Την ιδιαίτερη γεωστρατηγική αξία των θαλάσσιων περασμάτων γύρω από την Κρήτη, τις δυνατότητες που διαθέτει η Ελλάδα απέναντι στην Τουρκία και την ανάγκη διαμόρφωσης μιας μακροπρόθεσμης εθνικής στρατηγικής ανέδειξε ο πρώην βουλευτής Έβρου και συγγραφέας Χρήστος Κηπουρός, μιλώντας στον Γιάννη Ραψομανίκη, στο Creta One 102,3.
Με αφορμή τις έρευνες του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo» και τις εξελίξεις γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, ο Χρήστος Κηπουρός υποστήριξε ότι η χώρα διαθέτει σημαντικά γεωγραφικά, οικονομικά και ενεργειακά πλεονεκτήματα, τα οποία δεν αξιοποιεί επαρκώς. Παράλληλα, παρουσίασε τη δική του πρόταση για επέκταση των χωρικών υδάτων σε επιλεγμένες περιοχές γύρω από την Κρήτη και ένα φιλόδοξο σχέδιο μεταφοράς πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας από την Αίγυπτο προς την Ευρώπη.
«Η Ελλάδα έχει τεράστια πλεονεκτήματα, αλλά δεν έχει πολιτική»
Ο Χρήστος Κηπουρός ξεκίνησε την τοποθέτησή του ασκώντας κριτική στη διαχρονική αντιμετώπιση της τουρκικής πολιτικής από την Αθήνα.
Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία αναζητεί συνεχώς τρόπους διασφάλισης της γεωστρατηγικής και γεωοικονομικής της συνέχειας. Σε αυτό το πλαίσιο ενέταξε το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις κινήσεις της Άγκυρας στις θαλάσσιες ζώνες.
Αντιθέτως, υποστήριξε ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει τις εξελίξεις χωρίς συγκροτημένο σχεδιασμό και χωρίς εναλλακτικά σενάρια δράσης.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία σχετικά με τις δραστηριότητες του ερευνητικού πλοίου. Ο πρώην βουλευτής συνέδεσε την εξέλιξη αυτή με τη γενικότερη διαχείριση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά έχει συμβάλει, με τις επιλογές της, στη δημιουργία των σημερινών δυσκολιών.
Διευκρίνισε, πάντως, ότι η κριτική του δεν εκκινεί από κομματική αντιπαράθεση, αλλά από την ανάγκη άσκησης ουσιαστικής πολιτικής.
Ο «Ελλήσποντος της Κρήτης» και η σύγκριση με τα Δαρδανέλια
Το κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν η γεωστρατηγική σημασία των θαλάσσιων περασμάτων που συνδέουν τη Μεσόγειο με το Αιγαίο.
Ο Χρήστος Κηπουρός χαρακτήρισε το πέρασμα μεταξύ Κρήτης και Κάσου «Ελλήσποντο της Κρήτης», υποστηρίζοντας ότι η αξία του είναι μεγαλύτερη ακόμη και από εκείνη των Δαρδανελίων και του Βοσπόρου.
Όπως εξήγησε, τα περάσματα γύρω από την Κρήτη, την Κάσο, τα Αντικύθηρα και τα Κύθηρα αποτελούν κρίσιμους διαύλους της διεθνούς ναυσιπλοΐας, καθώς συνδέουν τις θαλάσσιες μεταφορές της Ανατολικής Μεσογείου με το Αιγαίο και τις δυτικότερες θαλάσσιες οδούς.
Αναφέρθηκε επίσης στον χάρτη της Σεβίλλης και στον καθηγητή που συνέβαλε στη δημιουργία του, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πολιτεία δεν αξιοποίησε τη σημασία των σχετικών γεωγραφικών αποτυπώσεων.
Η σύγκριση με τα τουρκικά Στενά αποτελεί γεωστρατηγική αξιολόγηση του ίδιου του Κηπουρού και όχι διαπιστωμένη κατάταξη της σημασίας των συγκεκριμένων θαλάσσιων περασμάτων.
Η πρόταση για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια
Ο πρώην βουλευτής συνέδεσε τη γεωγραφική σημασία της περιοχής με την ανάγκη άσκησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Πρότεινε να δοθεί προτεραιότητα στην επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια γύρω από την Κρήτη και στα κρίσιμα θαλάσσια περάσματα της ευρύτερης περιοχής.
Δεν εισηγήθηκε μια άμεση και γενικευμένη επέκταση σε ολόκληρο το Αιγαίο. Αντίθετα, επέμεινε στη σημασία της ιεράρχησης των κινήσεων, ώστε η Ελλάδα να αξιοποιήσει πρώτα τα σημεία που θεωρεί σημαντικότερα από γεωστρατηγική άποψη.
Κατά την εκτίμησή του, μια τέτοια πρωτοβουλία θα ενίσχυε τη διαπραγματευτική θέση της χώρας και θα περιόριζε την αποτελεσματικότητα των τουρκικών διεκδικήσεων.
Η επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης αποτελεί δικαίωμα που προβλέπει το Δίκαιο της Θάλασσας, ωστόσο οι συγκεκριμένες επιπτώσεις μιας τέτοιας κίνησης στις θαλάσσιες διόδους και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις απαιτούν ξεχωριστή νομική και επιχειρησιακή αξιολόγηση.
