Σαφές μήνυμα υπέρ της στήριξης των ελληνικών θέσεων στα διεθνή fora, ανεξαρτήτως κομματικών διαφορών, έστειλε ο Ευάγγελος Βενιζέλος, υπογραμμίζοντας ότι θεωρεί υποχρέωσή του να υποστηρίζει τον Κυριάκο Μητσοτάκη όταν εκπροσωπεί τη χώρα στον ΟΗΕ και υπερασπίζεται τις ελληνικές θέσεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ξεκαθάρισε ότι η εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με στενά κομματικά κριτήρια, εκφράζοντας παράλληλα την ανησυχία του για την απουσία ουσιαστικής συναίνεσης σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας.
Οι δηλώσεις της Τουρκίας στον ΟΗΕ
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο πρώην υπουργός Εξωτερικών σε δύο τοποθετήσεις του Τούρκου μόνιμου αντιπροσώπου στο Συμβούλιο Ασφαλείας, οι οποίες, σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν διπλωματική σημασία.
Όπως εξήγησε, ο Τούρκος διπλωμάτης τοποθετήθηκε μετά την αποχώρηση του Κυριάκου Μητσοτάκη από τη συνεδρίαση, παρουσία της μόνιμης αντιπροσώπου της Ελλάδας.
Η πρώτη αναφορά αφορούσε την κυριαρχία των ελληνικών νησιών. Σύμφωνα με τον Ευάγγελο Βενιζέλο, ο Τούρκος εκπρόσωπος δήλωσε ότι η Άγκυρα δεν αμφισβητεί την ύπαρξη, τον πληθυσμό και την κυριαρχία τους.
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών επισήμανε ότι η συγκεκριμένη διατύπωση παρουσιάζει ενδιαφέρον σε σχέση με προηγούμενες τουρκικές επιστολές, στις οποίες η Άγκυρα είχε συνδέσει το καθεστώς στρατιωτικοποίησης ορισμένων νησιών με ζητήματα κυριαρχίας.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η Τουρκία εξακολουθεί να διαχωρίζει την κυριαρχία των νησιών από την επήρειά τους στην οριοθέτηση της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας.
Η δεύτερη αναφορά αφορούσε το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
«Είπε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι διμερές, είναι Τουρκία και Λιβύη», ανέφερε ο Ευάγγελος Βενιζέλος, μεταφέροντας στη συνέχεια τη διατύπωση του Τούρκου αντιπροσώπου: «Δεν θεωρούμε ότι δεσμεύει τρίτες χώρες».
Κατά την ερμηνεία του, η συγκεκριμένη θέση συνιστά αναγνώριση ότι το μνημόνιο δεν δεσμεύει την Ελλάδα, χωρίς ωστόσο να σημαίνει ότι η Άγκυρα εγκαταλείπει τις διεκδικήσεις της για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε τη σημασία των διαπραγματεύσεων και της δυνατότητας προσφυγής σε διεθνή δικαιοδοτικά όργανα, αναφερόμενος παράλληλα στη στάση της Λιβύης και στις κινήσεις της Αιγύπτου.
«Δεν αρκεί μόνο η αμυντική θωράκιση»
Παρά τη θετική αποτίμηση της παρέμβασης Μητσοτάκη στον ΟΗΕ, ο Ευάγγελος Βενιζέλος προειδοποίησε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να θεωρεί πως οι αμυντικοί εξοπλισμοί και οι στρατηγικές συνεργασίες αρκούν για την αντιμετώπιση των ελληνοτουρκικών διαφορών.
Αναφέρθηκε ειδικότερα στη συνεργασία με τη Γαλλία, στην «Ασπίδα του Αχιλλέα», στην ηλεκτρική διασύνδεση και στη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο, σημειώνοντας ότι πρόκειται για σημαντικά εργαλεία, τα οποία όμως δεν υποκαθιστούν τη διπλωματία.
