Ένα πρόστιμο 200.000 ευρώ που επιβλήθηκε το 2018 αντί η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων να το εισπράξει από τους καταστροφείς του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου στη Ζάκυνθο, τους επέστρεψε 10.000 ευρώ!
Και όλα αυτά εν έτει 2026 που όλοι κάνουν ότι κόπτονται για την προστασία του περιβάλλοντος.
Την ιστορία φέρνουν στη δημοσιότητα δύο περιβαλλοντικές οργανώσεις που εδώ και δεκαετίες δίνουν μεγάλο αγώνα για την προστασία του μοναδικού οικοτόπου της Ζακύνθου που φιλοξενεί μεγάλο αριθμό χελωνών Caretta Caretta, είδος προστατευόμενο.
Το WWF Ελλάς και το MEDASSET, παρουσιάζουν δυο σκαστές περιπτώσεις περιφρόνησης του νόμου.
Επέστρεψαν στους καταστροφείς 10.000 ευρώ
Το 2015 και το 2016 έκπληκτοι οι εθελοντές των δύο περιβαλλοντικών οργανώσεων αλλά και πλήθος κατοίκων της Ζακύνθου είδαν να εκτελούνται εκτεταμένες χωματουργικές εργασίες και αποψιλώσεις μέσα στην προστατευόμενη περιοχή του Εθνικού Θαλασσίου Πάρκου.
Οι αυθαίρετες παρεμβάσεις προκάλεσαν σοβαρή περιβαλλοντική υποβάθμιση, αλλοιώνοντας το φυσικό τοπίο, καταστρέφοντας κρίσιμα φυσικά χαρακτηριστικά της περιοχής και επηρεάζοντας προστατευόμενους οικοτόπους.
Το 2018, για την καταστροφή που σημειώθηκε επιβλήθηκε πρόστιμο 200.000 ευρώ.
Το 2022, το πρόστιμο μειώθηκε στις 10.000 ευρώ και στη συνέχεια μηδενίστηκε με απόφαση διοικητικού πρωτοδικείου.
Όλα αυτά τα ωραία ενώ ο υπεύθυνος των καταστροφικών εργασιών «είχε ήδη καταδικαστεί αμετάκλητα από τα ποινικά δικαστήρια για την περιβαλλοντική υποβάθμιση που προκλήθηκε, καθώς και για τη διάνοιξη δρόμου χωρίς την απαιτούμενη έγκριση του αρμόδιου φορέα διαχείρισης».
Οι ευθύνες της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων
Και φτάνουμε στο σήμερα, στο 2026, οπότε λαμβάνει χώρα η τελευταία πράξη του απίστευτου ωχαδερφισμού. Η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων επέστρεψε το ποσό των 10.000 ευρώ είχε εισπραχθεί από το πρόστιμο, ως «αχρεωστήτως καταβληθέν».
Η επιδερμική δικαιολογία είναι ότι το πρόστιμο μηδενίστηκε από το διοικητικό πρωτοδικείο. Και λέμε επιδερμική γιατί όπως καταγγέλλουν WWF Ελλάς και MEDASSET, η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων «δεν αξιοποίησε τα διαθέσιμα ένδικα μέσα προκειμένου να υπερασπιστεί τη διοικητική κύρωση που η ίδια είχε επιβάλει. Ως αποτέλεσμα, η υπόθεση οδηγήθηκε χωρίς ουσιαστική θεσμική υποστήριξη εκ μέρους της διοίκησης προς την πλήρη ακύρωση του προστίμου».
Το αποτέλεσμα όλων αυτών των προκλητικών ενεργειών και της προκλητικής ακινησίας, είναι ήδη γνωστό και ιδιαιτέρως ανησυχητικό: μια υπόθεση σοβαρής περιβαλλοντικής υποβάθμισης στην προστατευόμενη περιοχή του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου, για την οποία υπήρξε αμετάκλητη ποινική καταδίκη και νέα ποινική καταδίκη σε δεύτερο βαθμό, καταλήγει χωρίς καμία διοικητική κύρωση.
