Στο επίκεντρο των δύο τηλεοπτικών παρεμβάσεων του Ιωάννη Μπαλτζώη βρέθηκε η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026, να εγκρίνει ομόφωνα το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Το κοινοβούλιο που εδρεύει στη Βεγγάζη αποφάσισε επίσης να ανακαλέσει τις αποφάσεις του 2020 με τις οποίες είχε απορρίψει τις συμφωνίες με την Άγκυρα και είχε διακόψει τις πολιτικές σχέσεις με την Τουρκία.
Ο αντιστράτηγος ε.α. υποστήριξε ότι πρόκειται για εξαιρετικά σοβαρή διπλωματική εξέλιξη, η οποία δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα συνηθισμένο πισωγύρισμα.
«Υποστήκαμε μια ηχηρή ήττα», ανέφερε στην παρέμβασή του στο Blue Sky, υπογραμμίζοντας ότι η Αθήνα γνώριζε τη σημασία της στάσης του στρατοπέδου Χαφτάρ.
Στη «Ναυτεμπορική» χρησιμοποίησε ακόμη σκληρότερη γλώσσα, επισημαίνοντας ότι η ελληνική πλευρά δεν μπορεί να αντιμετωπίζει μια τέτοια εξέλιξη με τη λογική μιας προσωρινής αποτυχίας.
Κατά την εκτίμησή του, η επικύρωση στερεί από την Ελλάδα ένα σημαντικό πολιτικό και διπλωματικό επιχείρημα: ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν είχε εγκριθεί από το λιβυκό κοινοβούλιο.
Αυτό, πάντως, δεν σημαίνει ότι η κοινοβουλευτική έγκριση νομιμοποιεί τη συμφωνία έναντι τρίτων κρατών. Η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθούν να την απορρίπτουν ως αντίθετη προς το Δίκαιο της Θάλασσας και τα κυριαρχικά δικαιώματα άλλων χωρών.
Η καταγγελία για τους χειρισμούς της Αθήνας απέναντι στον Χαφτάρ
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του Μπαλτζώη στις προηγούμενες επαφές της Ελλάδας με το στρατόπεδο του Χαλίφα Χαφτάρ.
Όπως υποστήριξε, όταν οι δυνάμεις του Λίβυου στρατιωτικού ηγέτη επιχειρούσαν να επικρατήσουν στον εμφύλιο πόλεμο, είχε διαμορφωθεί η δυνατότητα στενότερης συνεργασίας με την Αθήνα.
Ο αντιστράτηγος αναφέρθηκε στην επίσκεψη του Χαφτάρ στην Ελλάδα και στην παρουσία υψηλόβαθμου αξιωματικού του λιβυκού Πολεμικού Ναυτικού, ο οποίος είχε αποφοιτήσει από την ελληνική Σχολή Ναυτικών Δοκίμων.
Σύμφωνα με την προσωπική του μαρτυρία, είχε συναντηθεί με τον συγκεκριμένο αξιωματικό, ο οποίος μιλούσε ελληνικά και είχε μεταφέρει αίτημα συνδρομής.
Ο Μπαλτζώης κατηγόρησε τους τότε ελληνικούς χειρισμούς, υποστηρίζοντας ότι υπήρξε εισήγηση να μην υποστηριχθεί ο Χαφτάρ επειδή θεωρούνταν πως δεν είχε πολιτικό μέλλον.
Εκτίμησε ότι η Ελλάδα έχασε την ευκαιρία να αποκτήσει ισχυρότερη επιρροή στην ανατολική Λιβύη με περιορισμένο κόστος.
Η αναφορά του συνιστά προσωπική καταγγελία του αντιστρατήγου και δεν τεκμηριώνεται ανεξάρτητα από το υλικό της συνέντευξης.
Η αλλαγή ηγεσίας στο λιβυκό κοινοβούλιο
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ συνέδεσε την αλλαγή στάσης της Βουλής της Λιβύης με την αντικατάσταση του Ακίλα Σάλεχ από την προεδρία του σώματος.
Παρουσίασε τον Σάλεχ ως βασικό παράγοντα αντίστασης στην έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου, επισημαίνοντας το νομικό του υπόβαθρο και την προηγούμενη στάση του απέναντι στην Άγκυρα.
Αντίθετα, υποστήριξε ότι η νέα κοινοβουλευτική ηγεσία είχε αναπτύξει σχέσεις με την Τουρκία, γεγονός που διευκόλυνε την αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης.
Η μεταστροφή επιβεβαιώθηκε με την επίσημη κοινοβουλευτική απόφαση της 20ής Οκτωβρίου, ενώ η Τουρκία χαιρέτισε την επικύρωση ως σημαντική εξέλιξη για τις διμερείς σχέσεις.
