Κυβέρνηση και ΥΠΕΝ πανηγυρίζουν γιατί η χώρα έχει μετατραπεί σε καθαρό εξαγωγέα ενέργειας εξαιτίας της απεξάρτησης από τον λιγνίτη και της μεγάλης διείσδυσης των ΑΠΕ.
Μόνο που τα πανηγύρια δείχνουν τη μια μόνο πλευρά του νομίσματος. Γιατί υπάρχει και η άλλη πλευρά που αποκαλύπτει ότι τη μεγάλη επιτυχία της χώρας την χρυσοπληρώνουν οι καταναλωτές στους λογαριασμούς ρεύματος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία τα τελευταία δύο χρόνια η Ελλάδα έχει γίνει καθαρός εξαγωγέας ενέργειας με το εμπορικό ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας να εμφανίζει σωρευτικό όφελος 821.2 εκατ. ευρώ για το διάστημα Ιανουάριος 2024 – Ιούνιος 2026.
Ωραία όλα αυτά αλλά υπάρχει ένας ακόμα κρίσιμος παράγοντας που αποκαλύπτει ότι οι καταναλωτές στην Ελλάδα έχουν επιβαρυνθεί στους λογαριασμούς ρεύματος με 914.4 εκατ. ευρώ για το ίδιο διάστημα, δηλαδή, Ιανουάριος 2024 – Ιούνιος 2026.
Το οικονομικό κόστος για τους καταναλωτές της Ελλάδας
Το TheGreenTank παρουσίασε έκθεση με τίτλο «Εξαγωγές ηλεκτρισμού από ορυκτό αέριο: το κόστος για την ελληνική αγορά και το κλίμα». Στην ανάλυσή του επισημαίνει ότι η αν και η μετάβαση της Ελλάδας σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργεια εμφανίζεται ως αμιγώς θετική εξέλιξη καθώς το εμπορικό ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας εμφάνισε σωρευτικό όφελος 821.2 εκατ. ευρώ για το διάστημα Ιανουάριος 2024 – Ιούνιος 2026, υπάρχει ένας άκρως σημαντικός παράγοντας που πρέπει να μπει στη δημόσια συζήτηση.
«Η παρούσα ανάλυση δείχνει ότι το αποτέλεσμα αυτό δεν αποτυπώνει ούτε το οικονομικό κόστος για τους καταναλωτές στην Ελλάδα, ούτε το περιβαλλοντικό κόστος της εξαγωγικής δραστηριότητας», επισημαίνει το TheGreenTank και παράλληλα σημειώνει ότι «ένα θετικό εμπορικό ισοζύγιο δεν μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως ο βασικός δείκτης επιτυχίας της εθνικής ενεργειακής πολιτικής — ακόμη κι αν στηρίζεται στο γεγονός ότι η ηλεκτρική ενέργεια στην Ελλάδα είναι φθηνότερη από αυτή των γειτονικών χωρών».
Οι ερευνητές του TheGreenTank επισημαίνουν για να στηρίξουν τα συμπεράσματά τους ότι η επιπλέον οικονομική επιβάρυνση των καταναλωτών από τις εξαγωγές ρεύματος οφείλεται στο ότι σημαντικό μέρος τους προήλθε από μονάδες ορυκτού αερίου —6.56 TWh (Τεραβατώρες) σε 31 μήνες, που αντιστοιχεί στο 11.4% της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής από αέριο.
«Παρότι η ενέργεια αυτή διοχετεύτηκε σε γειτονικές χώρες, οι μονάδες που την παρήγαγαν συμμετείχαν στην εγχώρια χονδρεμπορική αγορά (DAM) και επομένως επιβάρυναν την τιμή που πλήρωσαν όλοι οι καταναλωτές στην Ελλάδα για να καλύψουν τις δικές τους ανάγκες», αποκαλύπτεται στην έκθεση.
Οι αναλυτές σύμφωνα με το μοντέλο που έτρεξαν εκτίμησαν ότι η πρόσθετη επιβάρυνση για τους καταναλωτές στους λογαριασμούς ρεύματος στην Ελλάδα από τις εξαγωγές ενέργειας ανήλθε σε 914.4 εκατ. ευρώ για το ίδιο διάστημα, δηλαδή, Ιανουάριος 2024 – Ιούνιος 2026.
Το κλιματικό κόστος
Στην οικονομική αυτή διάσταση προστίθεται και η κλιματική: η πρόσθετη παραγωγή από αέριο για εξαγωγές οδήγησε σε επιπλέον εκπομπές περίπου 2.6 εκατ. τόνων διοξειδίου του άνθρακα (CO2) «υπονομεύοντας έτσι την πρόοδο που έχει συντελεστεί στην απανθρακοποίηση του συστήματος ηλεκτροπαραγωγής μέσω της ανάπτυξης των ΑΠΕ».
Όπως σημειώνουν οι επιστήμονες του TheGreenTank, με επικεφαλής τον Νίκο Μάντζαρη, «το πρόβλημα δεν είναι οι εξαγωγές, αλλά η πηγή τους.
«Η οικονομική επιβάρυνση των καταναλωτών δεν είναι εγγενής στις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας γενικά, αλλά αφορά μόνο το τμήμα τους που προέρχεται από μονάδες ορυκτού αερίου το οποίο πιέζει ανοδικά την τιμή της εγχώριας χονδρικής τιμής επιβαρύνοντας το κόστος κάλυψης της εγχώριας ζήτησης», εξηγούν οι επιστήμονες.
Οι επιστήμονες έτρεχαν και ένα υποθετικό σενάριο για να καταδείξουν με πώς και γιατί οι καταναλωτές στην Ελλάδα σήμερα χρυσοπληρώνουν την εξαγωγική επιτυχία ενέργειας της χώρας.
Όπως εξηγούν αν η εξαγόμενη ενέργεια από αέριο μπορούσε να υποκατασταθεί από ισόποση παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, η τιμή της χονδρικής αγοράς ενέργειας της επόμενης μέρας (DAM) «θα έπεφτε σημαντικά, οδηγώντας σε όφελος €1.065 δισεκ. για τους καταναλωτές. Επιπλέον, το εμπορικό ισοζύγιο θα παρέμενε ισχυρά θετικό, στα € 605.4 εκατ. προς όφελος των παραγωγών».