Τα ερωτήματα που θέτουν οι δύο περιβαλλοντικές οργανώσεις είναι καίρια αλλά δεν πρόκειται να απαντηθούν:
1] Γιατί η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων δεν υπερασπίστηκε μέχρι τέλους τις κυρώσεις που η ίδια είχε επιβάλει;
2] Γιατί δεν έχει επιβληθεί ούτε μία διοικητική κύρωση για περιβαλλοντικές παραβάσεις του ν. 1650/1986 στη Ζάκυνθο τα τελευταία τρία χρόνια;
3] Και τι μήνυμα στέλνει αυτό σε όσους σκέφτονται να παραβιάσουν το νόμο;
Μαραθωνήσι: Οικοδομικές εργασίες στην καρδιά του Πάρκου
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η έναρξη οικοδομικών εργασιών στις αρχές του 2025 στο Μαραθωνήσι, στην καρδιά του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου, σε περιοχή όπου το ισχύον καθεστώς προστασίας απαγορεύει την ανέγερση κτισμάτων.
Η υπόθεση αναδείχθηκε χάρη στις παρεμβάσεις και τις ενέργειες περιβαλλοντικών οργανώσεων (ΑΡΧΕΛΩΝ, MEDASSET – Μεσογειακός Σύνδεσμος για τη Σωτηρία των Θαλάσσιων Χελωνών, και WWF Ελλάς).
Μόνο μετά από αυτές τις παρεμβάσεις ενεργοποιήθηκαν οι αρμόδιοι δημόσιοι φορείς και ξεκίνησαν οι σχετικές διαδικασίες ελέγχου, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της προληπτικής εποπτείας και του ελέγχου σε μια τόσο ευαίσθητη προστατευόμενη περιοχή.
Επιπλέον, από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει ότι ζητήθηκε επισήμως η προβλεπόμενη γνωμοδότηση του αρμόδιου φορέα διαχείρισης κατά τη διαδικασία αδειοδότησης. Παρατηρούμε πως ακόμη και σε περιπτώσεις όπου η νομοθεσία είναι σαφής, η εφαρμογή της παραμένει αβέβαιη.
Οι νόμοι χωρίς εφαρμογή δεν προστατεύουν
Η προστασία του περιβάλλοντος δεν εξασφαλίζεται μόνο με τη θέσπιση νόμων και θεσμικών πλαισίων. Χρειάζεται έλεγχος, λογοδοσία και κανόνες που εφαρμόζονται στην πράξη. Όταν οι παραβάσεις δεν συνοδεύονται από πραγματικές συνέπειες, υπονομεύεται η αξιοπιστία ολόκληρου του συστήματος προστασίας.
Όταν όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περιοχή μοναδικής οικολογικής αξίας, όπως αυτή του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου, το ζήτημα μάς αφορά όλους ως πολίτες και ως θεματοφύλακες ενός φυσικού κεφαλαίου που πρέπει να προστατευτεί για τις επόμενες γενιές.
Η προστασία του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου δεν μπορεί να μένει στα χαρτιά. Διαφορετικά οδεύουμε σε μια επικίνδυνη ατραπό, όπου ακόμα και στις προστατευόμενες περιοχές, η περιβαλλοντική νομοθεσία μπορεί χωρίς τις νόμιμες συνέπειες να παρακάμπτεται.
Οι δύο περιβαλλοντικές οργανώσεις καλούν την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων και τις αρμόδιες υπηρεσίες να δώσουν απαντήσεις και να διασφαλίσουν ότι η περιβαλλοντική νομοθεσία εφαρμόζεται στην πράξη και με διαφάνεια.
Να σημειωθεί ότι τι Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προστατευόμενες περιοχές της χώρας και της Μεσογείου.
Ωστόσο, η εφαρμογή των μέτρων προστασίας του εξακολουθεί να δοκιμάζεται από επαναλαμβανόμενες παραβιάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Οι αδυναμίες αυτές έχουν αναδειχθεί επανειλημμένα, ενώ στο παρελθόν έχουν οδηγήσει ακόμη και σε καταδίκες της Ελλάδας από τα ευρωπαϊκά δικαστήρια.