Την εκτίμηση ότι η Τουρκία υπερεκτίμησε τη δυνατότητά της να επηρεάσει τις πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις στη Λιβύη και υποτίμησε τον ρόλο περιφερειακών δυνάμεων, ιδιαίτερα της Αιγύπτου, διατυπώνει ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Ραμαντάν αλ Ναφάτι, σε δηλώσεις του στην αραβόφωνη έκδοση του The New Arab (Al-Araby Al-Jadeed).
Στιγμιότυπο από τη συνάντηση του Ιμπραήμ Καλίν, αριστερά, με τον Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά, την 20η Οκτωβρίου, στην Τρίπολη (φωτογραφία από το yenisafak.com)
Αιφνιδιαστική επίσκεψη του Σαντάμ Χαφτάρ στο Κάιρο την 26η Οκτωβρίου 2026 και συνάντησή του με τον επικεφαλής της Γενικής Υπηρεσίας Πληροφοριών της Αιγύπτου, υποστράτηγο Χασάν Ρασάντ (φωτογραφία από @VoiceOfLevant)
Κατά την εκτίμησή του, οι αμερικανικές επιφυλάξεις για την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου αποτελούν ένδειξη ότι η Αγκυρα δεν είχε εξασφαλίσει προηγουμένως την υποστήριξη της Ουάσιγκτον για τις κινήσεις της.
Παράλληλα, αναφέρεται στην απουσία δημόσιας τοποθέτησης των Ηνωμένων Εθνών για τις διαπραγματεύσεις στην τουρκική πρωτεύουσα.
Ο καθηγητής θεωρεί ότι τα στοιχεία αυτά υποδηλώνουν πως η Τουρκία επιχείρησε να κινηθεί αυτόνομα, επιδιώκοντας να αποκτήσει ισχυρότερο ρόλο στη λιβυκή πολιτική διαδικασία, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αμερικανικές και οι υπό την αιγίδα του ΟΗΕ πρωτοβουλίες δεν είχαν οδηγήσει σε συνολική συμφωνία.
Η διαφωνία για τον έλεγχο των ενόπλων δυνάμεων
Αναφερόμενος στις συνομιλίες μεταξύ του Σαντάμ Χαφτάρ και του εκπροσώπου της κυβέρνησης της Τρίπολης, Αμπντουλσαλάμ αλ Ζούμπι, ο αλ Ναφάτι επισημαίνει ότι το βασικό εμπόδιο ήταν ο έλεγχος της μελλοντικής ενιαίας στρατιωτικής διοίκησης.
Κατά την ερμηνεία του, η συνάντηση του αλ Ζούμπι με τον πρόεδρο του Προεδρικού Συμβουλίου, Μοχάμεντ αλ Μένφι, αμέσως μετά την επιστροφή του στην Τρίπολη, αποτέλεσε πολιτικό μήνυμα.
Ο καθηγητής υπενθυμίζει ότι ο πρόεδρος του Προεδρικού Συμβουλίου κατέχει, σύμφωνα με το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, τη θέση του ανώτατου διοικητή των ενόπλων δυνάμεων.
Εκτιμά ότι η συνάντηση κατέδειξε την πρόθεση της Τρίπολης να διατηρήσει τις αρμοδιότητες του Προεδρικού Συμβουλίου και να μην αποδεχθεί αλλαγές που θα περιόριζαν τον ρόλο του στη μελλοντική στρατιωτική δομή.
Τα επόμενα βήματα στη λιβυκή πολιτική διαδικασία
Ο αλ Ναφάτι υποστηρίζει ότι οι διαπραγματεύσεις στην Αγκυρα ανέδειξαν τα όρια της προσέγγισης που είχε αναπτυχθεί τους προηγούμενους μήνες μεταξύ Τρίπολης και Βεγγάζης.
Οπως εξηγεί, οι προηγούμενες συμφωνίες για τον ενιαίο κρατικό προϋπολογισμό και οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις είχαν δείξει ότι ήταν δυνατή η συνεργασία σε συγκεκριμένα πεδία.
Ωστόσο, οι διαφωνίες επανεμφανίστηκαν όταν τέθηκε το ζήτημα της τελικής εξουσίας λήψης αποφάσεων στο εσωτερικό μιας ενιαίας στρατιωτικής διοίκησης.
Ο καθηγητής εκτιμά ότι η αποτυχία των συνομιλιών ενδέχεται να δυσκολέψει την επιστροφή των δύο πλευρών στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Παράλληλα, θεωρεί πιθανό οι αντίπαλες λιβυκές παρατάξεις να στραφούν εκ νέου στη διαδικασία υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, καθώς, κατά την εκτίμησή του, δεν διαφαίνεται αυτήν τη στιγμή άλλη σαφής εναλλακτική για την επίλυση των διαφορών τους.
