«Δεν χρειάζεται να μιλάμε για υποχωρήσεις, όλοι είμαστε εξίσου πατριώτες και όλοι θέλουμε να κάνουμε το καλύτερο, αλλά πρέπει να ξέρουμε τα νομικά και τεχνικά ζητήματα, διότι ο ερασιτεχνισμός είναι επικίνδυνος», ανέφερε ο Ευάγγελος Βενιζέλος, πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και ΥΠΕΞ, ερωτηθείς αν η ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας ήταν υποχώρηση της κυβέρνησης, όσον αφορά τα ελληνοτουρκικά.
Η συζήτηση για το καλώδιο και η γαλλική ρηματική διακοίνωση ως ενημέρωση προς την Τουρκία, άνοιξε ξανά τη συζήτηση περί υποχωρητικότητας, ενδοτισμού και πολιτικής κατευνασμού. Με νέο γύρο χαρακτηρισμών περί προδοτών, κοκ.
Ενώ και τα ΜΜΕ ένθεν κακείθεν άρχισαν τα σενάρια περί δυναμικής αντίδρασης της Τουρκίας στις έρευνες για το καλώδιο, που θα φέρουν την Ελλάδα αντιμέτωπη με μία σοβαρή κρίση.
Είχε προηγηθεί η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, η οποία ελέγχεται από το καθεστώς Χαφτάρ στη Βεγγάζη, ενώ εξακολουθεί να αναμένεται το νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες στην τουρκική Βουλή, ευρύτερα γνωστό ως νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Ο Χακάν Φιντάν κατηγόρησε την Ελλάδα, ούτε λίγο ούτε πολύ, ότι αξιοποιεί τα εθνικά θέματα σε καιρό προεκλογικής περιόδου, όπως αυτή που διανύουμε και επενδύει μικροπολιτικά στις σχέσεις με την Τουρκία.
Απάντησε ο Γιώργος Γεραπετρίτης, λέγοντας πως στην Τουρκία οργιάζουν τα επιθετικά προς την Ελλάδα δημοσιεύματα.
Με τον άτυπο αυτό διάλογο να επιβεβαιώνει ότι ο Τύπος και στις δύο πλευρές του Αιγαίου ανατροφοδοτείται σε ένα φαύλο κύκλο σεναρίων και μεγέθυνσης υπαρκτών προβλημάτων, τα οποία όμως δεν λύνονται διά των δημοσιευμάτων ή των θριαμβολογιών.
Σε άρθρο της στο in η Μαρία Γαβουνέλη, καθηγήτρια διεθνούς δικαίου στη Νομική Σχολή του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Στο πρωτόγονο, οριζόντιο σύστημα του διεθνούς δικαίου δεν έχουμε ένα αυτοματοποιημένο σύστημα επίλυσης διαφορών, καθώς όλα τα κράτη είναι ταυτόχρονα νομοθέτες, εφαρμογές του δικαίου, δικαστές και αστυνόμοι. Θα ήταν εύκολο και εξαιρετικά επικίνδυνο για την Ελλάδα και την Τουρκία να διολισθήσουν σε μια ευθεία αντιπαράθεση στο πεδίο, με τις φρεγάτες παρατεταγμένες ένθεν κακείθεν.
Με την σοφία της αθάνατης ελληνικής ταινίας, ο μόνος τρόπος να αποφύγει κανείς το μεγαλύτερο κακό είναι η απλή λογική του στρίβειν δια του αρραβώνος, η διάχυση του κινδύνου.
Αυτός είναι ο ρόλος που έχει αναληφθεί από την Γαλλία, η οποία προσκλήθηκε να εμπλακεί στο έργο αυτό με δυο μείζονες επιχειρήσεις της. Παρακάμπτοντας τον άμεσο κίνδυνο των φρεγατών, η γαλλική διπλωματία αναλαμβάνει την ‘ενημέρωση’ όλων των γειτονικών κρατών, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, χρησιμοποιώντας τα πατροπαράδοτα εργαλεία της προσωπικής επαφής και συζητήσεων που αποτυπώνονται σε μια απρόσωπη ρηματική διακοίνωση.
Είναι η ενημέρωση αυτή αναγκαία; Νομικά όχι, η NAVTEX αρκεί και με το παραπάνω αλλά, όπως δεν θα κουραστώ να επαναλαμβάνω στις φοιτήτριες και στους φοιτητές μου, η νομική είναι μια κοινωνική επιστήμη και δεν μπορεί να εφαρμόζεται εν κενώ ερήμην των πραγματικών δεδομένων στο πεδίο. Αν μια πολιτική κίνηση κατευνασμού μπορεί να επιτρέψει την καλή εφαρμογή των κανόνων δικαίου και την ασφαλή υλοποίηση του έργου, χωρίς να απομειώνεται η καθαρότητα των νομικών επιχειρημάτων, δεν βλέπω γιατί θα πρέπει κανείς να την απορρίψει.