Τα τουρκικά φορτηγά και τα οικονομικά διαπραγματευτικά εργαλεία
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο της παρέμβασης ήταν η αναφορά στις τουρκικές οδικές μεταφορές προς την Ευρώπη.
Ο Κηπουρός υποστήριξε ότι σημαντικός αριθμός τουρκικών φορτηγών αξιοποιεί την Εγνατία Οδό και τις θαλάσσιες συνδέσεις της Ελλάδας με την Ιταλία.
Σύμφωνα με τα αριθμητικά στοιχεία που επικαλέστηκε, δεκάδες χιλιάδες φορτηγά διέρχονται από την Εγνατία, ενώ πολύ μεγαλύτερος αριθμός χρησιμοποιεί θαλάσσιες μεταφορές.
Με βάση αυτή την εικόνα, εισηγήθηκε την αξιοποίηση των μεταφορικών υποδομών ως μέσου οικονομικής διαπραγμάτευσης απέναντι στην Άγκυρα.
Η πρότασή του περιλαμβάνει την εξέταση περιορισμών στη διέλευση ή εξυπηρέτηση τουρκικών φορτηγών, ως αντίδραση σε τουρκικές ενέργειες που αμφισβητούν ελληνικά δικαιώματα.
Πρόκειται για προσωπική πολιτική πρόταση του πρώην βουλευτή. Η εφαρμογή ανάλογων περιορισμών θα έπρεπε να εξεταστεί υπό το πρίσμα των διεθνών συμφωνιών μεταφορών, των ευρωπαϊκών κανόνων και των οικονομικών συνεπειών τους.
Το ενεργειακό σχέδιο «ALEX»: Πράσινη ηλεκτρική ενέργεια από την Αίγυπτο στην Ευρώπη
Σημαντικό μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε στην ενεργειακή διάσταση της ελληνικής γεωγραφίας.
Ο Χρήστος Κηπουρός παρουσίασε την πρότασή του με την ονομασία «ALEX», η οποία προβλέπει μεταφορά πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας από την Αίγυπτο προς την ευρωπαϊκή αγορά μέσω ελληνικού εδάφους.
Το σχέδιο, όπως το περιέγραψε, αξιοποιεί το ηλιακό δυναμικό της Βόρειας Αφρικής και προβλέπει ένα εκτεταμένο σύστημα υποθαλάσσιων ηλεκτρικών διασυνδέσεων.
Η διαδρομή που παρουσίασε ξεκινά από την περιοχή μεταξύ Μάρσα Ματρούχ και Αλεξάνδρειας, περνά από τη θαλάσσια περιοχή της Κρήτης και συνεχίζεται προς την Καβάλα και την Αλεξανδρούπολη, με δυνατότητες διοχέτευσης ενέργειας και προς την Ιταλία.
Στην πρότασή του έκανε λόγο για δέσμη 30 καλωδίων και για αξιοποίηση μεγάλων ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας που θα μπορούσαν να παραχθούν στην Αίγυπτο.
Υποστήριξε ότι ένα τέτοιο έργο θα μπορούσε να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, να δημιουργήσει οικονομικά οφέλη για την Ελλάδα και να αναβαθμίσει τον γεωοικονομικό της ρόλο.
Ανέφερε μάλιστα ότι έχει αποστείλει την πρότασή του στην αιγυπτιακή πρεσβεία στην Αθήνα, χωρίς να γνωστοποιήσει κάποια επίσημη απάντηση.
Το «ALEX» παρουσιάστηκε ως δική του επεξεργασμένη πρόταση και όχι ως εγκεκριμένο ή χρηματοδοτημένο διακρατικό έργο.
Η ΑΟΖ με την Αίγυπτο και η επέκταση της συμφωνίας
Ο Χρήστος Κηπουρός επανήλθε και στο ζήτημα της οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου.
Υποστήριξε ότι η υφιστάμενη μερική συμφωνία πρέπει να ολοκληρωθεί και να επεκταθεί ανατολικότερα, με αναφορά στη Ρόδο και στο Καστελλόριζο.
Κατά την άποψή του, η ελληνοαιγυπτιακή συνεργασία μπορεί να αποκτήσει ευρύτερο γεωπολιτικό και ενεργειακό περιεχόμενο, ιδιαίτερα εάν συνδυαστεί με μεγάλης κλίμακας ηλεκτρικές διασυνδέσεις.
«Η πολιτική σημαίνει σχεδιασμό και πρόβλεψη»
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο πρώην βουλευτής Έβρου υποστήριξε ότι η Ελλάδα χρειάζεται μια διαφορετική αντίληψη για την εξωτερική πολιτική.
Στη δική του προσέγγιση, η γεωγραφία, η ενέργεια, οι μεταφορές και οι θαλάσσιες ζώνες δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητα ζητήματα, αλλά ως στοιχεία μιας ενιαίας εθνικής στρατηγικής.
Επανέλαβε ότι η χώρα διαθέτει πλεονεκτήματα που θα μπορούσαν να της επιτρέψουν να αναλάβει πρωτοβουλίες αντί να περιορίζεται στην αντίδραση απέναντι στις τουρκικές κινήσεις.
Η συζήτηση με τον Γιάννη Ραψομανίκη ολοκληρώθηκε με την επισήμανση ότι η πολιτική απαιτεί σχεδιασμό, πρόβλεψη και συγκεκριμένες προτάσεις για το μέλλον.