Η “λατρεία” της αστικής ζωής: ένα μεταμορφωτικό φαινόμενο που επαναπροσδιορίζει τις πόλεις

• Νέοι τεχνικοί όπως το Instagram, το Amazon ή το Uber καθορίζουν όχι μόνο τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες εργάζονται, μετακινούνται, καταναλώνουν και σχετίζονται, αλλά και το φανταστικό του τι είναι το αστικό.

Η αυξανόμενη ψηφιοποίηση των ευρωπαϊκών πόλεων υπήρξε ο καταλύτης για ένα νέο είδος πολεοδομίας, που επηρεάστηκε βαθιά από το παγκοσμιοποιημένο επιχειρηματικό μοντέλο που προέρχεται από το γλυπτό της Silicon Valley. Αυτό το γεγονός, καθοδηγούμενο από τις νέες τεχνολογίες, αναδιαμορφώνει τα καταναλωτικά πρότυπα και την κοινωνική οργάνωση σε αστικά περιβάλλοντα, όπου εταιρείες τεχνολογίας όπως η Google, η Amazon, η Apple και το Facebook– μαζί με πλατφόρμες όπως η Delivero, η Uber και η Airbnb  – έχουν γίνει βασικοί παίκτες στον μετασχηματισμό των πόλεων, απομονώνοντας την κυριαρχία τους έναντι της εργασίας, της οικονομικής και κοινωνικής σφαίρας.

Σχετικά Άρθρα

Διαβάστε επίσης:Επιστολή πρώην υπουργών και βουλευτών της ΝΔ με επίθεση σε Μητσοτάκη: «Ενδιαφέρεται μόνο για τη συγκέντρωση της εξουσίας

Διαβάστε επίσης:Άφραγκος και – σχεδόν – άνεργος στα Γιάννενα Νοέμβρη

Σημειώνουμε πώς το Instagram περιγράφει σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο φανταζόμαστε την πόλη μέσω  νοθευμένων οπτικών αναπαραστάσεων  με άπειρες στρώσεις φίλτρων, ενώ εφαρμογές όπως το Tinder ή το Grindr αναδιατάσσουν τον τρόπο με τον οποίο γνωρίζουμε τους άλλους. Η Google γίνεται ο πεμπτουσιώδης κινητήρας για να μετακινηθεί γύρω από την πόλη και να την ταξινομήσει με κριτήρια ψηφιακής φήμης. ενώ το  το Netflix ή το HBO αναδιαμορφώνουν τον τρόπο με τον  οποίο αντιπροσωπεύουμε την αστική μας πραγματικότητα.  Όσον αφορά την κινητικότητα και την κατανάλωση, πλατφόρμες όπως η Uber, η Cabify, η Deliveroo ή η Glovo καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο κινούμαστε και τρώμε και η Airbnb τροφοδοτεί πιο εφήμερους τρόπους για να κατοικήσει στην πόλη. Vinted ή Wallapop κρατήστε μας ώρες γαντζωμένου στις ηλεκτρονικές πωλήσεις προϊόντων που δεν θέλουμε, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις δεν έχουν την αξία του χρόνου που αφιερώνουμε σε αυτό, και που αφήνουν πίσω τις αλτρουιστικές πρακτικές όπως η βροντή, η μεταφορά ή το δώρο (θυμάται κανείς nolotiro.org  πια;).  Το Spotify νοθεύει τα μουσικά μας γούστα μέσα από αδιαφανείς αλγόριθμους που καταλήγουν να κλείνουν αυτό το P2P που κάποτε απολαμβάνουμε, ενώ το Saying ή το Wegow μονοπωλούν τη νυχτερινή ζωή. Τέλος, η Amazon επαναπροσδιορίζει την πράξη της αγοράς, μονοπωλώντας ένα σύστημα ηλεκτρονικών αγορών που υποτάσσει σε άλλες εταιρείες, προαναγγέλλει το αστικό και γεωργικό έδαφος για τους διαδρόμους logistics και ξεπερνά ως η πρώτη εταιρεία ανταλλαγής μηνυμάτων στο δημόσιο Ταχυδρομείο, ενώ το LinkedIn, η Microsoft ή η Apple μεσολαβούν πώς εργαζόμαστε και συνδεόμαστε σε αυτό το νέο ψηφιακό οικοσύστημα.