Χωρίς συμφωνία οι συνομιλίες στην Αγκυρα για την ενοποίηση της Λιβύης – Οι διαφωνίες με τον Σαντάμ Χαφτάρ
Χωρίς οριστική συμφωνία ολοκληρώθηκαν οι συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στην Αγκυρα, στις 23 και 24 Οκτωβρίου, μεταξύ εκπροσώπων των αντίπαλων στρατοπέδων της Λιβύης, στο πλαίσιο της προσπάθειας της Τουρκίας να προωθήσει την ενοποίηση των στρατιωτικών και πολιτικών θεσμών της χώρας.
Σύμφωνα με άλλο ρεπορτάζ του The New Arab, που δημοσιεύθηκε στις 27 Οκτωβρίου 2026 και υπογράφει ο δημοσιογράφος Μοχάμεντ Σεΐχ Γιουσέφ, οι διαπραγματεύσεις προσέκρουσαν σε διαφωνίες σχετικά με τη δομή της ενιαίας στρατιωτικής διοίκησης και τη σχέση της με την πολιτική εξουσία.
Το δημοσίευμα επικαλείται λιβυκές πηγές με γνώση των συνομιλιών, οι οποίες αναφέρουν ότι, παρά τις συγκλίσεις που καταγράφηκαν σε ορισμένα ζητήματα, δεν επιτεύχθηκε καθοριστική πρόοδος.
Οι διαφωνίες μεταξύ Τρίπολης και Βεγγάζης
Στις διαπραγματεύσεις συμμετείχαν ο Σαντάμ Χαφτάρ, αναπληρωτής διοικητής των στρατιωτικών δυνάμεων της ανατολικής Λιβύης και γιος του Χαλίφα Χαφτάρ, και ο Αμπντουλσαλάμ αλ Ζούμπι, υφυπουργός Αμυνας της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, με έδρα την Τρίπολη.
Οι δύο αξιωματούχοι έφθασαν στην Αγκυρα το βράδυ της Παρασκευής, προκειμένου να συμμετάσχουν σε διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα της τουρκικής κυβέρνησης.
Σύμφωνα με τις πηγές του The New Arab, οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν σε σχέδιο συμφωνίας για την ενοποίηση των λιβυκών θεσμών. Ωστόσο, οι δύο πλευρές διαφώνησαν ως προς το εύρος της συμφωνίας.
Η μία προσέγγιση προέβλεπε τον περιορισμό της διαδικασίας σε στρατιωτικές και τεχνικές ρυθμίσεις, ενώ η άλλη περιλάμβανε και ζητήματα ανώτατων πολιτικών αξιωμάτων, μεταξύ των οποίων το Προεδρικό Συμβούλιο.
Παρά τις διαφωνίες, οι αντιπροσωπείες κατέληξαν σε γενικές συνεννοήσεις για τη δομή ενός ενιαίου στρατιωτικού θεσμού.
Αποφασίστηκε, επίσης, να πραγματοποιηθούν διαβουλεύσεις με τις αντίστοιχες ηγεσίες στην Τρίπολη και τη Βεγγάζη πριν από την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Μέχρι τη δημοσίευση του ρεπορτάζ δεν είχε καθοριστεί ημερομηνία νέας συνάντησης.
Η τουρκική πρωτοβουλία και το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Το The New Arab συνδέει τη νέα τουρκική διπλωματική πρωτοβουλία με την προσπάθεια της Αγκυρας να ενισχύσει την επιρροή της στη Λιβύη και να διασφαλίσει το μέλλον της συμφωνίας θαλάσσιας οριοθέτησης που υπέγραψε με την κυβέρνηση της Τρίπολης το 2019.
Η συμφωνία έχει προκαλέσει αντιδράσεις από την Κύπρο, την Ελλάδα, την Αίγυπτο και άλλες χώρες της περιοχής, εξαιτίας των αντικρουόμενων διεκδικήσεων για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η επικύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή στις 20 Οκτωβρίου αποτελεί, σύμφωνα με τον τούρκο ερευνητή και συγγραφέα Τζαχίτ Τουζ, τον οποίο επικαλείται το δημοσίευμα, ένδειξη της βελτίωσης των σχέσεων της Αγκυρας με τις αρχές της ανατολικής Λιβύης.
Ο Τουζ υποστηρίζει ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει τη Λιβύη ως ενιαίο κράτος και αντιτίθεται στη μονιμοποίηση της διαίρεσής της.
Οπως αναφέρει, στις προτεραιότητες της Αγκυρας περιλαμβάνονται η διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας της Λιβύης, η συγκρότηση ενιαίας διοίκησης και η αξιοποίηση των φυσικών πόρων προς όφελος του λιβυκού πληθυσμού.
Πηγή: politis.com.cy