Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στέλνει αυστηρά μηνύματα στην Τουρκία, την ώρα που οι πολιτικές εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες δημιουργούν ερωτήματα για τις ισορροπίες στην περιοχή. Στο επίκεντρο βρίσκονται το τουρκολιβυκό μνημόνιο, η απειλή πολέμου και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Η Άγκυρα απορρίπτει τις ευρωπαϊκές επισημάνσεις, ενώ για την Αθήνα το ζητούμενο παραμένει συγκεκριμένο: πώς η διπλωματική υποστήριξη μπορεί να συμβάλει στην προστασία των δικαιωμάτων της και στην προώθηση κρίσιμων ενεργειακών έργων.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο στο επίκεντρο
Η ετήσια έκθεση της Κομισιόν περιλαμβάνει σκληρή κριτική στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο χαρακτηρίζει άκυρο και ανυπόστατο. Επαναλαμβάνει ότι παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, καταγράφει ενίσχυση της ενεργειακής και στρατιωτικής παρουσίας της Τουρκίας στη Λιβύη. Η σύνδεση αυτών των ζητημάτων αναδεικνύει ότι η ευρωπαϊκή ανησυχία δεν περιορίζεται σε ένα διπλωματικό κείμενο, αλλά αφορά και τις κινήσεις που εξελίσσονται στην περιοχή.
Η απειλή πολέμου παραμένει ανοιχτό ζήτημα
Δεύτερο σημείο κριτικής είναι η διατήρηση της τουρκικής απειλής πολέμου, του γνωστού «casus belli». Η Επιτροπή καλεί την Τουρκία να αποφεύγει τέτοιες απειλές, ενώ καταγράφει επιδείνωση σε ζητήματα που αφορούν τον ελληνικό εναέριο χώρο και τα χωρικά ύδατα. Παρά τη βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων που είχε προηγηθεί, η εικόνα που παρουσιάζεται είναι πιο ανησυχητική. Η αποκλιμάκωση δεν σημαίνει ότι έχουν εξαλειφθεί οι βασικές διαφορές, ούτε ότι η ευρωπαϊκή κριτική αρκεί για να αλλάξει η τουρκική στάση.
Γιατί έχει σημασία η ηλεκτρική διασύνδεση
Η τρίτη «κίτρινη κάρτα» αφορά την παρεμπόδιση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Πρόκειται για έργο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με σημαντική ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Η αναφορά του στην έκθεση δείχνει ότι οι σχετικές εντάσεις αντιμετωπίζονται και ως εμπόδιο σε έναν ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό. Το καλώδιο δεν αποτελεί μόνο διμερές ζήτημα, αλλά συνδέεται με ευρωπαϊκές προτεραιότητες και με τη συνεργασία των κρατών της περιοχής.
Η Άγκυρα απορρίπτει την ευρωπαϊκή κριτική
Η αντίδραση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών είναι έντονη. Η Άγκυρα μιλά για αβάσιμους ισχυρισμούς και δύο μέτρα και δύο σταθμά, υποστηρίζοντας ότι η έκθεση υιοθετεί τις ελληνικές και ελληνοκυπριακές θέσεις. Παράλληλα, ισχυρίζεται ότι αγνοούνται τα δικά της δικαιώματα και συμφέροντα, καθώς και εκείνα της τουρκοκυπριακής πλευράς. Έτσι, ενώ επιδιώκει στενότερες σχέσεις με τις Βρυξέλλες, δεν δείχνει διάθεση να αποδεχθεί τις ευρωπαϊκές παρατηρήσεις για την Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο.
Η διπλωματική στήριξη έχει όρια
Η Ελλάδα έχει επίσης ενημερώσει τα αρμόδια όργανα του ΟΗΕ για τις τουρκικές κινήσεις. Ωστόσο, η καταγραφή των ελληνικών θέσεων και η ευρωπαϊκή υποστήριξη δεν ταυτίζονται με εγγύηση στρατιωτικής παρέμβασης σε περίπτωση κρίσης. Αυτή η διάκριση είναι ουσιαστική: άλλο η πολιτική στήριξη και άλλο η επιχειρησιακή εμπλοκή. Η αξία των ευρωπαϊκών τοποθετήσεων παραμένει σημαντική, χωρίς όμως να πρέπει να δημιουργούνται υπερβολικές προσδοκίες για το τι συνεπάγονται στην πράξη.
Οι αμερικανικές εξελίξεις και τα ενεργειακά σχέδια
Οι εκτιμήσεις για έναν πολιτικά αποδυναμωμένο Donald Trump θέτουν ερωτήματα για την προσοχή που θα δώσει η Ουάσιγκτον στην εξωτερική πολιτική. Παράλληλα, διατυπώνεται προσδοκία μεγαλύτερης στήριξης της Ελλάδας στο Κογκρέσο. Η αμερικανική προσέγγιση, πάντως, περιγράφεται ως συμπληρωματική απέναντι σε Αθήνα και Άγκυρα, όχι ως επιλογή της μίας έναντι της άλλης. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στα μηνύματα υπέρ των ενεργειακών σχεδίων, όπως η διασύνδεση και οι σχεδιαζόμενες σεισμικές έρευνες νότια της Κρήτης, σε περιοχή που συνδέεται με τις διεκδικήσεις του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Η σχέση με το Ισραήλ χρειάζεται προσεκτική ισορροπία
Ένα ακόμη ζήτημα είναι η στενή σχέση Ελλάδας–Ισραήλ. Η στρατηγική της σημασία θεωρείται δεδομένη, αλλά η ταύτιση με την ισραηλινή ηγεσία εκτιμάται ότι μπορεί να δημιουργήσει δυσκολίες, καθώς αυξάνεται η κριτική προς αυτήν σε τμήματα και των δύο αμερικανικών κομμάτων. Εκφράζεται επίσης ανησυχία για την εξάρτηση μέρους της ελληνικής επιρροής στην Ουάσιγκτον από την ισραηλινή υποστήριξη. Το ζητούμενο είναι η διατήρηση της συνεργασίας χωρίς περιορισμό των αυτόνομων ελληνικών διπλωματικών επιλογών.
Γνωρίζατε αυτές τις εξελίξεις; Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, μπορείτε να το μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στον ιστότοπό μας για περισσότερα σχετικά άρθρα.