Η ασημονίμα μορφή της πόλης συνεπάγεται πλήρη αναδιαμόρφωση της αστικής ζωής μέσω της τεχνολογικής διαμεσολάβησης

Στο βιβλίο Η Πόλη των Πλατφορμών. Ψηφιακός μετασχηματισμός και κοινωνική αναδιοργάνωση στον αστικό καπιταλισμό (2024). που δημοσιεύθηκε με την Icaria, επιδιώκουμε να ρίξουμε φως σε αυτά τα βασικά ζητήματα γύρω από τον αντίκτυπο και τον μετασχηματισμό των ψηφιακών πλατφορμών στις πόλεις μας. Έτσι, η ασημομορφοποίηση της πόλης συνεπάγεται πλήρη αναδιαμόρφωση της αστικής ζωής μέσω της τεχνολογικής διαμεσολάβησης. Αυτή η νέα «εικονική» διάσταση σχέσεων προκαλεί τα αστικά περιβάλλοντα να αρχίσουν να βιώνουν βαθιές αλλοιώσεις όχι μόνο με τον τρόπο που εργάζονται, μετακινούν, καταναλώνουν και σχετίζονται με τους πολίτες, αλλά και στις οποίες διαβάζεται η αστική. Γιατί οι ψηφιακές πλατφόρμες όχι μόνο μεσολαβούν στις οικονομικές συναλλαγές, αλλά και αναδιαμορφώνουν τη συλλογική φαντασία της πόλης. Οι οπτικές αναπαραστάσεις των αστικών χώρων στο Instagram ή το Netflix δεν είναι μόνο εικόνες, αλλά αφηγήσεις που διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και βιώνουμε την πόλη, επηρεάζοντας τις αποφάσεις μας για τους καταναλωτές και τον τρόπο ζωής μας.ς.

Ο καπιταλισμός της πλατφόρμας και οι νέες μορφές εργασίας

Μία από τις βαθύτερες αλλαγές που έχει φέρει η ασημαντογραφία είναι η μεταμόρφωση της εργασιακής δυναμικής. Η άνοδος της ψηφιακής και απομακρυσμένης εργασίας, που καθοδηγείται από πλατφόρμες όπως το Upwork ή το LinkedIn, επέτρεψε τη δημιουργία νέων τύπων ευέλικτης εργασίας, αλλά έχει επίσης επιδεινώσει την επισφάλεια και την εξάρτηση των αλγορίθμων (διαχωρισμένοι, ελεγμένοι και πεταμένοι από τον αλγόριθμο αυτών των εφαρμογών πριν φτάσουν στα τμήματα ανθρώπινου δυναμικού). Βλέπουμε ως ψηφιακοί νομάδες εργαζόμενοι ή εκείνοι που εκτελούν μικρο-ρουτίνα για πλατφόρμες όπως το Amazon Mechanical Turk ή το Uber Eats παγιδεύονται σε μια ψηφιακή οικονομία που μεγιστοποιεί την εξόρυξη αξίας μέσω της ευελιξίας εργασίας, χωρίς παραδοσιακές επίσημες προστασίες απασχόλησης.

Πλατφόρμες όπως η Airbnb επιτρέπουν στις μεσαίες και ανώτερες τάξεις να παράγουν πρόσθετο εισόδημα με την υπενοικίαση των δεύτερων και τρίτων ακινήτων στην παράνομη βραχυπρόθεσμη αγορά, ενώ οι εργαζόμενοι στην περιφέρεια υποβιβάζονται σε καθήκοντα παράδοσης και μεταφοράς

