Η Google κόβει δέντρα, η Ευρώπη μετρά επενδύσεις

Η Φινλανδία έχει εξελιχθεί σε ελκυστικό προορισμό για τα κέντρα δεδομένων. Το ψυχρό κλίμα περιορίζει τις ανάγκες ψύξης, ενώ η διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ενέργειας και οι μεγάλες εκτάσεις γης προσελκύουν τεχνολογικές εταιρείες. Σύμφωνα με τον Guardian, περίπου 145 νέα κέντρα δεδομένων βρίσκονται σε διάφορα στάδια σχεδιασμού στη χώρα.

Διαβάστε επίσης:Μητσοτάκης: Συμφωνίες με την Αίγυπτο για τη Μονή Σινά και την ΑΟΖ – Αιχμές κατά του ΠΑΣΟΚ - The Press Project - Ειδήσεις, Αναλύσεις, Ραδιόφωνο, Τηλεόραση

Η υπόσχεση είναι γνώριμη. Επενδύσεις δισεκατομμυρίων, νέες θέσεις εργασίας, ανάπτυξη για περιοχές που αντιμετωπίζουν πληθυσμιακή συρρίκνωση. Υπάρχει όμως μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στο ύψος μιας επένδυσης και στο όφελος που αποκομίζει η κοινωνία.

Τα κέντρα δεδομένων απαιτούν τεράστια κεφάλαια για την κατασκευή τους, αλλά η λειτουργία τους δεν δημιουργεί ανάλογο αριθμό μόνιμων θέσεων εργασίας. Παράλληλα, χρησιμοποιούν τοπικούς φυσικούς πόρους για υπηρεσίες που απευθύνονται συχνά σε πελάτες σε ολόκληρο τον κόσμο. Ο καθηγητής πληροφορικής του Πανεπιστημίου του Ελσίνκι, Γιούσι Κανγκασχάρτζου, αμφισβητεί μάλιστα ότι τα οφέλη για τη φινλανδική οικονομία δικαιολογούν την κλίμακα των έργων.

Πέρα από τη Φινλανδία

Στην Ιρλανδία, η επέκταση των κέντρων δεδομένων έχει φτάσει να επηρεάζει τον ενεργειακό σχεδιασμό ολόκληρης της χώρας. Σύμφωνα με την Κεντρική Στατιστική Υπηρεσία, το 2025 οι εγκαταστάσεις αυτές κατανάλωσαν το 23% της ηλεκτρικής ενέργειας που καταγράφηκε στους μετρητές, έναντι μόλις 5% το 2015. Πρόκειται για 7,66 δισεκατομμύρια κιλοβατώρες μέσα σε έναν χρόνο, ποσότητα που πλησιάζει τη συνολική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των νοικοκυριών. Και ενώ η κατανάλωση των υπόλοιπων χρηστών αυξήθηκε κατά 2% το 2025, εκείνη των κέντρων δεδομένων αυξήθηκε κατά 10%.

Διαβάστε επίσης:Μάνο, δείξε μου τους στίχους σου, να σού πω ποιος είσαι…

Η πίεση στο ηλεκτρικό δίκτυο υποχρέωσε τη ρυθμιστική αρχή ενέργειας της Ιρλανδίας να επιβάλει αυστηρότερους όρους για τη σύνδεση νέων εγκαταστάσεων. Οι εταιρείες καλούνται πλέον να εξασφαλίζουν πρόσθετη δυνατότητα παραγωγής ή αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με τις προβλέψεις που επικαλείται η αρχή, το μερίδιο των κέντρων δεδομένων στην εθνική κατανάλωση μπορεί να φτάσει το 31% έως το 2034.

Στην Ισπανία, και ιδιαίτερα στην άνυδρη περιφέρεια της Αραγονίας, η σύγκρουση αφορά πρωτίστως το νερό. Η Amazon Web Services ζήτησε το 2025 να αυξήσει κατά 48% την προβλεπόμενη μέγιστη ετήσια κατανάλωση νερού σε καθένα από τα τρία κέντρα δεδομένων της περιοχής, από 36,4 σε 53,9 εκατομμύρια λίτρα. Την ίδια περίοδο, δημοσιογραφική έρευνα της El País αποκάλυψε ότι η βιομηχανική κατανάλωση νερού στην Ουέσκα αυξήθηκε κατά 62 εκατομμύρια λίτρα ετησίως μετά την έναρξη λειτουργίας εγκατάστασης της εταιρείας, αν και τα δημοτικά στοιχεία δεν επιτρέπουν να αποδοθεί ολόκληρη η αύξηση αποκλειστικά σε αυτήν.

