Ο στρατός που δεν θέλει να τελειώσει τον πόλεμο

Το παράδοξο

Τις προηγούμενες μέρες, οι Ουκρανοί συγκέντρωσαν είκοσι πέντε χιλιάδες άνδρες, τρεις Ταξιαρχίες, οκτώ Συντάγματα, αντεπιτέθηκαν και διείσδυσαν δεκαέξι χιλιόμετρα στη Ζαπορίζια.

Οι Ρώσοι για την ίδια απόσταση στο ίδιο μέτωπο χρειάστηκαν οκτώ μήνες.

Αυτός είναι ο στρατός που το 1945 κατέλαβε το Βερολίνο σε 16 μέρες μάχης. Που το 2014 κατέλαβε την Κριμαία χωρίς να ρίξει σφαίρα. Που τον Φεβρουάριο του 2022 έφτασε στην πόρτα του Ζελένσκι.

Και τώρα μετρά την πρόοδό του σε μέτρα την εβδομάδα.

Από την αποτυχημένη ουκρανική αντεπίθεση το καλοκαίρι του 2023, η Ρωσία έχει την πρωτοβουλία σε όλο το μήκος του μετώπου, χίλια διακόσια χιλιόμετρα. Κατέλαβε τη Μαριούπολη, το Μπαχμούτ, τα Αβντιίβκα, τη Μαρίνκα, το Ποκρόφσκ. Σημαντικές νίκες. Αλλά πόλεις οχυρά, όχι μεγαλουπόλεις.

Το Χάρκοβο, η βόρεια Ζαπορίζια, η βόρεια Χερσώνα, το Κίεβο ουδέποτε ένιωσαν πίεση. Μετά από τρία χρόνια πολέμου με 1,5 εκατομμύριο νεκρούς από τις δύο πλευρές, η Ρωσία ελέγχει λιγότερο έδαφος από όσο είχε τον Απρίλιο του 2022.

Και εδώ αρχίζουν τα ερωτήματα που κανείς δεν απαντά. Γιατί δεν χτυπά το Κίεβο με μαζικούς βομβαρδισμούς; Γιατί καμία στοχευμένη επίθεση στον Ζελένσκι που περιοδεύει σε διεθνείς συνόδους; Γιατί οι γέφυρες του Δνείπερου από όπου μεταφέρουν δυτικά όπλα παραμένουν όρθιες; Γιατί δεν κτυπήθηκε η ανώτατη πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Ουκρανίας;

Και το μεγαλύτερο μυστήριο, γιατί κάθε γύρος ειρηνευτικών συνομιλιών, Κωνσταντινούπολη, τουρκική μεσολάβηση, σαουδική πρωτοβουλία, καταρρέει με τον ίδιο τρόπο;

Η απάντηση δεν είναι μόνο ανικανότητα. Είναι κάτι πιο ψυχρό. Η Μόσχα δεν θέλει να κερδίσει τώρα. Θέλει να κερδίσει ως το 2027. Και για να το κάνει, χρειάζεται η Δύση να κουραστεί πρώτη.

Το παιχνίδι του χρόνου

Η συμβατική ανάγνωση λέει ότι η Ρωσία προσπαθεί και αποτυγχάνει. Ότι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη δημιούργησαν «ζώνη θανάτου» δέκα με είκοσι χιλιομέτρων που κάνει αδύνατη τη γρήγορη πρόοδο. Ότι οι ενενήντα χιλιάδες Ρώσοι χειριστές με τα εκατομμύρια μικρά επιθετικά μη επανδρωμένα έδωσαν την πρωτοβουλία στη Ρωσία, αλλά όχι την ικανότητα για αποφασιστική νίκη.

Αλλά υπάρχει και άλλη εξήγηση. Η Μόσχα δεν παίζει για αστραπιαία επίθεση. Παίζει για εξάντληση. Δεν στοχεύει στην κατάληψη του Κιέβου το 2025. Στοχεύει στην κατάρρευση της δυτικής υποστήριξης το 2027. Και τα στοιχεία δείχνουν ότι μπορεί να λειτουργήσει.

Ας δούμε τα νούμερα. Η Ρωσία παράγει τρία εκατομμύρια πυρομαχικά τον χρόνο, ολόκληρη η Δύση φτάνει το ένα κόμμα δύο εκατομμύρια. Διαθέτει ενενήντα χιλιάδες χειριστές μη επανδρωμένων και παράγει έξι εκατομμύρια το χρόνο. Κόστος ενός ρωσικού μη επανδρωμένου είκοσι χιλιάδες δολάρια. Κόστος ενός πυραύλου αντιαεροπορικής άμυνας που το κατεβάζει τρία εκατομμύρια δολάρια. Η οικονομία της συνεχίζει να παρουσιάζει ανάπτυξη παρά τις κυρώσεις, με το σαράντα τοις εκατό του προϋπολογισμού να πηγαίνει στην άμυνα.

Από την άλλη, η Ουκρανία στρατολογεί ήδη στα είκοσι πέντε έτη, το πιο απελπισμένο σημείο. Το ενεργειακό δίκτυο είναι κατά πενήντα τοις εκατό καταστραμμένο. Και το μαθηματικό πρόβλημα είναι ξεκάθαρο, σαράντα εκατομμύρια πληθυσμός πριν τον πόλεμο εναντίον εκατόν σαράντα πέντε εκατομμυρίων της Ρωσίας. Το δημογραφικό καθορίζει τη μοίρα.