Καταγγελίες για τουρκική οικονομική επιρροή
Στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική», ο Ιωάννης Μπαλτζώης προχώρησε σε σοβαρούς ισχυρισμούς σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία ενίσχυσε την επιρροή της στην ανατολική Λιβύη.
Υποστήριξε ότι η Άγκυρα διέθεσε σημαντικά οικονομικά μέσα προς την πλευρά της οικογένειας Χαφτάρ, συμβάλλοντας στην αλλαγή συσχετισμών.
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε ελληνικά κονδύλια που, κατά τους ισχυρισμούς του, δεν αξιοποιήθηκαν στο σύνολό τους όπως είχε προβλεφθεί.
Οι συγκεκριμένες αναφορές δεν συνοδεύτηκαν στην απομαγνητοφώνηση από έγγραφα ή άλλα αποδεικτικά στοιχεία και αποδίδονται αποκλειστικά στον ίδιο.
Σκληρές αιχμές για την τραγωδία της ελληνικής αποστολής στη Λιβύη
Ξεχωριστή θέση στην παρέμβασή του κατείχε η τραγωδία της ελληνικής ανθρωπιστικής αποστολής στη Λιβύη τον Σεπτέμβριο του 2023, κατά την οποία έχασαν τη ζωή τους τρία στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και δύο Έλληνες πολίτες.
Ο Μπαλτζώης αμφισβήτησε την επάρκεια του επιχειρησιακού σχεδιασμού, θέτοντας ερωτήματα για τα μέτρα προστασίας της αποστολής, την επικοινωνία και τη συνεργασία με τις τοπικές δυνάμεις ασφαλείας.
Ειδικότερα, αναφέρθηκε στη μεταφορά δορυφορικών τηλεφώνων, στην παρουσία στελεχών ειδικών δυνάμεων χωρίς ατομικό οπλισμό και στην απουσία, όπως υποστήριξε, επαρκούς ελληνικού ελέγχου των μέτρων ασφαλείας.
Επικαλέστηκε επίσης προσωπική εμπειρία από τη συμμετοχή του σε αποστολή στη Βοσνία, κατά την οποία, σύμφωνα με τη μαρτυρία του, βρέθηκε αντιμέτωπος με έκρηξη αυτοσχέδιου μηχανισμού.
Με βάση την εμπειρία του, διατύπωσε υποψίες για τις συνθήκες της τραγωδίας στη Λιβύη και ζήτησε επίσημη ενημέρωση για τα αίτιά της.
Οι υποψίες του περί εκρηκτικού μηχανισμού δεν αποτελούν επιβεβαιωμένο συμπέρασμα για την ελληνική αποστολή.
«Πάσχουμε από στρατηγική τύφλωση»
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης χρησιμοποίησε τον όρο «στρατηγική τύφλωση» για να περιγράψει, κατά την εκτίμησή του, την αδυναμία της ελληνικής πολιτικής να προβλέψει και να αντιμετωπίσει τις τουρκικές κινήσεις.
Υποστήριξε ότι η Τουρκία εφαρμόζει μια σταδιακή στρατηγική προώθησης διεκδικήσεων, αξιοποιώντας την ελληνική απροθυμία ανάληψης πρωτοβουλιών.
Συνέδεσε τις εξελίξεις στη Λιβύη με την επιδίωξη της Άγκυρας να εδραιώσει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» στην Ανατολική Μεσόγειο.
Κατά την άποψή του, η υποχώρηση δεν αποτρέπει απαραίτητα νέες διεκδικήσεις, αλλά ενδέχεται να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για περαιτέρω πιέσεις.
«Αύριο το πρωί 12 ναυτικά μίλια και ανακήρυξη ΑΟΖ»
Ο αντιστράτηγος ε.α. παρουσίασε συγκεκριμένη πρόταση για την ελληνική απάντηση.
Ζήτησε να προχωρήσει άμεσα η Ελλάδα στην επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις θαλάσσιες περιοχές νοτίως της Κρήτης, της Κάσου, της Καρπάθου, της Ρόδου και του συμπλέγματος Μεγίστης.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της ανακήρυξης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της αξιοποίησης της αρχής της μέσης γραμμής στις σχετικές ελληνικές διεκδικήσεις.
Επισήμανε τη σημασία του Καστελλόριζου για τη θαλάσσια σύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, ενώ άσκησε κριτική για το γεγονός ότι η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία του 2020 δεν κάλυψε την περιοχή ανατολικά του 28ου μεσημβρινού.
Κατά την άποψή του, η διατήρηση των συγκεκριμένων ζητημάτων σε εκκρεμότητα αποτελεί αποτέλεσμα πολιτικής διστακτικότητας.
Το τουρκικό casus belli και το δικαίωμα επέκτασης
Αναφερόμενος στην απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995, ο Μπαλτζώης υπογράμμισε ότι η απειλή χρήσης βίας δεν μπορεί να περιορίζει την άσκηση δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται από το διεθνές δίκαιο.