«Χρειαζόμαστε πολιτική και διπλωματική θωράκιση και κυρίως γνώση και κυρίως ωριμότητα», επισήμανε.
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε ότι οι διεθνείς εταίροι της Ελλάδας έχουν τα δικά τους συμφέροντα και ότι η χώρα δεν μπορεί να αναμένει από τρίτους να επιλύσουν τις διαφορές της με την Τουρκία.
Στο ίδιο πλαίσιο, υπενθύμισε την ελληνοτουρκική κρίση του 1976 και την προσφυγή της τότε κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Καραμανλή στο Συμβούλιο Ασφαλείας και στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
«Δεν ζητήθηκε συναίνεση»
Η υποστήριξη του Ευάγγελου Βενιζέλου στον πρωθυπουργό για την παρουσίαση των ελληνικών θέσεων στον ΟΗΕ συνοδεύτηκε από κριτική για την απουσία συναινετικής προσέγγισης στην εξωτερική πολιτική.
Ερωτηθείς από τον Γιώργο Παπαχρήστο εάν η αντιπολίτευση είναι διατεθειμένη να συμβάλει στη διαμόρφωση κοινής εθνικής στρατηγικής, απάντησε χαρακτηριστικά: «Δεν της ζητήθηκε, κύριε Παπαχρήστο, πρέπει να σας πω».
Όπως υποστήριξε, τα τελευταία χρόνια δεν έχει καλλιεργηθεί το αναγκαίο κλίμα πολιτικής συνεννόησης, ενώ η παρατεταμένη προεκλογική περίοδος δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο τη διαμόρφωση κοινών θέσεων.
«Τώρα έχουμε μπει σε μια μακρά προεκλογική εκστρατεία και σε αυτή την περίοδο που ο χρόνος ο διεθνής τρέχει και είναι τα πάντα ρευστά, εμείς αντί να είμαστε σοβαροί, συναινετικοί, υπεύθυνοι και με ιστορικότητα, νομίζω ότι έχουμε περιπέσει σε μια κατάσταση κάπως μικροκομματική και στενά εκλογική», ανέφερε.
«Και αυτό με ανησυχεί», πρόσθεσε.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος επισήμανε ότι, όσο πλησιάζουν οι εκλογές, περιορίζονται τα περιθώρια συνεννόησης, την ώρα που οι διεθνείς εξελίξεις συνεχίζονται ανεξάρτητα από τις εσωτερικές πολιτικές διεργασίες.
Αναφέρθηκε επίσης στο ενδεχόμενο παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου έως το καλοκαίρι του 2027, ακόμη και με διπλές εκλογές, εκφράζοντας την ανησυχία ότι η αναζήτηση κυβερνητικών πλειοψηφιών μπορεί να αποσπάσει την προσοχή από ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και εθνικής ασφάλειας.
Ανησυχία για τις εξελίξεις στις ΗΠΑ
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξής του, ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ αναφέρθηκε στις πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ και στις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχουν στις ευρωατλαντικές σχέσεις.
Εκτίμησε ότι μια ενδεχόμενη ενίσχυση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο θα μπορούσε να δημιουργήσει μεγαλύτερες θεσμικές δυσκολίες για τον Ντόναλντ Τραμπ, χωρίς ωστόσο να περιορίζει αυτομάτως τις προεδρικές του αρμοδιότητες.
Παράλληλα, εξέφρασε ανησυχία για το ενδεχόμενο η εσωτερική πολιτική και θεσμική αντιπαράθεση στις ΗΠΑ να επιτείνει τη διεθνή αβεβαιότητα, δημιουργώντας πρόσθετες προκλήσεις για την Ευρώπη και τους συμμάχους της Ουάσιγκτον.
«Δύση χωρίς φιλελεύθερη δημοκρατία που να λειτουργεί δεν υπάρχει», υπογράμμισε, συνδέοντας τη σταθερότητα του δυτικού συστήματος με την αποτελεσματική λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών.