Στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, δύο άνθρωποι μπορούν να ζουν σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων, να υπάγονται στην εξουσία του ίδιου κράτους και να έχουν εντελώς διαφορετικά πολιτικά δικαιώματα. Ο ένας, Ισραηλινός έποικος, συμμετέχει στις εκλογές που καθορίζουν ποιος θα κυβερνήσει. Ο άλλος, Παλαιστίνιος κάτοικος της ίδιας περιοχής, δεν έχει δικαίωμα συμμετοχής στην εκλογή της Κνεσέτ.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το σχέδιο Ε1, ανάμεσα στην Ιερουσαλήμ και στον ισραηλινό οικισμό Μααλέ Αντουμίμ. Τον Αύγουστο του 2025 εγκρίθηκε η κατασκευή 3.401 νέων κατοικιών εποίκων. Η υλοποίηση του σχεδίου απειλεί να διασπάσει τη γεωγραφική συνέχεια της Δυτικής Όχθης και να επιδεινώσει την απομόνωση παλαιστινιακών κοινοτήτων.
Περίπου 18 κοινότητες Βεδουίνων, ανάμεσά τους η Τζαμπάλ αλ Μπάμπα, αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο εκτοπισμού. Ο ακροδεξιός υπουργός Οικονομικών του Ισραήλ, Μπεζαλέλ Σμότριτς, συνέδεσε ανοιχτά την προώθηση του σχεδίου με την επιδίωξη να αποκλειστεί η δημιουργία παλαιστινιακού κράτους.
Το αξιοσημείωτο είναι ότι ακόμη και η αντιπολίτευση δεν αμφισβητεί στο σύνολό της την εποικιστική πολιτική. Ο πρώην αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων Γκάντι Άιζενκοτ, ένας από τους βασικούς αντιπάλους του Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει ταχθεί υπέρ της διατήρησης των οικισμών που θεωρούνται νόμιμοι σύμφωνα με την ισραηλινή νομοθεσία, αν και αντιτίθεται στους μη εγκεκριμένους οικισμούς και στην προώθηση του Ε1.
Η άνιση πολιτική μεταχείριση εκφράζεται και μέσα στο ίδιο το Ισραήλ. Οι Άραβες πολίτες διαθέτουν μεν δικαίωμα ψήφου και εκλέγουν βουλευτές στην Κνεσέτ, αλλά σημαντικά κόμματα αποκλείουν τη συνεργασία με τις πολιτικές δυνάμεις που τους εκπροσωπούν. Δεν είναι μόνο ο Νετανιάχου και οι ακροδεξιοί σύμμαχοι του αλλά και ο Ναφτάλι Μπένετ, ο Γιαΐρ Λαπίντ και ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν που έχουν απορρίψει το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης που θα εξαρτάται από την υποστήριξη αραβικών κομμάτων. Ο Άιζενκοτ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο εξωτερικής στήριξης από το αραβικό Ραάμ, ενώ ο Γιαΐρ Γκολάν των Δημοκρατικών υποστηρίζει τη συμμετοχή αραβικού κόμματος στην κυβέρνηση.
Έτσι, ακόμη και όταν οι Άραβες πολίτες ασκούν το εκλογικό τους δικαίωμα, η συμμετοχή των εκπροσώπων τους στη διαμόρφωση της κυβερνητικής εξουσίας αντιμετωπίζεται από σημαντικό μέρος του πολιτικού συστήματος ως ανεπιθύμητη.
Αυτό δείχνει ότι οι εκλογικές αντιπαραθέσεις στο Ισραήλ διεξάγονται μέσα σε ένα πολιτικό πλαίσιο στο οποίο η συνέχιση της ισραηλινής παρουσίας σε μεγάλο μέρος της Δυτικής Όχθης αντιμετωπίζεται από σημαντικές πολιτικές δυνάμεις ως δεδομένη. Για τους Παλαιστινίους, όμως, το βασικό ζήτημα είναι ακριβώς αυτό το δεδομένο. Ποιος έχει το δικαίωμα να αποφασίζει για το μέλλον μιας κατεχόμενης περιοχής και των ανθρώπων που κατοικούν σε αυτήν;
Η κατοχή και το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση
Το ζήτημα, επομένως, δεν εξαντλείται στα εκλογικά δικαιώματα. Αγγίζει τον ίδιο τον χαρακτήρα της ισραηλινής εξουσίας στα κατεχόμενα εδάφη. Τον Ιούλιο του 2024, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έκρινε, με συμβουλευτική γνωμοδότηση, ότι η συνεχιζόμενη ισραηλινή παρουσία στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη είναι παράνομη και πρέπει να τερματιστεί το ταχύτερο δυνατό. Έκρινε επίσης ότι το Ισραήλ οφείλει να σταματήσει αμέσως κάθε νέα εποικιστική δραστηριότητα.
Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι ισραηλινές πολιτικές διατηρούν σχεδόν πλήρη διαχωρισμό μεταξύ των κοινοτήτων εποίκων και Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη και στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, παραβιάζοντας τη Διεθνή Σύμβαση για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων.
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η Human Rights Watch, η Διεθνής Αμνηστία και η ισραηλινή B’Tselem, έχουν προχωρήσει ακόμη περισσότερο, χαρακτηρίζοντας το σύστημα ισραηλινής κυριαρχίας επί των Παλαιστινίων ως απαρτχάιντ. Υπάρχει, όμως, και μια κρίσιμη διάσταση στη γνωμοδότηση της Χάγης. Η στρατιωτική κατοχή δεν παρέχει στο κράτος που την ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα επί της κατεχόμενης περιοχής. Ούτε η μακροχρόνια διάρκειά της μπορεί να μετατρέψει την κατοχή σε νόμιμη προσάρτηση.
Το Δικαστήριο υπογράμμισε επίσης ότι οι ισραηλινές πολιτικές παραβιάζουν το δικαίωμα του παλαιστινιακού λαού στην αυτοδιάθεση. Αυτή η διάκριση είναι καθοριστική και για την ανάγνωση των ισραηλινών εκλογών. Η απουσία δικαιώματος ψήφου των Παλαιστινίων στην Κνεσέτ αποκαλύπτει την ανισότητα ανάμεσα στους δύο πληθυσμούς
Οι ισραηλινές εκλογές μπορούν να αλλάξουν την κυβέρνηση. Δεν μπορούν, από μόνες τους, να επιλύσουν το πρόβλημα μιας κατοχής που έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά μονιμότητας και εμποδίζει τους Παλαιστινίους να καθορίσουν το πολιτικό τους μέλλον. Στην Τζαμπάλ αλ Μπάμπα, οι κάτοικοι δεν ζητούν να αποφασίζουν ποιος θα κυβερνά το Ισραήλ. Ζητούν να μπορούν να αποφασίζουν οι ίδιοι για τη γη τους, τα σπίτια τους και το μέλλον των παιδιών τους. Κι όμως, η ισραηλινή κυβέρνηση που προκύπτει από τις εκλογές μπορεί να καθορίσει αν η κοινότητά τους θα συνεχίσει να υπάρχει.
Αυτό είναι το βαθύτερο παράδοξο της ισραηλινής δημοκρατίας στα κατεχόμενα. Η κάλπη δίνει πολιτική φωνή σε εκείνους που επεκτείνουν την παρουσία τους σε μια ξένη γη, ενώ οι άνθρωποι που ζουν σε αυτήν εξακολουθούν να στερούνται το δικαίωμα να αποφασίσουν για το μέλλον της.