Αποτέλεσμα της διαδικασίας αυτής είναι ο απόπλους του πλοίου από το Ηράκλειο, ακολουθώντας την διαδρομή που ορίζεται στην ελληνική NAVTEX, ενώ λίγες ώρες αργότερα μια νέα Τουρκική NAVTEX μιλά για δραστηριότητες θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας που ‘συντονίστηκαν’ με τις αρμόδιες Τουρκικές αρχές και με τη δική τους ‘συναίνεση’ – η ‘αδειοδότηση’ θαυματουργώς έχει εκλείψει. Στο διεθνές πεδίο τα προσχήματα είναι συχνά σπουδαιότερα και από την ουσία καθώς επιτρέπουν στα κράτη να αφομοιώσουν τις αποτυχίες και να επιβιώσουν για να επανέλθουν την επόμενη μέρα».
Το καλώδιο ωστόσο έχει μετατραπεί από ένα έργο πόντισης καλωδίου, σε ένα θρίλερ, με πολιτικές διαστάσεις, πολύ μεγαλύτερες από ότι του αναλογούν.
Σαν να εξαρτάται από αυτό η επίλυση των ελληνοτουρκικών ζητημάτων και η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ ανάμεσα σε Αθήνα και Άγκυρα.
Προβλήματα που όπως τόνισε ο Ευάγγελος Βενιζέλος θα είναι εκεί και μετά την ολοκλήρωση του έργου, εάν κάποιος δεν αναλάβει πρωτοβουλία πάνω σε αυτά, υπογραμμίζοντας πως το καλώδιο δεν πρέπει να τα κρύβει.
Ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, έχει τηρήσει χαμηλούς τόνους και δεν έχει αρνηθεί ποτέ ότι θα μπορούσε να υπάρξει μία κάποια ενημέρωση προς την Άγκυρα, χωρίς να διευκρινίζει εκ των προτέρων ποιος θα την κάνει, παρά μόνο σημειώνοντας πως αυτό δεν θα αποτελεί αίτημα αδειοδότησης του έργου.
Το γεγονός όμως ότι η κυβέρνηση ενόψει εκλογών έχει επιχειρήσει πολλές φορές να χαϊδέψει την ακροδεξιά, δημιουργεί προβλήματα, όταν φτάνουμε στο διά ταύτα. Και το διά ταύτα είναι να ξεμπλοκάρει ένα έργο όπως το καλώδιο, η Ελλάδα να μην εμφανίζεται πλέον ως ο υπαίτιος της αναβολής, η Τουρκία να μην δώσει άδεια μεν, αλλά και να μην αντιδράσει δε.
Αυτό κατέστη δυνατό να γίνει διά της γαλλικής οδού.
Και εδώ ήρθε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο οποίος είπε ότι ο Γεραπετρίτης θα ενημερώσει για την ρηματική διακοίνωση τους πολιτικούς αρχηγούς.
Στην πραγματικότητα όμως ακόμα και αν ο Γεραπετρίτης έχει τη ρηματική διακοίνωση, ακόμα και να θέλει να τους τη δώσει δεν μπορεί. Είναι αλληλογραφία μεταξύ δύο άλλων κρατών, έστω και αν αφορά την Ελλάδα. Θα μπορούσε ίσως σε μία άλλη κοινοβουλευτική σύνθεση να τους αφήσει να τη διαβάσουν. Εφόσον την έχει. Ίσως. Σε αυτές τις συνθήκες όμως αυτό είναι μάλλον επικίνδυνο. Το τι θα επιλέξει πάντως ο Γεραπετρίτης να κάνει και πώς θα φανεί το Σάββατο. Όπως και το πώς θα επιλέξουν να το χειριστούν τα κόμματα.
Και αν η αντιπολίτευση κατηγορείται από την κυβέρνηση ότι μετατρέπεται σε στρατό «τουρκοφάγων», το Μέγαρο Μαξίμου πρέπει να κοιτάξει και τον καθρέφτη του, όταν ψαρεύει στα θολά νερά δεξιότερα της ΝΔ. Όταν ανεβάζει τους τόνους αξιοποιώντας τα εθνικά θέματα και μετά ζητά υπευθυνότητα…
Γιατί η διπλωματία είναι ισορροπίες, το διεθνές δίκαιο επιδέχεται ερμηνειών και εν τέλει κερδισμένος είναι αυτός που πράττει και όχι αυτός που λέει…
Και καμία κυβέρνηση μέχρι σήμερα δεν έχει τολμήσει να αναλάβει πρωτοβουλίες επίλυσης της ελληνοτουρκικής διαφοράς, ούτε καν να παραδεχθεί ότι υπάρχει ανάγκη για ένα modus vivendi με την Τουρκία και αυτό δεν συνιστά «υποχώρηση» ή «προδοσία». Ωστόσο απαιτεί ειλικρίνεια, σταθερή γραμμή – έστω και σκληρή – και υπευθυνότητα στα εθνικά θέματα είτε είσαι στην κυβέρνηση είτε στην αντιπολίτευση.
Γιατί κάποιοι θυμούνται και τις δηλώσεις για τη Συμφωνία των Πρεσπών και όχι μόνο…