Ο εμπορικός πόλεμος που έχει εξαπολύσει ο Ντόναλντ Τραμπ κατά της Κίνας και σχεδόν όλων των μεγάλων εμπορικών εταίρων των Ηνωμένων Πολιτειών δημιουργεί σοβαρές οικονομικές αναταράξεις παγκοσμίως. Ωστόσο, μέσα στην αναστάτωση, η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να διακρίνει σημαντικές ευκαιρίες για ενίσχυση της θέσης της στον παγκόσμιο οικονομικό χάρτη.
Η απόφαση του Τραμπ να επιβάλει δασμούς έως και 49% σχεδόν σε όλες τις εισαγωγές, έχει αποσταθεροποιήσει το δολάριο και το αμερικανικό δημόσιο χρέος, ενώ επανέφερε το ευρώ ως εναλλακτικό ασφαλές καταφύγιο για επενδυτές. Το ευρώ έχει σημειώσει άνοδο 10% έναντι του δολαρίου φέτος, ενώ τα ευρωπαϊκά κρατικά ομόλογα γνωρίζουν αυξημένη ζήτηση, καθώς οι αγορές απομακρύνονται από τα αμερικανικά ομόλογα.
Μιλώντας στην ιστοσελίδα Politico, ο οικονομολόγος Davide Oneglia σημείωσε πως η υπονόμευση του δολαρίου από τις ΗΠΑ δίνει στο ευρώ μια νέα δυναμική σε διεθνές επίπεδο. Παράλληλα, το ΔΝΤ αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις ανάπτυξης των ΗΠΑ κατά 0,9% για το 2025, ενώ για την ευρωζώνη η μείωση ήταν πολύ μικρότερη, μόλις 0,2%, γεγονός που αποτυπώνει τη σχετική ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Επιπλέον, ο παρατεταμένος εμπορικός πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας ανοίγει νέες αγορές για τα ευρωπαϊκά προϊόντα. Ο Ludovic Suttor-Sorel από το European Macro Policy Network επεσήμανε ότι ευρωπαϊκές εταιρείες θα μπορούσαν να επωφεληθούν, αυξάνοντας τις εξαγωγές τους τόσο προς την Κίνα — που ήδη βασίζεται σε ευρωπαϊκά προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, όπως χημικά και εξοπλισμό μεταφορών — όσο και προς τις ΗΠΑ, σε τομείς όπου έως τώρα κυριαρχούσαν κινεζικά προϊόντα.
Ανάγκη για σταθερότητα και συνεργασία
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τόνισε πως σε έναν απρόβλεπτο κόσμο, χώρες και αγορές στρέφονται προς την Ευρώπη για σταθερότητα και συνεργασία. Η ΕΕ, παρά τις εγγενείς δυσκολίες της, συνεχίζει να προσφέρει κράτος δικαίου και ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων, χαρακτηριστικά που προσελκύουν επενδύσεις και καθιστούν το ευρώ αξιόπιστη εναλλακτική στο δολάριο.
Παράλληλα, οι διαπραγματεύσεις για νέες εμπορικές συμφωνίες, όπως αυτή με το Mercosur και την Ινδία, αποκτούν νέα δυναμική, καθώς το παγκόσμιο ενδιαφέρον μετατοπίζεται σε πιο αξιόπιστους και σταθερούς εμπορικούς εταίρους.
Ο Νικολά Βερόν από το think tank Bruegel σημειώνει ότι σε περίπτωση κατάρρευσης της εμπιστοσύνης στο δολάριο, το ευρώ θα ήταν το πρώτο λογικό καταφύγιο. Παρά το γεγονός ότι μέχρι στιγμής το ποσοστό του ευρώ στα παγκόσμια αποθέματα ξένου συναλλάγματος παραμένει σταθερό στο 20%, οι πρόσφατες εξελίξεις κάνουν πλέον τους επενδυτές να εξετάζουν σοβαρά εναλλακτικές λύσεις.
Κίνδυνος παγκόσμιας ύφεσης
Ωστόσο, τα πλεονεκτήματα αυτά δεν είναι εγγυημένα. Ο κίνδυνος μιας παγκόσμιας ύφεσης λόγω του εμπορικού πολέμου παραμένει και, σε ένα τέτοιο σενάριο, οι επενδυτές θα μπορούσαν να επιστρέψουν στις ΗΠΑ ως παραδοσιακό ασφαλές καταφύγιο, όπως έγινε το 2008. Εξάλλου, η ενίσχυση του ευρώ, εάν δεν συνοδευτεί από μεταρρυθμίσεις στις ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές, θα μπορούσε να πλήξει τις εξαγωγές, ειδικά για οικονομίες όπως της Γερμανίας.
Η πρόκληση για την Ευρώπη είναι να αξιοποιήσει τη συγκυρία, να ολοκληρώσει μεταρρυθμίσεις που θα ενισχύσουν την ελκυστικότητά της και να διατηρήσει την εμπορική της ευελιξία, χωρίς να παρασυρθεί από την πίεση να συνταχθεί άκριτα με τις ΗΠΑ σε μια σκληρή αντιπαράθεση με την Κίνα.
Σε έναν κόσμο όπου οι δύο γίγαντες συγκρούονται, η Ευρώπη έχει την ευκαιρία — αν κινηθεί έξυπνα — να μετατρέψει την κρίση σε ευκαιρία ανάδειξης σε πραγματική παγκόσμια οικονομική δύναμη.
Πηγή: Politico