Η υπόθεση του μη επανδρωμένου θαλάσσιου σκάφους (drone) που βρέθηκε τον Μάιο στις ακτές της Λευκάδας μετατρέπεται πλέον σε ανοιχτό διπλωματικό ζήτημα για την Αθήνα, η οποία με διάβημα, επιδιώκει να δώσει ευρωπαϊκή διάσταση στο περιστατικό και να αναδείξει τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει ο πόλεμος στην Ουκρανία για την ασφάλεια στη Μεσόγειο και το Ιόνιο.
Σύμφωνα με πληροφορίες από διπλωματικές πηγές, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης ενημέρωσε κατά τη διάρκεια της άτυπης συνόδου των υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Λεμεσό την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας για τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας που πραγματοποίησε το ΓΕΕΘΑ γύρω από το περιστατικό.
Η ελληνική πλευρά εμφανίζεται να αντιμετωπίζει πλέον το θέμα όχι ως ένα μεμονωμένο συμβάν αλλά ως υπόθεση με ευρύτερες προεκτάσεις ασφαλείας, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία η χρήση μη επανδρωμένων μέσων στον πόλεμο της Ουκρανίας επεκτείνεται ολοένα και περισσότερο και εκτός της Μαύρης Θάλασσας.
Στο περιθώριο των επαφών στη Λεμεσό, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών είχε συνομιλίες και με τον Ουκρανό ομόλογό του Αντρίι Σιμπίχα, ο οποίος συμμετείχε στις εργασίες της συνόδου μετά από πρόσκληση της κυπριακής προεδρίας. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι η Αθήνα προσανατολίζεται και σε επίσημη διπλωματική παρέμβαση προς το Κίεβο το αμέσως επόμενο διάστημα, καθώς θεωρεί ότι η παρουσία ενός οπλισμένου θαλάσσιου drone σε ελληνικά χωρικά ύδατα συνιστά ζήτημα που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο.
Η Αθήνα ανεβάζει διπλωματικά το ζήτημα του θαλάσσιου drone που εντοπίστηκε στη Λευκάδα, φέρνοντας το θέμα στην ΕΕ και ζητώντας εξηγήσεις για τις προεκτάσεις ασφαλείας στο Ιόνιο.
Το θέμα είχε ήδη προκαλέσει προβληματισμό στους ευρωπαϊκούς αμυντικούς κύκλους. Κατά τη συνεδρίαση των υπουργών Άμυνας της ΕΕ στις Βρυξέλλες, ο Νίκος Δένδιας είχε θέσει το περιστατικό στο τραπέζι των συζητήσεων, περιγράφοντάς το ως σοβαρή απειλή για τη ναυσιπλοΐα, ιδίως σε μία περιοχή όπου κινούνται καθημερινά εμπορικά και επιβατικά πλοία.
Το θαλάσσιο drone είχε εντοπιστεί στις 7 Μαΐου κοντά στο Ακρωτήριο Δουκάτο. Ψαράδες που κινούνταν στην περιοχή βρήκαν το σκάφος μέσα σε θαλάσσια σπηλιά, ενώ η μηχανή του βρισκόταν ακόμη σε λειτουργία. Ακολούθησε επιχείρηση ρυμούλκησης μέχρι το λιμάνι της Βασιλικής, όπου το παρέλαβαν στελέχη του Λιμενικού.
Οι πρώτες τεχνικές αναλύσεις έδειξαν ότι επρόκειτο για μη επανδρωμένο σκάφος τύπου Magura, εξοπλισμένο με συστήματα τηλεχειρισμού και εκρηκτικό φορτίο, διαμορφωμένο ουσιαστικά για αποστολή αυτοκτονίας εναντίον ναυτικού στόχου. Στο εσωτερικό του βρέθηκαν εκρηκτικές ύλες, ενώ ειδικά κλιμάκια πυροτεχνουργών χρειάστηκε να παρέμβουν ώστε να απενεργοποιήσουν με ασφάλεια τον μηχανισμό.
Σύμφωνα με στρατιωτικές εκτιμήσεις, το πιθανότερο σενάριο είναι ότι το drone έχασε την πορεία του εξαιτίας δυσλειτουργίας στα συστήματα πλοήγησης και κατέληξε ακυβέρνητο στο Ιόνιο. Το γεγονός ότι διαπιστώθηκε πως διέθετε ακόμη σημαντική ποσότητα καυσίμων θεωρείται ένδειξη ότι δεν είχε ταξιδέψει για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν βρεθεί στις ελληνικές ακτές.
Παρά τις τεχνικές αναλύσεις, οι ελληνικές αρχές δεν έχουν ακόμη καταλήξει με βεβαιότητα ούτε στο σημείο εκκίνησης του drone ούτε στον τελικό επιχειρησιακό στόχο του. Ωστόσο, όλα τα διαθέσιμα στοιχεία συγκλίνουν στο ότι επρόκειτο για οπλικό σύστημα σχεδιασμένο για πλήγμα εναντίον πλοίου, πιθανότατα στο πλαίσιο επιχειρήσεων που σχετίζονται με τον ρωσοουκρανικό πόλεμο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα τεχνικά χαρακτηριστικά του σκάφους. Το εκρηκτικό φορτίο, βάρους περίπου 100 κιλών, ήταν τοποθετημένο σε ειδικά διαμορφωμένη μεταλλική κατασκευή, σχεδιασμένη ώστε το ωστικό κύμα της έκρηξης να κατευθύνεται με τρόπο που να προκαλεί τη μέγιστη δυνατή καταστροφή στο κύτος ενός πλοίου.
Στο πίσω μέρος του USV είχε τοποθετηθεί κάμερα τηλεχειρισμού, μέσω της οποίας μεταδιδόταν εικόνα στο κέντρο επιχειρήσεων που θα καθοδηγούσε την επίθεση, ενώ στο μπροστινό τμήμα υπήρχε σύστημα δορυφορικής επικοινωνίας τύπου Starlink για σύνδεση και πλοήγηση σε πραγματικό χρόνο.
Αν και αρχικά δεν υπήρχε επίσημη επιβεβαίωση για την προέλευση του drone, πληροφορίες αναφέρουν ότι σε ανεπίσημες συνομιλίες Ουκρανοί αξιωματούχοι έχουν αναγνωρίσει τη σύνδεση του συγκεκριμένου τύπου σκάφους με ουκρανικές επιχειρήσεις, επιχειρώντας παράλληλα να δώσουν εξηγήσεις προς την ελληνική πλευρά για το πώς κατέληξε στο Ιόνιο.
Η Αθήνα επιχειρεί πλέον να συνδέσει το περιστατικό με τη συνολική συζήτηση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και την ανάγκη κοινής αντιμετώπισης νέων υβριδικών απειλών. Στη Λεμεσό, ο Γιώργος Γεραπετρίτης μίλησε για ένα «εύθραυστο γεωπολιτικό περιβάλλον» και υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να ενισχύσει τη στρατηγική της αυτονομία απέναντι στις αλλεπάλληλες κρίσεις.
Ο υπουργός Εξωτερικών έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συνοχή σε ζητήματα άμυνας, ενέργειας και προστασίας κρίσιμων υποδομών, προειδοποιώντας παράλληλα ότι επιθέσεις ή ενέργειες που θέτουν σε κίνδυνο αμάχους και πολιτικές υποδομές δεν μπορούν να θεωρούνται ανεκτές σε καμία περίπτωση.