Η αντιπαράθεση έχει πλέον μεταφερθεί και στους αγρότες. Στην κοιλάδα του ποταμού Γάγιεγο, αρδευτικά δίκτυα αντιμετώπισαν περιορισμούς στην παροχή νερού, ενώ προχωρούν νέες τεχνολογικές επενδύσεις. Περιβαλλοντικές οργανώσεις καταγγέλλουν ότι οι ανάγκες των κέντρων δεδομένων αποκτούν προτεραιότητα έναντι της γεωργίας. Η περιφερειακή κυβέρνηση, αντίθετα, υποστηρίζει ότι οι επενδύσεις μπορούν να συμβάλουν στην εξοικονόμηση νερού μέσω νέων τεχνολογιών άρδευσης.

Διαβάστε επίσης:Η «Ελλάδα 2.0» του Κ. Μητσοτάκη βασίλειο του τζόγου

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις από τα ευρήματα επιστημονικής μελέτης για την Αραγονία, σύμφωνα με την οποία η συνολική ζήτηση νερού από τις νέες ενεργοβόρες δραστηριότητες, μεταξύ των οποίων τα κέντρα δεδομένων και η παραγωγή πράσινου υδρογόνου, θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 41% έως 124% μέχρι το 2035, ανάλογα με το σενάριο ανάπτυξης.

Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις διαφέρουν ανάλογα με την τοποθεσία, την τεχνολογία ψύξης και τις πηγές ηλεκτροδότησης. Από την κατανάλωση ενέργειας στην Ιρλανδία μέχρι τη διεκδίκηση υδάτινων πόρων στην Ισπανία, η ψηφιακή ανάπτυξη επιβαρύνει υποδομές και φυσικούς πόρους από τους οποίους εξαρτώνται ολόκληρες κοινωνίες.

Η Ευρώπη επιταχύνει, οι κανόνες καθυστερούν

Τα στοιχεία της ίδιας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι αποκαλυπτικά. Το 2024 τα κέντρα δεδομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατανάλωσαν 68 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας. Μέχρι το 2030 η κατανάλωση προβλέπεται να φτάσει τις 114 τεραβατώρες, αύξηση σχεδόν 68%. Και οι εκτιμήσεις ενδέχεται να αποδειχθούν συντηρητικές, καθώς η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης επιταχύνεται.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να αυξήσει τη δική της υπολογιστική δυναμικότητα, ώστε να περιορίσει την τεχνολογική εξάρτησή της. Ταυτόχρονα, όμως, το κανονιστικό πλαίσιο εξακολουθεί να συμπληρώνεται. Τον Σεπτέμβριο η Επιτροπή παρουσίασε πρόταση για κοινό σύστημα αξιολόγησης της ενεργειακής και υδατικής απόδοσης των κέντρων δεδομένων. Οι ελάχιστες δεσμευτικές απαιτήσεις περιβαλλοντικής απόδοσης παραμένουν υπό προετοιμασία, με σχετική νομοθετική πρόταση να προγραμματίζεται για το 2027.

Οι επενδύσεις επιταχύνονται, ενώ οι κανόνες που θα πρέπει να περιορίζουν το περιβαλλοντικό τους κόστος εξακολουθούν να διαμορφώνονται. Και όταν οι έλεγχοι έρχονται αφού έχουν κοπεί εκατοντάδες χιλιάδες δέντρα, ακόμη και η αναστολή των εργασιών αφήνει πίσω της μια καταστροφή που δεν αντιστρέφεται εύκολα.

Στη Φινλανδία, περισσότεροι από 93.000 πολίτες έχουν υπογράψει αίτημα για αυστηρότερη ρύθμιση και αποζημίωση των τοπικών κοινωνιών. Η Google υπόσχεται συμμόρφωση με τις αποφάσεις των αρχών και αναδάσωση μέρους της έκτασης. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις αμφισβητούν ότι αυτά τα μέτρα επαρκούν.

Η υπόθεση θέτει ένα ερώτημα που αφορά ολόκληρη την Ευρώπη. Πόσο πρόθυμες είναι οι κυβερνήσεις να επιβάλουν πραγματικούς περιβαλλοντικούς περιορισμούς όταν απέναντί τους βρίσκονται εταιρείες που υπόσχονται επενδύσεις δισεκατομμυρίων; Η τεχνητή νοημοσύνη υπόσχεται να αλλάξει τον κόσμο. Στο Μούχος της Φινλανδίας, άρχισε πάντως αλλάζοντας το τοπίο. Εκεί όπου κάποτε υπήρχε ένα δάσος, απέμεινε μια απέραντη έκταση γυμνής γης.