Σημείωσε ότι η συγκεκριμένη τουρκική απόφαση αφορά το Αιγαίο και διαχώρισε τη γεωγραφική της αναφορά από τις περιοχές νοτίως της Κρήτης.
Επίσης, απέρριψε το επιχείρημα ότι η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων θα απέκλειε τη διεθνή ναυσιπλοΐα, επισημαίνοντας ότι το Δίκαιο της Θάλασσας περιλαμβάνει κανόνες για τη διέλευση πλοίων.
«Άλλο αποφυγή πολέμου και άλλο αποτροπή»
Ένα από τα κεντρικά σημεία της παρέμβασης στη «Ναυτεμπορική» αφορούσε τη στρατηγική αποτροπής.
Ο Μπαλτζώης επέμεινε ότι η ελληνική συζήτηση πρέπει να επικεντρώνεται στην αποτροπή ενός πολέμου και όχι απλώς στην αποφυγή του με οποιοδήποτε τίμημα.
Εξήγησε ότι αποτελεσματική αποτροπή υφίσταται όταν ο αντίπαλος γνωρίζει πως το κόστος μιας επιθετικής ενέργειας θα υπερβεί κατά πολύ το προσδοκώμενο όφελος.
Κατά την τοποθέτησή του, η διπλωματία αποτελεί το πρώτο εργαλείο υπεράσπισης των εθνικών συμφερόντων, αλλά η αξιοπιστία της εξαρτάται και από την ύπαρξη ικανής στρατιωτικής ισχύος.
«Οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θα μας καταπλήξουν»
Παρά την ιδιαίτερα επικριτική στάση του απέναντι στους πολιτικούς χειρισμούς, ο αντιστράτηγος εξέφρασε μεγάλη εμπιστοσύνη στις δυνατότητες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
«Οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας μας, αν χρειαστεί, θα μας καταπλήξουν», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Υποστήριξε ότι πραγματοποιείται ουσιαστική προετοιμασία που δεν είναι ορατή στη δημόσια συζήτηση και ότι η Ελλάδα διαθέτει προσωπικό και επιχειρησιακές δυνατότητες ικανές να στηρίξουν μια αξιόπιστη αποτρεπτική στρατηγική.
Επικαλέστηκε, μάλιστα, θετική αξιολόγηση που απέδωσε σε πρώην ανώτατο διοικητή του ΝΑΤΟ για την αποτελεσματικότητα του ελληνικού στρατού.
Οι αλλαγές στη δομή των Ενόπλων Δυνάμεων
Στην παρουσία του στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του Blue Sky με τη Λία Λάππα, ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ τοποθετήθηκε και για τη νέα δομή των Ενόπλων Δυνάμεων.
Αναγνώρισε την ανάγκη ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων λόγω της μεταβολής του χαρακτήρα των σύγχρονων πολεμικών επιχειρήσεων.
Χαρακτήρισε τις σχεδιαζόμενες αλλαγές ιδιαίτερα σημαντικές, σημειώνοντας ότι, με βάση όσα γνωρίζει, κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.
Παραδέχθηκε ότι υπάρχουν λάθη και αδυναμίες, εκφράζοντας ωστόσο την εκτίμηση ότι μπορούν να διορθωθούν κατά την εφαρμογή του σχεδίου.
Τουρκία και Ισραήλ: Το ενδεχόμενο αλλαγής σχέσεων
Ο Μπαλτζώης αναφέρθηκε επίσης στις σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ, εκτιμώντας ότι η προσωπική αντιπαράθεση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με το ισραηλινό πολιτικό σύστημα αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για μια ουσιαστική προσέγγιση.
Υποστήριξε ότι μια μελλοντική αλλαγή στην τουρκική ηγεσία θα μπορούσε να διευκολύνει την αποκατάσταση των διμερών σχέσεων, υπενθυμίζοντας την ιστορική στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών.
Παράλληλα, έκανε λόγο για οικονομικούς δεσμούς και εμπορικά συμφέροντα που εξακολουθούν να συνδέουν τις δύο πλευρές.
Η ανησυχία για τη Δυτική Όχθη
Σύντομη αναφορά έγινε και στη Μέση Ανατολή, με τον αντιστράτηγο να εκφράζει ανησυχία για τις εξελίξεις στη Δυτική Όχθη.
Εστίασε στην παρουσία οργανωμένων πυρήνων της Χαμάς και στις δυσκολίες του παλαιστινιακού πολιτικού συστήματος.
Υπογράμμισε τη μακροχρόνια απουσία νέων παλαιστινιακών εκλογών, συνδέοντάς την με τα προβλήματα πολιτικής νομιμοποίησης και εσωτερικής αντιπαράθεσης.