Η “μετακλητή” κομματοκρατία Μητσοτάκη σε αριθμούς

>> Το 2013 οι μετακλητοί ανέρχονταν σε 1.753 άτομα. Τον Οκτώβριο του 2025 φθάνουν τους 3.646. Πρόκειται για αύξηση άνω του 100% . Δεν πρόκειται για συγκυριακή μεταβολή. Πρόκειται για δομική διεύρυνση ενός μηχανισμού πολιτικής στελέχωσης, η οποία λαμβάνει χώρα σε ένα δημόσιο τομέα που συνολικά δεν αυξάνεται με αντίστοιχους ρυθμούς. Με απλά λόγια: δεν μεγαλώνει η διοίκηση — μεγαλώνει η πολιτική επιρροή μέσα στη διοίκηση.

>> Κάθε αλλαγή κυβέρνησης οδηγεί σε απότομη κατάρρευση του αριθμού των μετακλητών και αμέσως μετά σε σταδιακή επαναδιόγκωση. Το 2015 οι μετακλητοί κατέρρευσαν στους 845 και στη συνέχεια επανήλθαν σε ανοδική πορεία. Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται το 2019 και το 2024. Η διοίκηση, επομένως, δεν λειτουργεί με συνέχεια, αλλά με κύκλους πολιτικής εκκαθάρισης και ανασυγκρότησης. Πρόκειται για θεσμική αστάθεια ενσωματωμένη στον ίδιο τον μηχανισμό.

>>Ανησυχητικό είναι το εύρημα στη γεωγραφία του φαινομένου. Το 56,7% των μετακλητών εντοπίζεται στην τοπική αυτοδιοίκηση . Δηλαδή, εκεί όπου θα έπρεπε να κυριαρχεί η διοικητική ουδετερότητα, έχει εγκαθιδρυθεί ο μεγαλύτερος μηχανισμός πολιτικών διορισμών της χώρας. Δεν πρόκειται για μεμονωμένες υπερβάσεις. Πρόκειται για οριζόντια διείσδυση του πολιτικού στοιχείου σε ολόκληρη τη διοικητική πυραμίδα.

>> Η οικονομική διάσταση επιβεβαιώνει τη σοβαρότητα του ζητήματος. Το κόστος των μετακλητών προσεγγίζει τα 86,9 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Πρόκειται για δαπάνη που δεν επενδύει σε διοικητική εμπειρία, δεν δημιουργεί θεσμική μνήμη και δεν ενισχύει τη λειτουργική ικανότητα του κράτους. Αντιθέτως, πρόκειται για ανακυκλούμενη δαπάνη πολιτικού χαρακτήρα, η οποία επανεκκινείται με κάθε κυβερνητική αλλαγή..

>> Η σύγκριση με την Ευρώπη είναι αποκαλυπτική και εκθέτει τη χώρα. Στη Δανία, οι πολιτικοί σύμβουλοι είναι μόλις 39 σε σύνολο σχεδόν 200.000 δημοσίων υπαλλήλων — αναλογία 0,02% . Στη Γερμανία δεν υπάρχουν καν εξωτερικοί μετακλητοί: η πολιτική εμπιστοσύνη εκφράζεται εντός του ίδιου του διοικητικού σώματος. Στη Γαλλία, το προσωπικό πολιτικής εμπιστοσύνης είναι αριθμητικά μεγαλύτερο, αλλά λειτουργεί εντός αυστηρού πλαισίου με σαφή πλαφόν, ρητά ασυμβίβαστα και νομικές κυρώσεις. Στην Ισπανία, λόγω της αποκέντρωσης, παρουσιάζεται μεγαλύτερη διασπορά, αλλά και εκεί ο ρόλος των μετακλητών είναι περιορισμένος και θεσμικά οριοθετημένος, χωρίς δυνατότητα άσκησης διοικητικής εξουσίας.

Το συμπέρασμα που προκύπτει από τα στοιχεία είναι αδιαμφισβήτητο. Δεν πρόκειται για ένα «φυσιολογικό» φαινόμενο. Πρόκειται για δομική μετατόπιση του διοικητικού μοντέλου της χώρας, με συστηματική ενίσχυση του πολιτικού στοιχείου εις βάρος της διοικητικής ουδετερότητας.

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ δηλώνει πως απαιτούνται άμεσες παρεμβάσεις, όπως:

“Θέσπιση ανώτατου συνολικού πλαφόν μετακλητών σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης, σαφής επαναοριοθέτηση του ρόλου τους, ρητή απαγόρευση ανάθεσης διοικητικών αρμοδιοτήτων και πλήρη δημοσιοποίηση των καθηκόντων τους”. Ακόμη “καθιέρωση ελάχιστων προσόντων, εισαγωγή αυστηρών ασυμβιβάστων και κανόνων σύγκρουσης συμφερόντων, πλήρης διαφάνεια μέσω δημόσιου μητρώου μετακλητών”. 

Όπως σημειώνεται, η σύγκρουση με τα όσα ισχύουν στις άλλες χώρες της Ευρώπης, “αναδεικνύει με ιδιαίτερη ένταση την ελληνική απόκλιση. Σε αντίθεση με τα παραπάνω μοντέλα, η Ελλάδα εμφανίζει υψηλότερη αναλογία μετακλητών, περιορισμένα προσοντολογικά φίλτρα και, κυρίως, τάση διεύρυνσης της πολιτικής επιρροής προς τον πυρήνα της διοίκησης”. 

Εκεί όπου η Δανία περιορίζει, η Γερμανία ενσωματώνει και η Γαλλία ρυθμίζει, η ελληνική πρακτική τείνει να επεκτείνει.