Η Δύση κουράζεται, Γερμανία με μηδενικά αποθέματα πυρομαχικών και οικονομική ύφεση. Πιθανή διακοπή Αμερικάνικης βοήθειας. Γαλλία με εξασθενημένο Μακρόν και τη Λεπέν στις πόρτες. Βρετανία μετά το Μπρέξιτ χωρίς βιομηχανική βάση για παρατεταμένη υποστήριξη.

Η στρατηγική είναι απλή. Η Ρωσία δεν χρειάζεται να κερδίσει γρήγορα. Χρειάζεται απλά να μην χάσει. Κάθε χρόνο που περνά, η Ουκρανία αδυνατίζει, η Δύση κουράζεται, η Ρωσία προσαρμόζεται. Αν το 2027 ο Τραμπ κόψει τη βοήθεια και οι Ευρωπαίοι δεν αντέξουν, η Ρωσία κερδίζει χωρίς να έχει πάρει το Χάρκοβο.

Οι κόκκινες γραμμές που η Μόσχα θέτει στον εαυτό της

Αλλά αν το παιχνίδι είναι εξάντληση, γιατί η αυτοσυγκράτηση; Γιατί δεν χτυπά το Κίεβο, δεν εξοντώνει τον Ζελένσκι, δεν κόβει τις γραμμές εφοδιασμού από την Πολωνία;

Η επίσημη απάντηση της Μόσχας είναι αποφυγή κλιμάκωσης με το ΝΑΤΟ. Αλλά δεν στέκει, οι Ουκρανοί ήδη χτυπούν το Κουρσκ, το Μπέλγκοροντ, ρωσικά διυλιστήρια στην Σιβηρία. Η Δύση ήδη δίνει μαχητικά και πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς. Η κλιμάκωση έγινε.

Η πραγματική απάντηση είναι πιο κυνική. Η Μόσχα θέλει παρατεταμένη σύγκρουση. Ο πόλεμος, όχι η νίκη, ο ίδιος ο πόλεμος κρατά τον Πούτιν στην εξουσία με ογδόντα τοις εκατό δημοτικότητα, δικαιολογεί ανάπτυξη της οικονομίας, καταστολή εσωτερικής αντίθεσης, συσπείρωση γύρω από την πολιτική ηγεσία.

Και υπάρχει και φόβος για την επόμενη μέρα: Αν πάρει το Κίεβο αύριο, τι κάνει; Κατοχή σαράντα εκατομμυρίων Ουκρανών που τους μισούν; Ανοικοδόμηση χώρας που έχει ισοπεδώσει;

Η ανικανότητα, το φιάσκο της Κωνσταντινούπολης τον Μάρτιο του 2022 όπου αποχώρησαν από το Κίεβο για μια συμφωνία που ποτέ δεν υπογράφηκε, η εξέγερση του Πριγκόζιν που έφτασε διακόσια χιλιόμετρα από τη Μόσχα χωρίς κανείς να τον σταματήσει, είναι πραγματική. Αλλά δεν αλλάζει το παιχνίδι. Μπορεί να είσαι ανίκανος και να κερδίζεις χρόνο. Τα δύο δεν αλληλοαποκλείονται.

Γι’ αυτό οι συνομιλίες πάντα καταρρέουν

Και εδώ κλείνει ο κύκλος. Κάθε γύρος διαπραγματεύσεων, Κωνσταντινούπολη, τουρκική μεσολάβηση, σαουδική πρωτοβουλία, καταρρέει με τον ίδιο τρόπο. Οι ρωσικές απαιτήσεις είναι «υπερβολικές», ή αλλάζουν, ή η Μόσχα δεν εμφανίζεται.

Γιατί να υπογράψει συμφωνία σήμερα που η Δύση ακόμα υποστηρίζει την Ουκρανία, όταν μπορεί να περιμένει μέχρι το 2027 που ο Τραμπ θα έχει κόψει τη βοήθεια; Γιατί να δεχτεί ουδετερότητα και εγγυήσεις όταν αν περιμένει άλλα δύο χρόνια μπορεί να πάρει όλο το Ντονμπάς χωρίς συμβιβασμό;

Οι αποτυχημένες διαπραγματεύσεις δεν είναι αποτυχία. Είναι τρόπος να κερδίσει χρόνο. Κάθε γύρος που καταρρέει της δίνει άλλους τρεις μήνες. Μέχρι η Δύση να κουραστεί, η Ουκρανία να μείνει μόνη, και η Μόσχα να μην χρειάζεται πια διαπραγματεύσεις.

Το σενάριο θα επαναλαμβάνεται. Διαπραγματεύσεις που δεν οδηγούν πουθενά γιατί δεν προορίζονται να οδηγήσουν πουθενά. Προορίζονται να κερδίσουν χρόνο μέχρι το 2027, ίσως και νωρίτερα.

Μέχρι η Δύση να τα παρατήσει. Και τότε δεν θα χρειάζεται διαπραγματεύσεις. Θα υπαγορεύει όρους. Και η ρωσική «ανικανότητα» θα αποδειχτεί η τέλεια στρατηγική, απλά κανείς δεν θα το είχε καταλάβει μέχρι να είναι πολύ αργά.

*Δημοσιογράφος