάσεις της ομιλίας Ρούμπιο στην Πνύκα.
Η πρώτη αφορά τον υψηλό συμβολισμό της αναγνώρισης του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού ως θεμελίου της δυτικής πολιτιστικής παράδοσης.
Η δεύτερη, στην οποία επικεντρώθηκε η κριτική του, αφορά την αξιοποίηση αυτού του συμβολισμού για την προβολή της σημερινής αμερικανικής στρατηγικής και του δόγματος MAGA.
Για τον Προκόπη Παυλόπουλο, η υπεράσπιση του δυτικού πολιτισμού δεν μπορεί να αποσυνδέεται από τον σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο, στην εθνική κυριαρχία, στη δημοκρατική νομιμοποίηση και στα θεμελιώδη δικαιώματα.
Και στο επίπεδο των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, η παρέμβασή του θέτει ένα συγκεκριμένο ζήτημα: η αναγνώριση της ιστορικής και στρατηγικής σημασίας της Ελλάδας δεν ταυτίζεται αυτομάτως με την έμπρακτη υποστήριξη των ελληνικών και κυπριακών θέσεων απέναντι στην τουρκική πολιτική.
Η δημόσια συζήτηση, επομένως, δεν περιορίζεται στον εντυπωσιακό συμβολισμό της Πνύκας, αλλά επεκτείνεται στο κατά πόσον οι διακηρύξεις της Ουάσιγκτον συνοδεύονται από συγκεκριμένες θέσεις για την ασφάλεια, την κυριαρχία και την εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου στην Ανατολική Μεσόγειο.