Αυτό το φαινόμενο συνδέεται στενά με αυτό – τον καπιταλισμό επιτήρησης – όπου ο έλεγχος των δεδομένων των εργαζομένων και των χρηστών χρησιμοποιείται για τη βελτιστοποίηση της παραγωγικότητας και της συμπεριφοράς τους. Σε αυτό το νέο παράδειγμα, η ευέλικτη και ψηφιακή εργασία διαμεσολαβείται σε μεγάλο βαθμό από πλατφόρμες που όχι μόνο ρυθμίζουν τις συνθήκες εργασίας, αλλά και ελέγχουν τις αστικές υποδομές στις οποίες δραστηριοποιούνται. Οι αλγόριθμοι που διαχειρίζονται αυτές τις πλατφόρμες υπαγορεύουν τις διαδρομές των εμπόρων, την αξία της εργασίας και τους όρους αλληλεπίδρασης μεταξύ του εργαζομένου και της πόλης

Ανισότητα και αστικός διαχωρισμός στην πόλη ασημένιο

Η ασημοφορμοποίηση έχει επίσης ενισχύσει την ανισότητα στις πόλεις, επιδεινώνοντας τις κοινωνικοοικονομικές και χωρικές διαιρέσεις. Σε ψηφιοποιημένες πόλεις, πλατφόρμες όπως η Airbnb επιτρέπουν στις μεσαίες και υψηλές κατηγορίες να παράγουν πρόσθετο εισόδημα με την υπενοικίαση δευτερολέπτων και τρίτων ακινήτων στην παράνομη βραχυπρόθεσμη αγορά, ενώ οι εργαζόμενοι στην περιφέρεια υποβιβάζονται σε καθήκοντα παράδοσης και μεταφοράς, όπως συμβαίνει με την Uber ή το Deliveroo. Αυτή η πόλωση ενισχύει νέες μορφές χωροταξικού διαχωρισμού, όπου ορισμένοι τομείς της πόλης γίνονται κέντρα αξίας ενοικιαστών ακινήτων, ενώ άλλοι μετατρέπονται σε περιοχές με σακούλες επισφαλών, άτυπων και κατώτερων εργαζομένων.

Το μέλλον των πόλεών μας θα εξαρτηθεί από την ικανότητά μας να ρυθμίζουμε και να εκδημοκρατίζουμε την πρόσβαση σε δεδομένα και τεχνολογίες

Αυτή η ασημόμορφη μορφή δεν εμφανίζεται μόνο στους δρόμους και τους χώρους της πόλης, αλλά και επεκτείνεται στον πολεοδομικό σχεδιασμό, όπου οι αποφάσεις για τη χρήση της γης και τις υποδομές υπαγορεύονται όλο και περισσότερο από τις ανάγκες των τεχνολογικών πλατφορμών. Η Amazon, για παράδειγμα, έχει αναπτύξει διαδρόμους logistics στα περίχωρα των πόλεων για να βελτιστοποιήσει τις λειτουργίες παράδοσης, ενώ τα καταστήματα εγγύτητας και η παραδοσιακή κοινοτική ζωή απειλούνται από αυτό το νέο μοντέλο πόλης που επικεντρώνεται στην ψηφιακή κατανάλωση.

Είμαστε μπροστά σε μια πόλη από τη ζήτηση, διαμεσολαβημένη από μονοπωλιακές και ιδιωτικές ψηφιακές πλατφόρμες, οπότε το μέλλον των πόλεών μας θα εξαρτηθεί από την ικανότητά μας να ρυθμίζουμε και να εκδημοκρατίζουμε την πρόσβαση σε δεδομένα και τεχνολογίες, καθώς και από την προοδευτική εκτόπιση οικόπεδα της καθημερινής μας ζωής, έτσι ώστε να παύουν να είναι απλοί χώροι για την εξόρυξη αξίας για τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες. Το βιβλίο The City of Platforms, είναι μια πρόσκληση να προβληματιστούμε κριτικά σε αυτά τα θέματα, να αντιμετωπίσουμε την κατεύθυνση που παίρνουν οι πόλεις μας και να φανταστούμε πιο περιεκτικές, δίκαιες και βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις στην ψηφιακή εποχή.