Γερμανία :  Όταν η κοινωνική οργή δεν ψηφίζει μόνο AfD

Λίγες εκατοντάδες χιλιόμετρα βορειότερα, η ίδια ημέρα παρήγαγε ένα πολύ διαφορετικό αποτέλεσμα. Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία η AfD έφτασε στο 38,2%, από 16,7% το 2021. Ήταν η δεύτερη συνεχόμενη πρωτιά της σε κρατιδιακές εκλογές μετά τη Σαξονία-Άνχαλτ.

Διαβάστε επίσης:Κασιμάτη: «Τα νεοναζιστικά φασιστοειδή δεν θα ξαναδούν τη Βουλή παρά μόνο με τα κιάλια» - The Press Project - Ειδήσεις, Αναλύσεις, Ραδιόφωνο, Τηλεόραση

Η επίδοση επιβεβαιώνει ότι η άνοδος της γερμανικής ακροδεξιάς δεν αποτελεί πλέον συγκυριακό φαινόμενο ούτε περιορίζεται σε ψήφο διαμαρτυρίας μικρών τμημάτων του εκλογικού σώματος. Στην ανατολική Γερμανία η AfD διεκδικεί πλέον σταθερά την πρώτη θέση.

Η Πομερανία υπενθυμίζει ότι η επιτυχία της Αριστεράς στο Βερολίνο δεν προσφέρεται για εύκολες γενικεύσεις. Και όχι επειδή τα κοινωνικά προβλήματα απουσιάζουν από την ανατολική Γερμανία. Συμβαίνει μάλλον το αντίθετο. Οι μεγαλύτερες κοινωνικές ανισότητες σε σχέση με τη δυτική Γερμανία, η δημογραφική συρρίκνωση, οι χαμηλότερες επενδύσεις και οι ανησυχίες για το κόστος ζωής και την υγειονομική περίθαλψη θα μπορούσαν θεωρητικά να αποτελούν προνομιακό πεδίο για μια αριστερή κοινωνική πολιτική. Στην Πομερανία, όμως, η AfD ήταν εκείνη που κατάφερε να μετατρέψει πολύ μεγαλύτερο μέρος αυτής της δυσαρέσκειας σε εκλογική δύναμη.

Η διαφορά επομένως δεν βρίσκεται τόσο στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι συγκεκριμένες κοινωνίες, αλλά στον τρόπο με τον οποίο αυτά πολιτικοποιούνται. Στο Βερολίνο το Die Linke κατάφερε να συνδέσει την γενικευμένη ανασφάλεια με τα ενοίκια, την ιδιοκτησία και τις ανισότητες. Στην Πομερανία η AfD την ενέταξε σε ένα διαφορετικό πολιτικό αφήγημα, γύρω από τη μετανάστευση, την εγκατάλειψη της ανατολικής Γερμανίας και την απόρριψη της ομοσπονδιακής πολιτικής.

Η αποτυχία της στρατηγικής Μερτς

Οι δύο εκλογικές αναμετρήσεις έχουν όμως και έναν κοινό μεγάλο χαμένο: τη CDU του Φρίντριχ Μερτς. Στο Βερολίνο έχασε την πρωτιά και έπεσε από το 28,2% στο 18,8%. Στην Πομερανία η καταστροφή ήταν ολοκληρωτική: 4,9%, από 13,3%, και αποκλεισμός από το τοπικό κοινοβούλιο για πρώτη φορά στην ιστορία της CDU σε γερμανικό κρατίδιο.

Διαβάστε επίσης:ΚΚΕ: «Κοροϊδία» τα μέτρα της κυβέρνησης για την ακρίβεια στα καύσιμα - The Press Project - Ειδήσεις, Αναλύσεις, Ραδιόφωνο, Τηλεόραση

Το αποτέλεσμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος επειδή ακολουθεί την ήττα στη Σαξονία-Άνχαλτ. Ο Μερτς χαρακτήρισε ο ίδιος την κατάσταση «καταστροφή». Το πολιτικό πρόβλημα είναι βαθύτερο από μια σειρά κακών περιφερειακών εκλογών. Η στροφή της CDU σε σκληρότερες θέσεις, ιδιαίτερα στο μεταναστευτικό, είχε μεταξύ άλλων στόχο να ανακόψει τις διαρροές προς την AfD. Μέχρι στιγμής, οι κάλπες του Σεπτεμβρίου δεν δείχνουν ότι ο στόχος επιτυγχάνεται. Στο Βερολίνο η CDU έχασε καθαρά περίπου 54.000 ψηφοφόρους προς την AfD. Στην ανατολική Γερμανία η ακροδεξιά κατακτά διαδοχικές πρωτιές.

Η συζήτηση αφορά πλέον αναπόφευκτα και το πολιτικό μέλλον του ίδιου του Μερτς. Η αμφισβήτησή του είχε αρχίσει πριν από τις τελευταίες κάλπες, με την ηγεσία της CDU να επιχειρεί δημόσια να κλείσει τη συζήτηση περί αντικατάστασης του καγκελάριου. Ο Μερτς δηλώνει ότι σκοπεύει να ολοκληρώσει την τετραετή θητεία του, αλλά οι διαδοχικές εκλογικές ήττες δυσκολεύουν όλο και περισσότερο αυτή τη βεβαιότητα.

Ο Μερτς αρχίζει έτσι να μοιάζει όλο και περισσότερο με καγκελάριο υπό προθεσμία, ακόμη κι αν κανείς δεν γνωρίζει ποια ακριβώς είναι αυτή η προθεσμία. Το κρίσιμο για τη CDU δεν είναι μόνο ότι χάνει εκλογές, αλλά ότι η στρατηγική με την οποία ο καγκελάριος υποσχέθηκε να ανακόψει την AfD δεν αποδίδει μέχρι στιγμής το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Η AfD προηγείται πλέον της CDU/CSU και στις εθνικές δημοσκοπήσεις, ενώ οι εσωκομματικές αμφιβολίες για την ηγεσία του Μερτς έχουν γίνει δημόσιες.

Διαβάστε επίσης:ΣΥΡΙΖΑ: Το νέο μόρφωμα - βιτρίνα του ναζί Κασιδιάρη έκανε την εμφάνισή του στη Βουλή και ο υφ. Παιδείας απάντησε κανονικά σε επίκαιρη ερώτηση - The Press Project - Ειδήσεις, Αναλύσεις, Ραδιόφωνο, Τηλεόραση

Κατά τα άλλα, το εκλογικό αποτέλεσμα του Βερολίνου έχει σημασία που υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια της πόλης. Το Die Linke δεν οικοδόμησε την εκλογική τoυ άνοδο υιοθετώντας τη θεματολογία και το πολιτικό πλαίσιο που έχει επιβάλει η AfD σε μεγάλο μέρος της γερμανικής δημόσιας συζήτησης. Επέλεξε να μεταφέρει το βάρος σε συγκεκριμένες κοινωνικές συγκρούσεις — τη στέγη, τα ενοίκια, το κόστος ζωής και τις ανισότητες — και να συνδέσει την ανασφάλεια με τις υλικές συνθήκες της καθημερινότητας. Με αυτόν τον τρόπο δεν επιχείρησε απλώς να απαντήσει στην ακροδεξιά, αλλά να αλλάξει το πεδίο πάνω στο οποίο διεξαγόταν η πολιτική αντιπαράθεση.

Όλα αυτά υπενθυμίζουν πως η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν οδηγεί αναγκαστικά στην ακροδεξιά. Στο Βερολίνο, η γερμανική Αριστερά κατάφερε να της δώσει διαφορετική πολιτική έκφραση, βάζοντας στο επίκεντρο τη στέγη, το ύψος των ενοικίων και το ποιος τελικά πληρώνει το κόστος μιας πόλης που γίνεται ολοένα ακριβότερη.