Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τον Καναδά για τη δημιουργία καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους» αναζωπύρωσε τη συζήτηση στη Βρετανία για το μέλλον των σχέσεών της με την Ευρώπη. Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του Brexit, ορισμένοι Βρετανοί πολιτικοί εξετάζουν αν ένα παρόμοιο μοντέλο θα μπορούσε να προσφέρει στο Ηνωμένο Βασίλειο στενότερη συνεργασία με την ΕΕ, χωρίς να ανοίξει ξανά η βαθιά πολιτική σύγκρουση γύρω από την έξοδο από την Ένωση.
Η ιδέα της συνδεδεμένης συμμετοχής
Η πρόταση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προς τον Καναδά αφορά ένα νέο είδος σχέσης με την ΕΕ. Ο Καναδάς βρίσκεται εκτός Ευρώπης και δεν μπορεί να ακολουθήσει τη συνηθισμένη διαδικασία ένταξης ενός ευρωπαϊκού κράτους. Ένα καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» θα μπορούσε να δημιουργήσει στενότερη συνεργασία σε τομείς όπως η οικονομία, η ασφάλεια και το εμπόριο.
Η πρωτοβουλία προκάλεσε ενδιαφέρον στο Λονδίνο, επειδή προσφέρει την εικόνα μιας ενδιάμεσης λύσης. Η Βρετανία θα μπορούσε, θεωρητικά, να πλησιάσει ξανά την Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς να ζητήσει άμεσα πλήρη επανένταξη. Για ορισμένους βουλευτές των Εργατικών, κάθε συμφωνία που θα ενίσχυε τους δεσμούς με την Ευρώπη αξίζει να εξεταστεί, ακόμη και αν αποτελούσε μόνο ένα πρώτο βήμα.
Οι Βρυξέλλες κρατούν αποστάσεις
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ωστόσο, δεν φαίνεται να θεωρεί ότι το καναδικό μοντέλο μπορεί να εφαρμοστεί στη Βρετανία. Ευρωπαίος αξιωματούχος εξήγησε ότι η πρόταση σχεδιάστηκε για μια χώρα εκτός Ευρώπης, η οποία δεν μπορεί να γίνει μέλος μέσω της κανονικής διαδικασίας.
Για ευρωπαϊκά κράτη, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία, η διαθέσιμη οδός για πλήρη συμμετοχή παραμένει η ένταξη στην ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι οι Βρυξέλλες δεν αντιμετωπίζουν τη «συνδεδεμένη συμμετοχή» ως εναλλακτική λύση για τη Βρετανία, τουλάχιστον στην παρούσα φάση.
Η διάκριση αυτή περιορίζει τις προσδοκίες όσων στο Λονδίνο είδαν την καναδική πρόταση ως πιθανό πρότυπο για μια νέα βρετανική σχέση με την Ένωση. Παράλληλα, δείχνει ότι η ΕΕ θέλει να διατηρήσει διαφορετικούς κανόνες για τις ευρωπαϊκές χώρες και για τα κράτη που βρίσκονται εκτός της ευρωπαϊκής ηπείρου.
Το Λονδίνο προτιμά μικρά βήματα
Η βρετανική κυβέρνηση δεν εξετάζει σήμερα ένα καθεστώς αντίστοιχο με αυτό που προτάθηκε στον Καναδά. Η βασική της επιλογή είναι η σταδιακή «επανεκκίνηση» των σχέσεων με την ΕΕ, μέσα από συγκεκριμένες συμφωνίες και όχι μέσα από μια μεγάλη θεσμική αλλαγή.
Στο τραπέζι βρίσκονται διαπραγματεύσεις για τη διευκόλυνση του εμπορίου αγροδιατροφικών προϊόντων, ένα πρόγραμμα κινητικότητας νέων και συνεργασία στην αγορά δικαιωμάτων εκπομπών. Οι συμφωνίες αυτές θα μπορούσαν να μειώσουν ορισμένες από τις δυσκολίες που δημιούργησε το Brexit στις εμπορικές και κοινωνικές σχέσεις των δύο πλευρών.
Οι σχετικές συζητήσεις αναμένεται να απασχολήσουν σύνοδο ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου έως το τέλος του 2026. Η πορεία τους, όμως, δεν είναι εύκολη. Διαφωνίες παραμένουν για τον χάλυβα, τις δημόσιες προμήθειες και τα δίδακτρα που πληρώνουν οι Ευρωπαίοι φοιτητές στα βρετανικά πανεπιστήμια.
Γιατί ο Καναδάς έγινε παράδειγμα
Ο Καναδάς δεν είχε ζητήσει επίσημα να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είχε μιλήσει για μια ιδιαίτερη συμμαχία ασφάλειας και οικονομίας με την Ευρώπη. Αυτή η τοποθέτηση προηγήθηκε της πρότασης της φον ντερ Λάιεν και έδειξε ότι η συνεργασία μπορεί να ενισχυθεί ακόμη και χωρίς αίτημα πλήρους ένταξης.
Παρά τις δυνατότητες της σχέσης ΕΕ-Καναδά, η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου CETA δεν έχει επικυρωθεί από δέκα κράτη-μέλη, ανάμεσά τους η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία. Αυτό συμβαίνει σχεδόν δέκα χρόνια μετά την υπογραφή της, γεγονός που δείχνει πόσο αργές και σύνθετες μπορεί να είναι οι ευρωπαϊκές διαδικασίες.
Για τους Βρετανούς πολιτικούς που θέλουν στενότερες σχέσεις με την Ευρώπη, το καναδικό παράδειγμα στέλνει ένα πολιτικό μήνυμα. Μια χώρα μπορεί να επιδιώξει συνεργασία εστιάζοντας σε κοινές ανάγκες, όπως η οικονομία και η ασφάλεια, χωρίς να συμφωνεί σε όλα τα πολιτικά ζητήματα.
Το ερώτημα για το μέλλον
Η Βρετανία βρίσκεται μπροστά σε μια επιλογή που δεν θα λυθεί γρήγορα. Η σημερινή κυβέρνηση επιδιώκει περιορισμένες συμφωνίες, ενώ μέσα στους Εργατικούς υπάρχουν φωνές που βλέπουν θετικά μια βαθύτερη προσέγγιση με την ΕΕ.
Το βασικό ερώτημα είναι αν η σχέση θα περιοριστεί σε επιμέρους ρυθμίσεις ή αν θα εξελιχθεί σε ένα πιο στενό και σταθερό μοντέλο συνεργασίας. Η καναδική πρόταση δεν αποτελεί, προς το παρόν, λύση για το Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, επαναφέρει τη συζήτηση για το πώς μπορεί να μειωθεί η απόσταση ανάμεσα στο Λονδίνο και τις Βρυξέλλες.
Γνωρίζατε αυτή την εξέλιξη; Αν βρήκατε το κείμενο ενδιαφέρον, μπορείτε να το μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά θέματα.