Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε ένα νέο γεωπολιτικό τοπίο, όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες επαναπροσδιορίζουν τον ρόλο τους στην παγκόσμια ασφάλεια, αφήνοντας τους Ευρωπαίους να αναζητούν τη δική τους στρατηγική πορεία. Η Ουκρανία, ο μεγαλύτερος «απών» των εξελίξεων, βλέπει τη μοίρα της να καθορίζεται σε κλειστές αίθουσες διαπραγματεύσεων στο Ριάντ, χωρίς την παρουσία της.
Η Ευρώπη αντιμέτωπη με τη νέα πραγματικότητα
Σχετικά Άρθρα
Σήμερα, Δευτέρα, ηγέτες της Ευρώπης συναντώνται στο Παρίσι υπό τον Γάλλο πρόεδρο, Εμανουέλ Μακρόν, σε μια προσπάθεια να χαράξουν μια κοινή γραμμή απέναντι στις καταιγιστικές εξελίξεις. Παρόντες θα είναι οι ηγέτες του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γερμανίας, της Πολωνίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Ολλανδίας και της Δανίας, καθώς και κορυφαίοι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ. Η συνάντηση αυτή επιχειρεί να δώσει απαντήσεις σε ένα κρίσιμο ερώτημα: Μπορεί η Ευρώπη να αναλάβει επιτέλους τη δική της ασφάλεια, ανεξάρτητα από τις Ηνωμένες Πολιτείες;
Η σκληρή αλήθεια ήρθε με την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Μέσα στις πρώτες εβδομάδες της νέας του θητείας, έστειλε σαφές μήνυμα ότι οι ΗΠΑ δεν σκοπεύουν να παραμείνουν ο κύριος πυλώνας της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Η τηλεφωνική επικοινωνία του με τον Βλαντιμίρ Πούτιν και οι αποφάσεις της Ουάσιγκτον δείχνουν πως η Αμερική ετοιμάζεται να επανακαθορίσει τις σχέσεις της με τη Ρωσία – με ή χωρίς την Ευρώπη.
Το Ριάντ, η Μόσχα και η Ουάσιγκτον αποφασίζουν… για όλους
Την ίδια στιγμή, το πραγματικό κέντρο των αποφάσεων για το ουκρανικό μεταφέρεται μακριά από την Ευρώπη. Στη Σαουδική Αραβία, ξεκινούν αύριο, Τρίτη, κρίσιμες συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών. Το γεγονός ότι ούτε η Ουκρανία ούτε η Ευρώπη έχουν κληθεί στο τραπέζι επιβεβαιώνει ότι οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου προχωρούν με διαφορετικά δεδομένα από ό,τι υπολόγιζαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο επικεφαλής Εθνικής Ασφάλειας, Μάικ Γουόλς, και ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, έχουν μεταβεί στο Ριάντ για συνομιλίες με Ρώσους αξιωματούχους. Αν και η ρωσική αντιπροσωπεία δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί πλήρως, είναι σαφές ότι οι συζητήσεις θα κινηθούν στη γραμμή που έθεσαν οι πρόεδροι Τραμπ και Πούτιν στην πρώτη τους επαφή.
Η απομόνωση της Ουκρανίας από αυτές τις συνομιλίες προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος προειδοποίησε ότι αν οι ΗΠΑ μειώσουν τη στρατιωτική τους υποστήριξη, η Ρωσία μπορεί να επεκτείνει τις επιθέσεις της ακόμη και εναντίον χωρών του ΝΑΤΟ το καλοκαίρι. Παρόλα αυτά, η Ουάσιγκτον φαίνεται να κινείται με βάση τη δική της στρατηγική, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις ανησυχίες του Κιέβου.
Μια Ευρώπη που ακολουθεί ή μια Ευρώπη που ηγείται;
Η σημερινή Σύνοδος στο Παρίσι αποτελεί μια κρίσιμη δοκιμασία για το εάν η Ευρώπη μπορεί να χαράξει μια ανεξάρτητη στρατηγική. Στο τραπέζι βρίσκεται η πρόταση για μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας, που περιλαμβάνει μεγαλύτερες στρατιωτικές δαπάνες και πιθανή αυτόματη ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ εάν η Ρωσία παραβιάσει μελλοντική εκεχειρία.
FILE PHOTO British Prime Minister Keir Starmer departs his official residence at 10 Downing Street to appear at Prime Minister’s Questions (PMQs) at Parliament in London, Britain, 12 February 2025. EPA, TOLGA AKMEN
Ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, ήδη δήλωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είναι έτοιμο να στείλει στρατεύματα στην Ουκρανία, εάν χρειαστεί. Παράλληλα, αναμένεται να προχωρήσουν σχέδια για μια πιο αυτοδύναμη ευρωπαϊκή άμυνα, με στόχο να μειωθεί η εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι ευρωπαϊκές χώρες σχεδιάζουν να μπορούν να αναπτύξουν μεταξύ 20.000 και 45.000 στρατιώτες – ένα μέγεθος αντίστοιχο με το Πέμπτο Σώμα του αμερικανικού στρατού στην Πολωνία. Ωστόσο, παραμένει ασαφές αν η Ευρώπη μπορεί να χρηματοδοτήσει και να διαχειριστεί μια τέτοια στρατιωτική δύναμη, δεδομένου ότι το συνολικό ποσό που ξοδεύουν οι χώρες της ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο για την άμυνα είναι σχεδόν το ήμισυ του προϋπολογισμού του Πενταγώνου.
Η επόμενη μέρα
Η επερχόμενη έκτακτη Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες θα δείξει αν η ΕΕ μπορεί να απαντήσει στις γεωπολιτικές προκλήσεις. Πηγές από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναφέρουν ότι οι ηγέτες θα εξετάσουν μέτρα για την ενίσχυση της άμυνας και την αντιμετώπιση μιας πιθανής αποχώρησης μεγάλου αριθμού αμερικανικών στρατευμάτων από την ήπειρο.
Την ίδια στιγμή, οι φόβοι για μια νέα συμφωνία τύπου Γιάλτας μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας αυξάνονται. Οι Ευρωπαίοι ανησυχούν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα δεχτεί μια συμφωνία που θα παγιώσει τη ρωσική κατοχή στο ένα πέμπτο της Ουκρανίας και θα ανοίξει το δρόμο για νέες διεκδικήσεις στο μέλλον.
Σε αυτό το κρίσιμο σταυροδρόμι, η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει: Θα συνεχίσει να ακολουθεί τις εξελίξεις ή θα αναλάβει τον ηγετικό ρόλο που απαιτούν οι περιστάσεις;
Οι επόμενες ημέρες θα καθορίσουν αν η Ευρώπη μπορεί να ξυπνήσει από τον γεωπολιτικό της λήθαργο και να επιβιώσει σε έναν κόσμο όπου η Ουάσιγκτον και η Μόσχα αποφασίζουν… χωρίς την Ουκρανία, αλλά και χωρίς την Ευρώπη.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ, AFP, REUTERS