Βλέπω τα τηλεοπτικά πλάνα με τους συγκεντρωμένους έξω από το γραφείο του ανακριτή, στα Τρίκαλα, να εκφράζουν με χειροκροτήματα και πανό τη συμπαράστασή τους στον ιδιοκτήτη του εργοστασίου Βιολάντα που πήγε εκεί για να απολογηθεί. Αυτές τις στιγμές δεν σκέφτομαι μόνο τις πέντε εργάτριες που κάηκαν ζωντανές. Στο νου μου έρχεται ένα εμβληματικό βιβλίο του 20ού αιώνα, το «Αν αυτό είναι ο άνθρωπος» του Πρίμο Λέβι όπου ο συγγραφέας (ένας άθεος αντιφασίστας Εβραίος) περιγράφει τις μέρες που ήταν κρατούμενος στο Άουσβιτς.O τρόμος της ανεργίας δεν γεννά μόνο την αντίσταση. Γεννά και την υποταγή. Και στις μέρες μας η υποταγή (ή αυτό που λέμε απάθεια,) γιγαντώνεται όπως γιγαντώνεται και η αγανάκτηση που δεν εκφράζεται με αγώνες συνδικαλιστικούς, πολιτικούς αλλά μας τρώει τα σωθικά, μας γονατίζει, μας κάνει λιγότερο ανθρώπους.Κάποτε λέγαμε ότι πρέπει να φιλήσεις κατουρημένες ποδιές, δηλαδή να αναζητήσεις πολιτικό μέσο, για να βρεις δουλειά. Σήμερα, ιδίως αν εργάζεσαι στον ιδιωτικό τομέα, πρέπει να φιλάς κατουρημένες ποδιές κάθε μέρα, κάθε ώρα. Να αυτο-εξευτελίζεσαι και, ταυτόχρονα, να πιστεύεις, να έχεις πείσει τον εαυτό σου ότι κάνεις το σωστό, το αναγκαίο.
Οι δύο κόσμοι, ο ένας της «κοινωνικής και πολιτικής ευαισθησίας» και ο άλλος, του συμβιβασμού και της δουλοπρέπειας, μοιάζουν να μη διασταυρώνονται. Αν όμως δεν διασταυρωθούν, οι Βιολάντες θα πολλαπλασιάζονται. Και η φρίκη που περιγράφει ο Πρίμο Λέβι δεν θα περιορίζεται στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Με νέες, διαφορετικές μορφές θα διαβρώνει τα πάντα.


