Δημήτρης Σταμούλης*
Πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα για τις τάσεις στην απασχόληση, τις μεταβολές στις μορφές εργασίας και τις περιφερειακές ανισότητες του κλάδου των μέσων ενημέρωσης καταγράφει η έρευνα του ΙΝΕ ΓΣΕΕ «ΜΜΕ και δημοσιογράφοι στην Ελλάδα», που παρουσιάστηκε πρόσφατα στη ΔΕΘ και αποτυπώνει πώς η κυριαρχία του διαδικτύου και των ψηφιακών μέσων αλλάζει το τοπίο της ενημέρωσης.
Την περίοδο 2019-2026, ο κλάδος χαρακτηρίζεται από αύξηση των ευέλικτων μορφών εργασίας – κυρίως αυτοαπασχόληση, υπεργολαβικές σχέσεις και βραχυπρόθεσμες συμβάσεις – εις βάρος της σταθερής μισθωτής εργασίας. Η εντατικοποίηση, σε συνδυασμό με την απουσία συλλογικών συμβάσεων επί 17 περίπου χρόνια, υποβαθμίζει τους όρους απασχόλησης, εντείνει το καθεστώς χαμηλότερων απολαβών, ενώ οι έμφυλες διακρίσεις παραμένουν, με τις γυναίκες να αμείβονται χαμηλότερα.
Οι μέσες αποδοχές των δημοσιογράφων εμφανίζουν ονομαστική αύξηση τα τελευταία έτη από 1.516 ευρώ το 2024 σε 1.579 ευρώ το 2025 και 1.786 ευρώ το α΄ τρίμηνο του 2026. Σύμφωνα με την έρευνα, ενώ οι αποδοχές αυξάνονται, η πραγματική αύξηση των μισθών σε όρους αγοραστικής δύναμης είναι πολύ περιορισμένη. Είναι αποκαλυπτικό το στοιχείο ότι ο αποπληθωρισμένος μισθός για το 2026 είναι 1.477 ευρώ, δηλαδή μικρότερος από τις αρχικές αποδοχές του 2016 (1.491 ευρώ), οδηγώντας σε μειωμένο διαθέσιμο εισόδημα και σε χαμηλότερη αγοραστική δύναμη. Επίσης, το 2024, αν και οι εργαζόμενοι στην επαγγελματική κατηγορία «Συγγραφείς, δημοσιογράφοι και ασκούντες συναφή επαγγέλματα» κατέγραφαν υψηλότερες ονομαστικές αποδοχές σε σχέση με το 2016 (1.332 ευρώ έναντι 1.282 ευρώ), στην πραγματικότητα μπορούσαν να αγοράσουν πολύ λιγότερα αγαθά.
Το επάγγελμα χαρακτηρίζεται από αύξηση προσλήψεων, αλλά ταυτόχρονα από ακόμη μεγαλύτερη αύξηση αποχωρήσεων. Οι δημοσιογράφοι «γενικών καθηκόντων» συγκεντρώνουν τόσο τις περισσότερες προσλήψεις όσο και τις περισσότερες αποχωρήσεις, επιβεβαιώνοντας ότι στον κλάδο κυριαρχεί η εργασιακή ρευστότητα και επισφάλεια.
Τέλος, όσον αφορά στις Ενώσεις του κλάδου, η ομάδα 20-30 ετών αποτελεί μόλις το 1% των μελών της ΕΣΗΕΑ, ενώ οι ηλικίες 30-50 ετών κυριαρχούν στις νέες εγγραφές των περισσότερων Ενώσεων. Κάτι που δείχνει ότι ο υποταγμένος και εργοδοτικός συνδικαλισμός δεν είναι και τόσο ελκτικός ειδικά για τα νεότερα μέλη του κλάδου.
Ειδήσεις πίσω από τις κάμερες
ΣΕ ΑΠΟΛΥΣΗ δημοσιογράφου προχώρησε η εργοδοσία στην ιστοσελίδα του ΣΚΑΪ, με πρόσχημα ότι «δεν προσαρμόστηκε στο newsroom». Η αλήθεια είναι ότι πολλοί νέοι εργαζόμενοι/-ες στις γαλέρες των ΜΜΕ καλούνται να εργαστούν υπό συνθήκες ακραίας πίεσης, «ανεβάζοντας» όσο πιο γρήγορα κομμάτια, συχνά με «copy/paste» ή αναπαράγοντας κυβερνητικά non paper ή σερβιρισμένα δελτία τύπου εταιρειών και «παραγγελιές»… πελατών. Οι Ενώσεις του κλάδου ούτε που ασχολούνται.
ΘΥΜΑ SLAPP έχει πέσει ο δημοσιογράφος Μιχάλης Τσοκάνης, ιδιοκτήτης και συντάκτης του EviaZoom.gr. Από το 2021, τέσσερα πρόσωπα της τοπικής πολιτικής και αστυνομικής εξουσίας της Χαλκίδας και Εύβοιας έχουν καταθέσει σε βάρος του τουλάχιστον 14 μηνύσεις και δύο αγωγές. «Κάτω τα χέρια από τους δημοσιογράφους που ερευνούν και ενοχλούν την εξουσία» διαμηνύει η Πρωτοβουλία εκφράζοντας την αλληλεγγύη της στον διωκόμενο δημοσιογράφο.
ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ και λογοκρισία στην Τουρκία στο όνομα της «εθνικής ασφάλειας» για την αριστερή τουρκική εφημερίδα Evrensel Gazetesi η οποία έχει μπει στο στόχαστρο της κυβέρνησης Ερντογάν, παράλληλα με τις επιχειρήσεις που στοχοποιούν οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ΛΟΑΤΚΙ+ και υπερασπιστές των δικαιωμάτων. Η τουρκική κυβέρνηση ζήτησε τον πλήρη αποκλεισμό του λογαριασμού της εφημερίδας στο Χ, όπως και 32 ακόμα λογαριασμών, που «ενοχλούν» τη κυρίαρχο κυβερνητικό αφήγημα.