Το ανέκδοτο με το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα

Σχετικά Άρθρα

Διαβάστε επίσης:ΑΝΤΑΡΣΥΑ Περιστεριού: Ανοιχτή εκδήλωση παρουσίασης των θέσεων της 6ης συνδιάσκεψης της ΑΝΤΑΡΣΥΑ

Διαβάστε επίσης:Aστική τάξη και Εθνική Αντίσταση: Όταν το Κολωνάκι έλεγε «σιγά μην κλάψω» για τους 200 της Καισαριανής

Η EYΠ δεν έχει ακόμα συμμορφωθεί με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που κήρυξε αντισυνταγματική τη νομοθετική διάταξη με βάση την οποία δεν επετράπη στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης να ενημερωθεί για την παρακολούθησή του. Η υπόθεση αυτή εκκρεμεί ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ).

● Η (παράνομη) πρόσβαση ανώτερων κρατικών αξιωματούχων σε πληροφορίες που αποκτήθηκαν μέσω παρακολουθήσεων έχει επίσης ανακύψει στο πλαίσιο του σκανδάλου κατάχρησης κονδυλίων του ΟΠΕΚΕΠΕ (Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων) το οποίο διερευνά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO). Ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ο οποίος παραιτήθηκε μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου, επιβεβαίωσε ότι πηγές κοντά στο Μέγαρο Μαξίμου τον είχαν ενημερώσει για την υποκλοπή των τηλεφωνικών του συνδιαλέξεων ήδη από τον Ιούνιο του 2024, ένα χρόνο πριν η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διαβιβάσει τον φάκελο της υπόθεσης στη Βουλή για τη διερεύνηση ποινικών ευθυνών υπουργών.

● Το θανατηφόρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, που στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 57 άτομα στις 28 Φεβρουαρίου 2023, οδήγησε τους πολίτες σε ιστορικές διαδηλώσεις διαμαρτυρίας με κύριο αίτημα την απονομή δικαιοσύνης και τη λογοδοσία, οι οποίες αντιμετωπίστηκαν με ακραία και αδικαιολόγητη καταστολή από την αστυνομία. Παράλληλα, η υπόθεση των Τεμπών αποτελεί μια ακόμη περίπτωση όπου η έρευνα εκ μέρους των δικαστικών αρχών αμαυρώθηκε από συστημικές ελλείψεις και ενδείξεις συγκάλυψης και παρέμβασης. Οι έρευνες που πραγματοποιήθηκαν ήταν κατακερματισμένες και διάσπαρτες μεταξύ περισσότερων διαδικασιών, ενώ κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία αποκτήθηκαν ή λήφθηκαν υπόψη με καθυστέρηση ή ανεπαρκώς.

● Η de facto πολιτική των βίαιων αναγκαστικών εξαφανίσεων ανθρώπων που ζητούν άσυλο («push backs») συνεχίζεται με αμείωτους ρυθμούς, παρά την ιστορική καταδίκη της Ελλάδας από το ΕΔΔΑ το 2025, την αναγνώριση της πρακτικής αυτής από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) και την πληθώρα αποδεικτικών στοιχείων και αντιδράσεων απ’ όλους τους σημαντικούς φορείς προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.

Μέχρι σήμερα, καμία υπόθεση «push back» δεν έχει προχωρήσει πέρα από το στάδιο της προκαταρκτικής εξέτασης, ούτε έχει ληφθεί οποιοδήποτε πειθαρχικό μέτρο κατά στελεχών της Αστυνομίας ή του Λιμενικού. Οι εισαγγελείς συνεχίζουν να αρχειοθετούν τις έρευνες και να απορρίπτουν τις καταγγελίες λόγω έλλειψης επαρκών ενδείξεων. 

● Οι κανόνες και οι αρχές της καλής νομοθέτησης εξακολουθούν να αγνοούνται συστηματικά στο πλαίσιο της νομοπαρασκευαστικής/νομοθετικής διαδικασίας. Φαινόμενα πολυνομίας και κακονομίας συναντώνται συχνά και φαίνεται να έχουν λάβει συστημικό και συστηματικό χαρακτήρα. Περισσότερα από 250 άρθρα ψηφίστηκαν χωρίς να έχουν περάσει από το στάδιο της δημόσιας διαβούλευσης ενώ ταυτόχρονα δεν φαίνεται να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι προτάσεις και οι απόψεις που διατυπώνονται στο πλαίσιο της διαβούλευσης. Η ψήφιση πολυνομοσχεδίων παραμένει μια ευρέως διαδεδομένη πρακτική. Το 80% των νομοσχεδίων που ψηφίστηκαν εντός του 2025 περιείχαν φράσεις όπως «και λοιπές διατάξεις» στον τίτλο τους και συχνά οι νόμοι που ψηφίζονται περιλαμβάνουν ρυθμίσεις για πολλαπλά και άσχετα μεταξύ τους θέματα.

Το ίδιο ισχύει και για την κατάθεση και ψήφιση εκπρόθεσμων και άσχετων υπουργικών τροπολογιών. 51 από τις 53 τροπολογίες που κατατέθηκαν περιείχαν διατάξεις που δεν σχετίζονταν με το κύριο αντικείμενο του νομοσχεδίου ενώ 44 από τις 53 τροπολογίες κατατέθηκαν είτε την ίδια ημέρα είτε την παραμονή της ψήφισης του νόμου.

● Ουραγός παραμένει η Ελλάδα στην Ελευθερία του Τύπου. Για τέταρτη συνεχή χρονιά η οργάνωση «Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα» (RSF) κατέταξε την Ελλάδα τελευταία στην ΕΕ όσον αφορά στην ελευθερία του Τύπου. Οι δημοσιογράφοι και τα ΜΜΕ εξακολουθούν να έρχονται αντιμέτωποι με επιθέσεις, απειλές και φαινόμενα εκφοβισμού κατά την άσκηση του έργου τους. Αυτό περιλαμβάνει έναν αξιοσημείωτο αριθμό SLAPP σε θέματα που κυμαίνονται από το σκάνδαλο των υποκλοπών («Ελληνικό Γουότεργκεϊτ») έως τα περιβαλλοντικά ζητήματα. 

Η Ελλάδα δεν έχει μέχρι σήμερα ενσωματώσει την οδηγία Anti-SLAPP της ΕΕ. Τα δημόσια μέσα ενημέρωσης, υπό την εποπτεία της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης της Προεδρίας της Κυβέρνησης, παραμένουν ευάλωτα σε πολιτικές παρεμβάσεις. Έχουν, για παράδειγμα, αναφερθεί περιπτώσεις μη αντικειμενικής κάλυψης από τη δημόσια τηλεόραση (ΕΡΤ) θεμάτων που άπτονται του δημόσιου ενδιαφέροντος, όπως οι διαδηλώσεις διαμαρτυρίας για το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη.

● Ζητήματα διαφθοράς, (α)διαφάνειας και έλλειψης λογοδοσίας συνεχίζουν να κυριαρχούν στην κοινή γνώμη. Οι χρόνιες και θεμελιώδεις αδυναμίες των μηχανισμών και των θεσμών διαφάνειας δεν έχουν ακόμη αντιμετωπιστεί επαρκώς. Εξακολουθούν να μην υπάρχουν προβλέψεις για τους in-house lobbyists στο οικείο νομοθετικό πλαίσιο, ενώ ο αριθμός των εγγεγραμμένων εκπροσώπων συμφερόντων και των συναντήσεων που έχουν καταχωρηθεί στο Μητρώο Διαφάνειας παραμένει ανησυχητικά χαμηλός.

● Στοχοποίηση και ποινικοποίηση της κοινωνίας των πολιτών. Η κυβέρνηση δεν έχει προχωρήσει σε κάποια ενέργεια προκειμένου να μετριάσει τις μακροχρόνιες ανησυχίες που εκφράζονται από φορείς της ΕΕ, του Συμβουλίου της Ευρώπης και του ΟΗΕ σχετικά με το εχθρικό περιβάλλον, τον εκφοβισμό και τις δυσανάλογες απαιτήσεις εγγραφής που αντιμετωπίζουν οι οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, ιδίως όσες δραστηριοποιούνται στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης. Αντιθέτως, το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου έχει επιτεθεί δημόσια σε οργανώσεις επειδή εκπροσωπούν άτομα ενώπιον του ΕΔΔΑ και έχει πρωτοστατήσει σε μια μεταρρύθμιση που θα καθιστά την απλή ιδιότητα μέλους εγγεγραμμένης στο σχετικό Μητρώο ΜΚΟ επιβαρυντική περίσταση για αδικήματα μεταναστευτικής νομοθεσίας, προβλέποντας ποινές κάθειρξης 10 ετών και πρόστιμα δεκάδων χιλιάδων ευρώ. 

● Παραβίαση της προστασίας των δεδομένων. Σημαντικές αποφάσεις της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα υπογραμμίζουν για άλλη μια φορά την περιορισμένη προσοχή που δίνεται στην προστασία των προσωπικών δεδομένων, σε τομείς που κυμαίνονται από την λειτουργία συστημάτων Smart Policing έως την πολιτική διατήρησης δεδομένων που εφαρμόζουν οι πάροχοι τηλεπικοινωνιών. Παράλληλα, παλαιότερη απόφαση της Αρχής για τα συστήματα επιτήρησης σε δομές φιλοξενίας προσφύγων παραμένει ανεφάρμοστη και η υπόθεση εκκρεμεί ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.